Երբ պարտապանի գույքը բռնագանձվում է, այն չի անհետանում. օրենքով այն իրացվում է հրապարակային էլեկտրոնային աճուրդով, որին կարող է մասնակցել ցանկացած անձ։ Ընդ որում մեկնարկային գինն ի սկզբանե ցածր է շուկայականից, իսկ ամեն չկայացած աճուրդից հետո շարունակում է իջնել։ Այս մեխանիզմը շատերին անհայտ է, թեև ամբողջովին բաց է։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, կարգավորումները սահմանված են «Կատարողական վարույթի մասին» 2024 թվականի ապրիլի 11-ին ընդունված ՀՀ օրենքի 77-81-րդ հոդվածներով։ Օրենքն ուժի մեջ է մտել 2026 թվականի հունվարի 1-ից։
Որքա՞ն է մեկնարկային գինը
Առաջին հարկադիր աճուրդում վաճառվող լոտի մեկնարկային գինը սահմանվում է դրա շուկայական արժեքի 80 տոկոսի չափով։
Բացառություն են թանկարժեք մետաղներն ու քարերը, ոսկերչական և ոսկուց, արծաթից, պլատինից ու պլատինի խմբի մետաղներից, թանկարժեք քարերից և ադամանդից պատրաստված զարդերը, ինչպես նաև դրանց ջարդոնը. այստեղ մեկնարկային գինը 90 տոկոս է։
Ինչպե՞ս է որոշվում շուկայական արժեքը
Ընդհանուր կանոնով արժեքը որոշում է հարկադիր կատարողը՝ հիմք ընդունելով այն ողջամիտ շուկայական արժեքը, որը հնարավոր է որոշել բաց աղբյուրների միջոցով։
Առանձին կանոն է գործում անշարժ գույքի համար. դրա շուկայական արժեքը սահմանվում է անշարժ գույքի հարկով հարկման նպատակով հաշվարկված կադաստրային արժեքի չափով։ Փորձագետ նշանակվում է միայն այն դեպքում, երբ կադաստրային արժեքի մասին տվյալներ չկան, կամ երբ այդ մասին միջնորդել է վարույթի մասնակիցը՝ իր հաշվին։
Բաժնեմասերի, բաժնետոմսերի, արժեթղթերի, մշակութային արժեքների և գնահատման առումով բարդ գույքի արժեքը որոշում է փորձագետը։
Ամեն չկայացած աճուրդից հետո գինն իջնում է
Ահա այն մեխանիզմը, որը հարկադիր աճուրդը դարձնում է գրավիչ գնորդի համար։
Եթե աճուրդին մասնակցելու որևէ հայտ չի ներկայացվել կամ մեկնարկային գնի հավելում չի կատարվել, հաջորդ աճուրդում լոտի մեկնարկային գինը իջեցվում է 10 տոկոսով՝ նախորդ աճուրդի համար սահմանված գնից։
Իջեցումը շարունակվում է մինչև տասնհինգերորդ աճուրդը. դրանից հետո գինն այլևս չի իջնում։ Ուշադրություն. այս 15 աճուրդների թվում հաշվի չեն առնվում այն կրկնակի աճուրդները, որոնցում գինը չի իջեցվել։
Իսկ գինը չի իջեցվում, եթե աճուրդը չի կայացել այլ պատճառներով՝ համակարգի տեխնիկական խնդրի, հաղթողի կողմից գումարը չվճարելու, պայմանագիր կնքելուց հրաժարվելու կամ գույքի շրջանառության սահմանափակումների պատճառով։
Կրկնակի աճուրդի ծանուցումը կայքում տեղադրվում է չկայացած աճուրդի ավարտից երրորդ օրը։
Ինչպե՞ս մասնակցել
Աճուրդը կազմակերպվում է էլեկտրոնային եղանակով՝ Հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայության աճուրդի ինտերնետային կայքի միջոցով։ Ծառայության պաշտոնական աճուրդային կայքն է ajurd.am-ը, որը նշված է նաև Արդարադատության նախարարության պաշտոնական կայքում։
Հրապարակային ծանուցումը կայքում տեղադրվում է գույքը հարկադիր աճուրդով իրացնելու մասին որոշումից ոչ շուտ, քան երկու շաբաթ հետո, իսկ շուտ փչացող և պահպանման էական ծախսեր պահանջող գույքի դեպքում՝ ոչ շուտ, քան մեկ շաբաթ հետո։
Ծանուցումը պարտադիր պարունակում է լոտի նկարագրությունը, դրա նկատմամբ առկա գույքային իրավունքներն ու սահմանափակումները, շրջանառության սահմանափակումները, գնահատված շուկայական արժեքը և մեկնարկային գինը, աճուրդի սկզբի ու ավարտի ժամկետները, մասնակցելու և լոտն ուսումնասիրելու կարգը։
Մասնակցելու համար անհրաժեշտ է ծանուցման մեջ նշված կարգով սառեցնել կամ վճարել մեկնարկային գնի 5 տոկոսի չափով նախավճար և գրանցվել համակարգում։
Ծառայության հրապարակած ուղեցույցի համաձայն՝ գրանցվել հնարավոր է ինչպես էլեկտրոնային եղանակով, այնպես էլ Ծառայության Աճուրդի կազմակերպման կամ մարզային բաժիններ այցելելով, իսկ մասնակցելու համար ներկայացվում է անձնագիր և սոցիալական քարտ, իրավաբանական անձանց դեպքում՝ նաև լիազորագիր։ Աճուրդին կարող են մասնակցել ֆիզիկական և իրավաբանական անձինք, ինչպես նաև համայնքները։
Երբ է ավարտվում աճուրդը
Յուրաքանչյուր լոտի աճուրդի ավարտի հաշվարկային ժամ է համարվում ծանուցումը հրապարակելուց հետո տասներորդ օրացուցային օրվան, իսկ շուտ փչացող գույքի դեպքում՝ չորրորդ օրվան հաջորդող աշխատանքային օրվա համապատասխան ժամը։
Բայց կա կանոն, որը պետք է իմանալ նախապես. աճուրդի ավարտին նախորդող 10 րոպեի ընթացքում յուրաքանչյուր նոր գնային առաջարկի դեպքում աճուրդը շարունակվում է ևս 10 րոպե՝ հաշված առաջարկի ստացման պահից։ Այսինքն՝ վերջին վայրկյանին հայտ ներկայացնելով աճուրդը «փակել» հնարավոր չէ։
Որքա՞ն պետք է լինի յուրաքանչյուր հավելումը
Օրենքը սահմանում է նվազագույն հավելման ճշգրիտ սանդղակ՝ ըստ մեկնարկային գնի՝
- մինչև 100 000 դրամ՝500 դրամ,
- 100 001-500 000 դրամ՝1 000 դրամ,
- 500 001-1 000 000 դրամ՝10 000 դրամ,
- 1 000 001-10 000 000 դրամ՝50 000 դրամ,
- 10 000 000-ից ավելի՝100 000 դրամ։
Հաղթող է ճանաչվում ամենաբարձր գնային հայտ ներկայացրած մասնակիցը։ Արդյունքների մասին կազմվում է արձանագրություն, որը հրապարակվում է կայքում և ուղարկվում մասնակիցներին, ընդ որում հրապարակվող տարբերակում հաղթողի տվյալները, բացի անվանումից, ապանձնավորվում են։
Ի՞նչ է լինում հաղթելուց հետո
Հաղթողը պարտավոր է աճուրդի ավարտից հետո երեք օրվա ընթացքում վճարել լոտի գնման գինը՝ հաշվանցելով նախավճարը։
Ուշադրություն. գնման գինը չվճարելու դեպքում նախավճարը չի վերադարձվում։ Նույնը վերաբերում է այն դեպքին, երբ հաղթողը հրաժարվում է ստորագրել առուվաճառքի պայմանագիրը կամ չի ներկայացնում եկամտային հարկի վճարման ապացույցը։
Գինը փաստացի մուտքագրվելուց հետո հնգօրյա ժամկետում հարկադիր կատարողը հաղթողի հետ կնքում է առուվաճառքի պայմանագիր։
Չհաղթած մասնակիցների նախավճարն ապասառեցվում է, իսկ կանխիկ վճարվածը կամ դեպոզիտ փոխանցվածը վերադարձվում է աճուրդի ավարտից հետո եռօրյա ժամկետում։
Կարևոր է իմանալ. ի՞նչ ռիսկեր կան
Առաջին՝ գույքը կարող է իրացվել ծանրաբեռնված վիճակում։ Եթե դրա նկատմամբ կա պահանջատեր չհանդիսացող անձի գրավի իրավունք, և այդ գրավառուն սահմանված կարգով չի օգտվել բռնագանձման իր իրավունքից, ապա գույքը վաճառվում է նրա գրավի իրավունքով ծանրաբեռնված և համարվում է նոր սեփականատիրոջ կողմից գրավ դրված նույն պայմաններով։ Այս տվյալները պարտադիր նշվում են և՛ ծանուցման մեջ, և՛ առուվաճառքի պայմանագրում։
Երկրորդ՝ պայմանագիր չի կնքվի, եթե գույքի շրջանառության սահմանափակումներից ելնելով այն չի կարող օտարվել տվյալ անձին։ Այս դեպքում գնման գինը վերադարձվում է, բայց նախավճարը՝ ոչ, բացառությամբ այն դեպքի, երբ շրջանառության սահմանափակումը նշված չի եղել լոտի նկարագրությունում։
Երրորդ՝ օրենքով նախատեսված՝ գույքի հարկադիր իրացումը բացառող դեպքերում գույքը հանվում է աճուրդից, և պայմանագիր չի կնքվում։ Նույնը՝ կատարողական վարույթը կասեցվելու դեպքում, երբ գումարը և նախավճարը վերադարձվում են գնորդի պահանջով եռօրյա ժամկետում։
Առանձին կանոն պահանջատիրոջ և համասեփականատիրոջ համար
Պահանջատերն ինքը կարող է ընդհանուր հիմունքներով մասնակցել աճուրդին, իսկ հաղթելու դեպքում գինը վճարել իր դրամական պահանջի հաշվանցով, եթե իր պահանջն առաջինն է կամ միակը բավարարման հերթականությունում։
Իսկ եթե վաճառվում է ընդհանուր սեփականության ներքո գտնվող գույք, դրա մյուս մասնակիցը կարող է միջնորդել մեկ ամսով հետաձգել առաջիկա աճուրդը՝ պարտապանի բաժինը ձեռք բերելու նպատակով, եթե դեպոզիտ հաշվին վճարում է այդ բաժնի շուկայական արժեքի 3 տոկոսը։
Առանձին կարգ է գործում ցուցակված արժեթղթերի և կրիպտոակտիվների համար. դրանք աճուրդի չեն դրվում, այլ իրացվում են լիցենզավորված ծառայություններ մատուցող անձի միջոցով՝ տվյալ պահին գործող շուկայական արժեքով, առանց առանձին գնահատման։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ պետք է նշել, որ արգելադրված գույքի հարկադիր իրացումը կազմակերպվում է էլեկտրոնային աճուրդով՝ Ծառայության ajurd.am կայքի միջոցով, առաջին աճուրդի մեկնարկային գինը կազմում է շուկայական արժեքի 80 տոկոսը, իսկ թանկարժեք զարդերի դեպքում՝ 90 տոկոսը, ամեն չկայացած աճուրդից հետո գինն իջնում է 10 տոկոսով մինչև տասնհինգերորդ աճուրդը, մասնակցելու համար սառեցվում կամ վճարվում է մեկնարկային գնի 5 տոկոսի չափով նախավճար, աճուրդն ավարտվում է ծանուցումից տասներորդ օրվան հաջորդող աշխատանքային օրը, բայց վերջին 10 րոպեում յուրաքանչյուր նոր հայտ երկարացնում է այն ևս 10 րոպեով, հաղթողը երեք օրում վճարում է գինը՝ չվճարելու դեպքում կորցնելով նախավճարը, իսկ պայմանագիրը կնքվում է վճարումից հետո հնգօրյա ժամկետում, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Այն մասին, թե որ գույքի վրա ընդհանրապես բռնագանձում չի տարածվում, կարդացեք այս նյութում։
Ծանուցում 1. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Հարկադիր աճուրդին մասնակցելու, գույքի ձեռքբերման և կատարողական վարույթի հետ կապված կոնկրետ իրավիճակներում իրավաբանական խորհրդատվություն ստանալու համար կարող եք դիմել «ԼԻԳԼ ԸԼԱՅԸՆՍ» իրավաբանական ընկերությանը՝ գրելով [email protected] էլեկտրոնային փոստի հասցեին։
Ծանուցում 2. սույն նյութի պատկերը գեներացվել է արհեստական բանականության գործիքակազմի օգնությամբ։