Արտերկրում աշխատող կամ սովորող հազարավոր քաղաքացիներ վստահ են, որ Հայաստանում իրենց հաշվառումն ինքնըստինքյան պահպանվում է։ Իրականում օրենսդրությունը նախատեսում է մեխանիզմ, որով քաղաքացին հանվում է հաշվառումից և գրանցվում արտերկրի հասցեով, իսկ Հայաստան վերադառնալիս գործում է ընդամենը 15-օրյա ժամկետ, որի մասին քչերը գիտեն։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, հարցը կարգավորվում է կառավարության 2005 թվականի հուլիսի 14-ի N 1231-Ն որոշմամբ և դրանով հաստատված՝ բնակչության պետական ռեգիստրում անձանց անհատական հաշվառման կարգով, որի գործող խմբագրությունը ներառում է 2025-2026 թվականների փոփոխությունները։
Երկու հիմք, որով փոխվում է հասցեն
Կարգի 8-րդ կետի «բ» ենթակետով ռեգիստրում անձի մշտական բնակության վայրի հասցեն փոխվում է երկու դեպքում։
Առաջին՝ Հայաստանի Հանրապետության տարածքից դուրս 183 օրվանից ավելի ժամկետով բնակվելու նպատակով հյուպատոսական հաշվառման կանգնելիս։
Երկրորդ՝ ռեգիստր վարող լիազոր մարմին օտարերկրյա պետությունում մշտապես կամ առավելապես բնակվելը հաստատող փաստաթղթեր ներկայացնելիս։ Դրանք են անձնագիրը կամ օտարերկրյա պետությունում օրինական բնակությունը հավաստող այլ փաստաթուղթ՝ օրենքով սահմանված կարգով կատարված թարգմանություններով։
Ուշադրություն դարձրեք ձևակերպմանը. խոսքը փաստացի արտերկրում անցկացրած օրերի մասին չէ։ Հիմքը ձեր իսկ գործողությունն է՝ հյուպատոսական հաշվառման կանգնելը կամ փաստաթղթեր ներկայացնելը։ Ուղղակի Հայաստանից բացակայելը, թեկուզ մեկ տարի, ինքնին հաշվառումից հանելու հիմք չէ։
Ինչպե՞ս է դա տեղի ունենում
Այստեղ քաղաքացու մասնակցությունն այլևս պահանջվում է։ N 1231-Ն որոշման 2-րդ կետի «գ» ենթակետով Արտաքին գործերի նախարարությունը հյուպատոսական հաշվառման ավտոմատացված համակարգի միջոցով ռեգիստր վարող լիազոր մարմնին է տրամադրում Հայաստանից դուրս 183 օրվանից ավելի ժամկետով բնակվելու նպատակով հյուպատոսական հաշվառման կանգնած քաղաքացիների անձնական տվյալները։
Իսկ կարգի 10-րդ կետով կենտրոնական ռեգիստրն այդ տվյալներն ստանալուց հետո 3 աշխատանքային օրվա ընթացքում անձին հանում է հաշվառումից՝ տեղական ռեգիստրում պահպանելով նրա անձնական հաշվառման տվյալները և միաժամանակ հաշվառելով օտարերկրյա պետությունում հյուպատոսական հաշվառման հասցեով։
Այսինքն՝ գործընթացը սկսվում է ձեր դիմումով դեսպանատանը, բայց ավարտվում է առանց ձեր մասնակցության։ Առանձին ուշադրության է արժանի նաև որոշման 2-րդ կետի «զ» ենթակետը, ըստ որի այս կարգով անձանց անհատական հաշվառման տվյալները պահպանվում են միայն կենտրոնական ռեգիստրում՝ մինչև Հայաստանի Հանրապետությունում նրանց բնակություն հաստատելը։
Կարևոր բացառություն զինապարտների համար
10-րդ կետի երկրորդ պարբերությունը սահմանում է առանձին կարգ։ Զինապարտ քաղաքացին օտարերկրյա պետությունում մշտական բնակության վայրի հասցեով հաշվառվում է միայն այն բանից հետո, երբ տարածքային զինկոմիսարիատը համապատասխան նշում է կատարում զինապարտ քաղաքացու անհատական հաշվառման քարտում, և այդ քարտը ստացվում է տեղական ռեգիստրում։ Նոր է սկսվում 3 աշխատանքային օրվա հաշվարկը։
Այս պահանջը հետևողականորեն կրկնվում է կարգում. 21-րդ կետով ռեգիստրում զինապարտ քաղաքացիների հաշվառումն ընդհանրապես կատարվում է զինվորական հաշվառման վերաբերյալ նշումների առկայության դեպքում։
Երբ Հայաստանում մշտական բնակության վայր ընդհանրապես չկա
Կարգի 2.1-ին կետով Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիություն ձեռք բերած, Հայաստանում մշտական բնակության վայր չունեցող և մշտապես կամ առավելապես օտարերկրյա պետությունում բնակվող անձը ՀՀ քաղաքացու անձնագրով փաստաթղթավորվելիս ռեգիստրում հաշվառվում է հենց օտարերկրյա պետությունում իր բնակության վայրի հասցեով։
Իսկ արտերկրում ծնված երեխաների համար որոշման N 4 հավելվածի 1-ին կետը սահմանում է փաստաթղթերի առանձին ցանկ։ Հայաստանից դուրս ծնված ՀՀ քաղաքացիների մշտական բնակության վայրի մասին գրավոր տեղեկացնելիս ծնողները կամ օրինական ներկայացուցիչները դիմումի հետ ներկայացնում են երեխայի ծննդյան մասին վկայող փաստաթուղթ, ծնողների ՀՀ քաղաքացիությունը հավաստող փաստաթուղթ և բնակության երկրի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով հաշվառված լինելու կամ բնակության թույլտվություն ունենալու մասին փաստաթուղթ։
Ի՞նչ պետք է անել վերադառնալիս
Ահա այն ժամկետը, որի մասին գրեթե ոչ ոք տեղյակ չէ։ Կարգի 7-րդ կետով չհաշվառված անձը բնակության վայրի տեղական ռեգիստրին դիմում է ներկայացնում սահմանված ժամկետներում, և դրանցից երկուսն ուղղակիորեն վերաբերում են արտերկրից վերադարձողներին։
7-րդ կետի «բ» ենթակետով Հայաստանից դուրս ծնված և ծնված օրվանից Հայաստանի տարածքից դուրս բնակվող ՀՀ քաղաքացին, ինչպես նաև Հայաստանից դուրս բնակվող՝ ՀՀ քաղաքացիություն ստացած անձը դիմում է ներկայացնում Հայաստանում բնակություն հաստատելուց հետո 15-օրյա ժամկետում։
7-րդ կետի «դ» ենթակետով նույն 15-օրյա ժամկետը գործում է Հայաստանի տարածքից դուրս բնակվող ՀՀ երկքաղաքացու համար՝ Հայաստանում բնակություն հաստատելուց հետո։
Առանձին կանոն է սահմանում 11-րդ կետը. բնակիչը զբաղեցրած բնակելի տարածությունն օգտագործելու իրավունքը կորցնելուց հետո 7-օրյա ժամկետում համապատասխան տեղական ռեգիստրին գրավոր տեղեկացնում է իր նոր բնակության վայրի հասցեն։
Ի՞նչ ժամկետներ են գործում հաշվառվելիս
Կարգի 17.1-ին կետով չհաշվառված, ինչպես նաև մշտական բնակության նոր վայրում հաշվառվող անձանց անհատական տվյալները ռեգիստր են մուտքագրվում դիմումն ստանալուց հետո 3 աշխատանքային օրվա ընթացքում, իսկ հաշվառման մասին տեղեկանքը տրամադրվում է մեկ աշխատանքային օրվա ընթացքում, եթե պահպանվել են դիմումին ներկայացվող պահանջները, և ամբողջական է փաստաթղթերի ցանկը։
Եթե փաստաթղթերի ցանկն ամբողջական չէ, 17.2-րդ կետով դիմումն ընդունվում է, և դիմումատուին առաջարկվում է 30-օրյա ժամկետում համալրել այն, որից հետո տվյալները մուտքագրվում են 3 աշխատանքային օրվա ընթացքում։ Իսկ 17.3-րդ կետով, եթե փաստաթղթերն այդ ժամկետում ամբողջական չեն ներկայացվում, դիմումը թողնվում է անհետևանք։
Կարևոր է իմանալ
Հաշվառումից հանվելը չի նշանակում, որ ձեր տվյալները ջնջվում են։ Կարգի 22-րդ կետով անձի անհատական հաշվառման տվյալներն արխիվացվում են ընդամենը երկու դեպքում՝ անձի մահվան կամ դատարանի որոշմամբ մահացած ճանաչվելու դեպքում, ինչպես նաև ՀՀ քաղաքացիություն չունեցող անձի՝ մշտական բնակության նպատակով Հայաստանից մեկնելու դեպքում։ Արտերկրում բնակվող ՀՀ քաղաքացու տվյալները չեն արխիվացվում։
Օգտակար է նաև իմանալ, որ 17.8-րդ կետով քաղաքացին իր կամ իր անչափահաս երեխայի համար ռեգիստրում հաշվառման մասին տեղեկանք կարող է ստանալ առցանց՝ migration.e-gov.am հարթակի միջոցով։ Համակարգն ինքնաշխատ եղանակով ձևավորում է տեղեկանք ՊԴՖ ձևաչափով և ուղարկում դիմողի էլեկտրոնային փոստին, իսկ տեղեկանքի իսկությունը կարելի է ստուգել verify.e-gov.am հարթակով՝ դրանում ներառված հսկիչ համարի և արագ արձագանքման կոդի միջոցով։
Ամփոփելով՝ ՀՀ քաղաքացու հաշվառման հասցեն փոխվում է Հայաստանից դուրս 183 օրվանից ավելի ժամկետով բնակվելու նպատակով հյուպատոսական հաշվառման կանգնելու կամ արտերկրում մշտապես բնակվելը հաստատող փաստաթղթեր ներկայացնելու դեպքում, ընդ որում առաջին դեպքում ԱԳՆ-ն տվյալներն ինքն է փոխանցում ռեգիստրին, և կենտրոնական ռեգիստրը 3 աշխատանքային օրվա ընթացքում անձին հանում է հաշվառումից՝ միաժամանակ հաշվառելով հյուպատոսական հաշվառման հասցեով, զինապարտի դեպքում այս ամենը կատարվում է միայն զինկոմիսարիատի նշումից հետո, իսկ Հայաստանում բնակություն հաստատելուց հետո արտերկրում բնակվող երկքաղաքացին, արտերկրում ծնված ու բնակվող քաղաքացին և արտերկրում ՀՀ քաղաքացիություն ստացած անձը պարտավոր են 15-օրյա ժամկետում դիմել տեղական ռեգիստր, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Հաշվառման, հյուպատոսական հաշվառման և արտերկրում բնակվելու հետ կապված կոնկրետ իրավիճակներում իրավաբանական խորհրդատվություն ստանալու համար կարող եք դիմել «ԼԻԳԼ ԸԼԱՅԸՆՍ» իրավաբանական ընկերությանը՝ գրելով [email protected] էլեկտրոնային փոստի հասցեին։