ՀԱԷԿ շահագործման ժամկետը որոշում է միայն ԱԷՄԳ-ն — Հայաստանի Հանրային Ռադիո

Մեծամորի ատոմակայանի շահագործումը հստակ ժամկետ ունի՝ մինչև 2036 թվականը՝ հիշեցնում է ԱԺ պատգամավոր Արման Եղոյանը․

«Ատոմակայանն ունի շահագործման ժամկետ, այդ ժամկետը չի որոշում ո՛չ Հայաստանի կառավարությունը, ո՛չ Ադրբեջանի կառավարությունը, ո՛չ էլ աշխարհում որևէ կառավարություն, քանի որ դա ատոմակայանի ֆիզիկական շահագործման թույլատրելի առավելագույն ժամկետն է, և այդ ժամկետը 2036-ն է։ Ալիևը չի արել այդ գյուտը․ դա որոշված փաստաթղթերով արդեն սահմանված ժամկետ է, 2036-ը մեր ատոմակայանի շահագործման առավելագույն ժամկետն է։ Մենք արդեն իսկ հայտարարել ենք, որ մենք նոր ատոմակայան կառուցելու մասին ենք մտածում և բանակցություններ ենք վարում մի շարք միջազգային գործընկերների հետ»։

Այն, որ ՀԱԷԿ շահագործման ժամկետը չի կարող անվերջ երկարաձգվել, պարբերաբար հայտարարում են հայ մասնագետները։ Սրանով է, թերևս, պայմանավորված նաև, որ երկրորդ էներգաբլոկի շահագործման ժամկետը երկարաձգելու անհրաժեշտ գումարն արդեն տրամադրած է՝ 63 մրդ դրամ։ Գործող ԱԷԿ-ի կյանքը երկարաձգելու երկրորդ փուլով նախատեսվում է փոխարինել հովացման համակարգը։ Նոր համակարգի տեղադրման համար շրջանակային համաձայնություն է ձեռք բերվել ռուսական «Ռոսատոմ» կորպորացիայի հետ։

Ադրբեջանի նախագահը մեկ այլ հայտարարություն էլ է արել՝ այս անգամ TRIPP նախագծի շրջանակում Հայաստանի տարածքով էլեկտրահաղորդման գիծ անցկացնելու ծրագրի նախապատրաստման մասին։

Ադրբեջանական ն ԶԼՄ-ների փոխանցմամբ՝ Ալիևն ասել է, որ ադրբեջանցի մասնագետները արդեն իսկ վերլուծել ու որոշել են այն վայրերը, որտեղ կարող են տեղադրվել էլեկտրահաղորդման գծերի հենասյուները։ Իսկ ինչպե՞ս են տեղորոշել՝ Հայաստանում եղել են, թե ոչ։ «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության անդամ Արման Եղոյան․

«Եթե մենք ինչ-որ համատեղ նախագիծ ենք իրականացնում, մենք տարածաշրջանային կոմունիկացիա ենք ապաշրջափակում, դա գետնի վրա աշխատանք է՝ լանդշաֆտ, դիրք, տեղորոշում, հազար ու մի ենթակաոռւցվածքային տեխնիկական հարցեր կան։ Ես չեմ կարող այդ տեղեկությունը ո՛չ հերքել, ո՛չ հաստատել։ Բայց եթե վաղը պարզվի, որ հաստատվում է, շատ նորմալ կլինի։ Հակառակը նորմալ չէր լինի, երբ իրար հետ առանց խոսելու, պայմանավորվելու ամեն մեկը իր համար ենթակառուցվածքի իր հատվածը կառուցի, վերջում այդ երկու հատվածը, օրինակ, գնան ու սահմանի վրա իրար չկպնեն։ Դա նորմալ կլինի՞»։

Որքան շատ էներգիա ներկրվի ու արտահանվի, որքան ճանապարհները շատ ու բաց լինեն, այնքան դա Հայաստանի օգուտն է՝ ասում է Եղոյանն ու հավելում․

«Բայց դա կապ չունի ատոմակայանի հետ։ Եթե հարցը դիտարկում ենք ատոմակայանից անջատ, ընդհանրապես, գազ արտահանել, էլեկտրաէներգիա արտահանել կամ ներկրել, գիտեք, որ մենք ունենք էլեկտրաէներգիայի ավելցուկ։ Մենք որոշ սեզոնների Իրան ենք արտահանում, Վրաստան ենք արտահանում, էներգետիկ փոխանակությունը, առևտուրը, վաճառքը, գնումը, ինչպես մյուս ապրանքները ու ծառայությունները, չպետք է բացառություն լինի երկկողմ առևտրից»։

Վերլուծելով իրական հնարավորությունները՝ մասնագետներն ասում են, որ այս պահին ավելի իրատեսական է Հայաստան-Թուրքիա էներգետիկ գործակցությունը։ Էներգետիկ հարցերով փորձագետ Արթուր Ավետիսյան․

«Եթե խոսում ենք ավելի առարկայական Հայաստան-Թուրքիա, Հայաստան-Ադրբեջան կամ այլ պետությունների հետ էլեկտրաէներգետիկական գործակցության մասին, իմ կարծիքով՝ Հայաստան-Թուրքիան առաջին հերթին ավելի հավանական է, այդ թվում՝ տեխնիկական իմաստով։ Հայաստան-Թուրքիա, ըստ էության, պրոցեսը սկսվել է դեռևս ֆուտբոլային դիվանագիտության ժամանակ։ Հայտնի պատճառներով ընդհատվեց։ Այդ ուղղությամբ էլեկտրամատակարարումն առաջին հերթին տեխնիկապես պետք է դիտարկվի Գյումրի-Կարս առանցքում»։

Ադրբեջանի մասով մասնագետն ընդգծում է՝ եթե Նախիջևանն ունի էլեկտրաէներգիայի պահանջարկ, ապա Հայաստանը կարող է հոսանք մատակարարել՝ ենթակառուցվածքային որոշակի կարգավորումներից հետո։ Արման Եղոյանն էլ հիշեցնում է տարածաշրջանային ենթակառուցվածքների ապաշրջափակման մասին։ Կոնկրետ տվյալներ չի հայտնում, բայց հայեցակարգն է փոխանցում․ երկրների խտրականություն չկա, որքան մատակարարման աղբյուրները շատ լինեն, այնքան լավ։