Անձնագիրը կամ նույնականացման քարտն ապօրինի վերցնելը կամ գրավ ընդունելը. ի՞նչ պատասխանատվության միջոց է սահմանված

Բավական տարածված պրակտիկա է, երբ անձնագիրը կամ նույնականացման քարտը «ժամանակավորապես» պահվում է որպես երաշխիք՝ վարձակալված գույքի, պարտքի կամ ծառայության դիմաց։ Օրենքն այս գործողությունը որակում է որպես վարչական իրավախախտում և նախատեսում է տուգանք։

Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net–ը, համապատասխան կարգավորումները սահմանված են Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 196-րդ և 199-րդ հոդվածներով։

Ի՞նչ է սահմանում օրենսգիրքը

Օրենսգրքի 199-րդ հոդվածով ուրիշի անձնագիրը կամ նույնականացման քարտն ապօրինի վերցնելը, ինչպես նաև դրանք գրավ ընդունելն առաջացնում է տուգանքի նշանակում՝ սահմանված նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի չափով։

Ուշադրություն դարձրեք, որ հոդվածը երկու առանձին գործողություն է պատժում՝ ապօրինի վերցնելը և գրավ ընդունելը։ Այսինքն՝ նույնիսկ եթե փաստաթուղթը հանձնվել է կամավոր, օրինակ՝ պայմանագրի պայմանով, դրա գրավ ընդունելն ինքնին իրավախախտում է։

Ի՞նչ պատասխանատվության միջոց է կիրառվում

Խոսքը վարչական պատասխանատվության մասին է, և կիրառվող միջոցը տուգանքն է։ Կարգավորումը սահմանված է Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքով, ոչ թե Քրեական օրենսգրքով, ուստի այս արարքի համար ազատազրկում կամ այլ քրեական պատիժ նախատեսված չէ։

Տուգանքի հաշվարկման համար հիմք ընդունվող նվազագույն աշխատավարձը կազմում է 1000 դրամ, հետևաբար նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկը դրամական արտահայտությամբ կազմում է 20.000 դրամ։

Փաստաթուղթը փչացնելը նույնպես տուգանելի է

Օրենսգրքի 196-րդ հոդվածով անձնագիրը կամ նույնականացման քարտը դիտավորությամբ փչացնելը նույնպես առաջացնում է տուգանք՝ սահմանված նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի, այսինքն՝ 20.000 դրամի չափով։ Այստեղ որոշիչը դիտավորությունն է. հոդվածը վերաբերում է դիտավորությամբ կատարված գործողությանը, ոչ թե սովորական մաշվածությանը կամ պատահական վնասին։

Ի՞նչ է սահմանում նոր օրենքը

«Անձը հաստատող փաստաթղթի մասին» 2026 թվականի մայիսի 11-ի ՀՕ-210-Ն օրենքի 10-րդ հոդվածի 17-րդ մասով անձը հաստատող փաստաթուղթը վերցնելն արգելվում է, բացառությամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի։ Օրենքն ուժի մեջ է մտնում էլեկտրոնային միասնական հարթակի գործարկման մասին լիազոր մարմնի հայտարարության հրապարակման օրվան հաջորդող տասներորդ օրը, բայց ոչ ուշ, քան 2026 թվականի նոյեմբերի 1-ը։

Այսինքն՝ արգելքը պահպանվում է նաև նոր կարգավորումներում՝ արդեն որպես անձը հաստատող փաստաթղթի մասին օրենքի ուղղակի դրույթ։

Հաճախ տրվող հարցեր

Վարձակալած գույքի դիմաց ինձնից անձնագիր են պահանջում. օրինակա՞ն է։ 

Ոչ։ 199-րդ հոդվածով անձնագիրը կամ նույնականացման քարտը գրավ ընդունելն առաջացնում է տուգանք՝ 20.000 դրամի չափով։

Իսկ եթե ես ինքս համաձայնվել եմ փաստաթուղթը թողնել։ 

Հոդվածը պատժում է հենց գրավ ընդունելու փաստը՝ առանձին ապօրինի վերցնելուց, ուստի կամավոր հանձնելը գրավ ընդունողին պատասխանատվությունից չի ազատում։

Ամփոփելով՝ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 199-րդ հոդվածով ուրիշի անձնագիրը կամ նույնականացման քարտն ապօրինի վերցնելը, ինչպես նաև դրանք գրավ ընդունելն առաջացնում է տուգանք՝ նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի, այսինքն՝ 20.000 դրամի չափով, նույն չափի տուգանք է սահմանված 196-րդ հոդվածով՝ փաստաթուղթը դիտավորությամբ փչացնելու համար, իսկ «Անձը հաստատող փաստաթղթի մասին» ՀՕ-210-Ն օրենքի 10-րդ հոդվածի 17-րդ մասով անձը հաստատող փաստաթուղթը վերցնելն արգելվում է՝ բացառությամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի, – տեղեկացնում է Iravaban.net–ը։