Այսօր նույնականացման քարտ ունենալը քաղաքացու ընտրությունն է։ Նոր օրենքով պատկերը փոխվում է. 16 տարին լրացած քաղաքացու համար քարտ ունենալը դառնում է պարտադիր, իսկ անձնագիր տրամադրվում է միայն քարտ ունենալու դեպքում։ Փոխվում են նաև քարտի վավերականության ժամկետը և այն տարիքը, որից քարտ կարելի է ստանալ։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, նոր կարգավորումները սահմանված են «Անձը հաստատող փաստաթղթի մասին» 2026 թվականի մայիսի 11-ի ՀՕ-210-Ն օրենքի 3-րդ հոդվածով, իսկ առանց փաստաթղթի աշխատանքի ընդունելու պատասխանատվությունը՝ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքի 198-րդ հոդվածով։ Օրենքն ուժի մեջ է մտնում էլեկտրոնային միասնական հարթակի գործարկման մասին լիազոր մարմնի հայտարարության հրապարակման օրվան հաջորդող տասներորդ օրը, բայց ոչ ուշ, քան 2026 թվականի նոյեմբերի 1-ը (16-րդ հոդված)։
Ի՞նչ է սահմանում գործող օրենքը
Ներկայումս գործող «Նույնականացման քարտերի մասին» ՀՕ-286-Ն օրենքի 3-րդ հոդվածով նույնականացման քարտ ստանալը քաղաքացու իրավունքն է, ոչ թե պարտականությունը, և քարտը տրվում է 10 տարի վավերականության ժամկետով։ Անձնագիր ստանալը կախված չէ քարտ ունենալուց։
Ի՞նչ է փոխվում պարտադիրության հարցում
Նոր օրենքի 3-րդ հոդվածի 2-րդ մասով 16 տարին լրացած ՀՀ քաղաքացու համար նույնականացման քարտ ունենալը պարտադիր է։ Ավելին, նույն մասով 16 տարին լրացած քաղաքացուն անձնագիր տրամադրվում է միայն նույնականացման քարտ ունենալու դեպքում։
Այսինքն՝ նոր համակարգում նույնականացման քարտը դառնում է անձը հաստատող հիմնական փաստաթուղթ, իսկ անձնագիրը՝ հիմնականում արտերկիր մեկնելու փաստաթուղթ, որի ստացումը պայմանավորված է քարտի առկայությամբ։
Տարիքային շեմն իջնում է վեց տարեկանի
3-րդ հոդվածի 1-ին մասով նույնականացման քարտ կարող է ստանալ վեց տարին լրացած ՀՀ քաղաքացին։ Ընդ որում, վեցից մինչև 16 տարեկան քաղաքացիների համար քարտ ստանալը պարտադիր չէ. այն տրամադրվում է օրինական ներկայացուցչի դիմումի հիման վրա։
Համեմատության համար՝ գործող կարգով նույնականացման քարտի հետ կապված տարիքային շեմը 16 տարին է։ Այսինքն՝ նոր օրենքով ընտանիքները հնարավորություն են ստանում քարտ ձեռք բերել դպրոցական տարիքի երեխայի համար, բայց պարտավորություն չեն կրում։
Վավերականության ժամկետը կրճատվում է կիսով չափ
3-րդ հոդվածի 4-րդ մասով նույնականացման քարտը տրվում է հինգ տարի վավերականության ժամկետով։ Գործող ՀՕ-286-Ն օրենքի 3-րդ հոդվածի 6-րդ մասով այդ ժամկետը 10 տարի է։ Այսինքն՝ քարտը պետք է փոխանակել երկու անգամ ավելի հաճախ։
Ինչպե՞ս է գործում պարտադիրությունը
Ուշադրության արժանի է, որ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգիրքը նույնականացման քարտ չունենալու համար ինքնին տուգանք չի սահմանում։ Պարտադիրությունն ապահովվում է անուղղակիորեն՝ աշխատաշուկայի միջոցով։
Օրենսգրքի 198-րդ հոդվածի 1-ին մասով գործատուի կողմից առանց նույնականացման քարտի կամ անձնագրի ՀՀ քաղաքացուն աշխատանքի ընդունելն առաջացնում է տուգանք գործատուի նկատմամբ՝ սահմանված նվազագույն աշխատավարձի քսանապատիկի չափով։ 2-րդ մասով տուգանքի նշանակման օրվանից մեկ տարվա ընթացքում նույն խախտումը կրկնելն առաջացնում է տուգանք՝ հիսնապատիկի չափով։ Տուգանքի հաշվարկման համար հիմք ընդունվող նվազագույն աշխատավարձը կազմում է 1000 դրամ, հետևաբար խոսքը 20.000 և 50.000 դրամի մասին է։
Ի՞նչ է լինում ներկայիս քարտերի և անձնագրերի հետ
Այս հարցը կարևոր է, քանի որ նոր կարգավորումները չեն վերաբերում արդեն ձեռքի տակ եղած փաստաթղթերին։ Օրենքի 16-րդ հոդվածի 5-րդ մասով մինչև օրենքն ուժի մեջ մտնելը տրված անձը հաստատող փաստաթղթերը շարունակում են գործել մինչև դրանց գործողության ժամկետը լրանալը։
Ընդ որում, նույն մասով, եթե օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո անձը ձեռք է բերում նոր փաստաթուղթ, ապա մինչ այդ տրված փաստաթղթերը կորցնում են իրենց ուժը։ Իսկ 4-րդ մասով օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո կարող են տրամադրվել միայն այս օրենքով նախատեսված փաստաթղթեր՝ բացառությամբ 6-րդ մասով նախատեսված փաստաթղթի և Կառավարության որոշմամբ սահմանված դեպքերի։
Այսինքն՝ 10 տարի ժամկետով արդեն տրված նույնականացման քարտը չի դառնում անվավեր օրենքն ուժի մեջ մտնելու պահին, այլ գործում է մինչև իր ժամկետի ավարտը։
Հաճախ տրվող հարցեր
Անձնագիր ունեմ, բայց քարտ չունեմ. պետք է քա՞րտ ստանամ։
Նոր օրենքի 3-րդ հոդվածի 2-րդ մասով 16 տարին լրացած քաղաքացու համար նույնականացման քարտ ունենալը պարտադիր է, և անձնագիր տրամադրվում է միայն քարտ ունենալու դեպքում։ Միևնույն ժամանակ, 16-րդ հոդվածի 5-րդ մասով արդեն տրված անձնագիրը շարունակում է գործել մինչև իր ժամկետի լրանալը, իսկ Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգիրքը քարտ չունենալու համար տուգանք չի սահմանում։
Երեխայի՞ս համար պետք է քարտ ստանալ։
Պարտադիր չէ։ 3-րդ հոդվածի 1-ին մասով քարտ կարող է ստանալ վեց տարին լրացած քաղաքացին, բայց վեցից մինչև 16 տարեկանների համար դա պարտադիր չէ և տրամադրվում է օրինական ներկայացուցչի դիմումով։
Իմ 10 տարվա քարտն անվավե՞ր կդառնա։
Ոչ։ 16-րդ հոդվածի 5-րդ մասով մինչև օրենքն ուժի մեջ մտնելը տրված փաստաթղթերը գործում են մինչև իրենց ժամկետի լրանալը։ Նոր փաստաթուղթ ձեռք բերելու դեպքում, սակայն, հինը կկորցնի ուժը։
Ամփոփելով՝ «Անձը հաստատող փաստաթղթի մասին» ՀՕ-210-Ն օրենքի 3-րդ հոդվածով 16 տարին լրացած ՀՀ քաղաքացու համար նույնականացման քարտ ունենալը դառնում է պարտադիր, և անձնագիր տրամադրվում է միայն քարտ ունենալու դեպքում. քարտ կարելի է ստանալ վեց տարին լրանալու օրվանից, բայց մինչև 16 տարեկանների համար դա պարտադիր չէ և տրամադրվում է օրինական ներկայացուցչի դիմումով, իսկ քարտի վավերականության ժամկետը գործող 10 տարվա փոխարեն սահմանվում է հինգ տարի. 16-րդ հոդվածի 5-րդ մասով մինչև օրենքն ուժի մեջ մտնելը տրված փաստաթղթերը շարունակում են գործել մինչև ժամկետի լրանալը, բայց նոր փաստաթուղթ ձեռք բերելու դեպքում կորցնում են ուժը. Քարտ չունենալու համար տուգանք սահմանված չէ, սակայն Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսգրքի 198-րդ հոդվածով առանց քարտի կամ անձնագրի քաղաքացուն աշխատանքի ընդունելը գործատուի համար առաջացնում է 20.000 դրամ, կրկնվելու դեպքում՝ 50.000 դրամ տուգանք, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Անձը հաստատող փաստաթղթեր ստանալու, դրանց վավերականության ժամկետների և նոր օրենքի կիրառման հետ կապված կոնկրետ իրավիճակներում իրավաբանական խորհրդատվություն ստանալու համար կարող եք դիմել «ԼԻԳԼ ԸԼԱՅԸՆՍ» իրավաբանական ընկերությանը՝ գրելով [email protected] էլեկտրոնային փոստի հասցեին։
#նույնականացմանքարտ #անձնագիր #ՀՕ210Ն #վավերականությանժամկետ #տուգանք #անձըհաստատողփաստաթուղթ