ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 79-րդ գլուխը (հոդվածներ 1247-1252) սահմանում է գույքի առանձին տեսակների ժառանգության առանձնահատկությունները: Ոչ բոլոր գույքն է ժառանգվում նույն կանոններով. զենքի, ընկերության բաժնեմասի, չվճարված աշխատավարձի կամ պետական պարգևների համար օրենքը հատուկ կանոններ է նախատեսում: Ստորև Iravaban.net-ը ներկայացնում է հիմնական դրույթները՝ պարզ և հասկանալի լեզվով։
Ընդհանուր համատեղ սեփականության ներքո գտնվող գույքը
Օրենսգրքի 1247-րդ հոդվածի համաձայն՝ ընդհանուր համատեղ սեփականության մասնակցի մահը հիմք է ընդհանուր գույքի նկատմամբ իրավունքում նրա բաժինը որոշելու և գույքը բաժանելու կամ մահացած մասնակցի բաժինը դրանից առանձնացնելու համար: Այս դեպքում ժառանգությունը բացվում է մահացած մասնակցի բաժնին հասանելիք ընդհանուր գույքի, իսկ գույքը բնեղենով բաժանելու անհնարինության դեպքում՝ նման բաժնի արժեքի նկատմամբ:
Գործնականում սա հաճախ վերաբերում է ամուսինների համատեղ գույքին. մահացած ամուսնու բաժինը նախ առանձնացվում է, և ժառանգությունը բացվում է հենց այդ բաժնի նկատմամբ:
Ընկերության բաժնեմասը կամ կոոպերատիվի փայը
1248-րդ հոդվածի համաձայն՝ տնտեսական ընկերակցության կամ ընկերության մահացած մասնակցի ժառանգության զանգվածի մեջ մտնում է ընկերության կանոնադրական կապիտալում նրա բաժնեմասի արժեքի նկատմամբ իրավունքը, եթե այլ բան նախատեսված չէ ընկերության կանոնադրությամբ: Նույն կանոնը գործում է կոոպերատիվի մահացած անդամի փայի արժեքի նկատմամբ իրավունքի համար:
Կարևոր է հասկանալ տարբերությունը. ժառանգությամբ ինքնաբերաբար անցնում է բաժնեմասի (փայի) արժեքի նկատմամբ իրավունքը, ոչ թե ընկերության մասնակից դառնալու իրավունքը: Այն հարցը, թե ժառանգներից ով կարող է ընդունվել ընկերության կամ կոոպերատիվի մեջ, և ինչ կարգով են վճարվում մասնակից չդարձած ժառանգներին հասանելիք գումարները, որոշվում է օրենսգրքով, համապատասխան օրենքներով և իրավաբանական անձի կանոնադրությամբ:
Չվճարված աշխատավարձը, թոշակները և նպաստները
1249-րդ հոդվածը հատուկ կանոն է սահմանում այն գումարների համար, որոնք ենթակա էին վճարման, բայց քաղաքացու կյանքի օրոք որևէ պատճառով չեն վճարվել: Վճարման ենթակա, սակայն չվճարված աշխատավարձը, թոշակները, նպաստները և կյանքին կամ առողջությանը պատճառված վնասի հատուցման գումարներն ստանալու իրավունքը պատկանում է մահացածի ընտանիքի անդամներին, ինչպես նաև նրա խնամքի ներքո գտնվող անաշխատունակ անձանց:
Այս գումարներն ստանալու պահանջը պետք է ներկայացվի ժառանգության բացման օրվանից վեց ամսվա ընթացքում: Եթե նման իրավունք ունեցող անձինք բացակայում են կամ սահմանված ժամկետում պահանջ չեն ներկայացնում, ապա գումարներն ընդհանուր հիմունքներով ներառվում են ժառանգության զանգվածի մեջ:
Զենքը և սահմանափակ շրջանառունակություն ունեցող գույքը
1250-րդ հոդվածի համաձայն՝ ժառանգատուին պատկանող այն գույքը, որը շրջանառության մեջ է գտնվում հատուկ թույլտվությամբ (զենք և այլն), մտնում է ժառանգության զանգվածի մեջ և ժառանգվում է ընդհանուր հիմունքներով: Ընդ որում, հենց ժառանգությունն ընդունելու համար հատուկ թույլտվություն չի պահանջվում:
Սակայն նման ժառանգություն ընդունած անձը պարտավոր է մեկ ամսվա ընթացքում դիմել լիազորված պետական մարմին՝ թույլտվություն ստանալու համար: Եթե դիմումը մերժվում է, ապա նման թույլտվություն պահանջող գույքի նկատմամբ ժառանգի սեփականության իրավունքը դադարեցվում է օրենսգրքի 282-րդ հոդվածին համապատասխան:
Շքանշանները, մեդալները և պատվավոր կոչման կրծքանշանները
1251-րդ հոդվածի համաձայն՝ շքանշանները, մեդալները և պատվավոր կոչման կրծքանշանները, որոնց արժանացել է քաղաքացին, չեն մտնում ժառանգության զանգվածի մեջ: Պարգևատրվողի մահից հետո դրանց հետ կապված իրավահարաբերությունները սահմանվում են «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգևների և պատվավոր կոչումների մասին» օրենքով:
Դրան հակառակ՝ 1252-րդ հոդվածի համաձայն՝ ժառանգատուին պատկանող հուշանշանների և այլ նշանների հավաքածուները մտնում են ժառանգության զանգվածի մեջ ու ժառանգվում են ընդհանուր հիմքերով:
Հաճախ տրվող հարցեր
Հայրս ուներ գրանցված որսորդական զենք: Կարո՞ղ եմ այն ժառանգել:
Այո: Զենքը մտնում է ժառանգության զանգվածի մեջ և ժառանգվում է ընդհանուր հիմունքներով, ընդ որում՝ ժառանգությունն ընդունելու համար հատուկ թույլտվություն չի պահանջվում: Սակայն ընդունելուց հետո Դուք պարտավոր եք մեկ ամսվա ընթացքում դիմել լիազորված պետական մարմին՝ թույլտվություն ստանալու համար: Դիմումը մերժվելու դեպքում զենքի նկատմամբ սեփականության իրավունքը դադարեցվում է:
Մահացած ամուսինս ընկերության հիմնադիրներից էր: Ես ինքնաբերաբար դառնու՞մ եմ ընկերության մասնակից:
Ոչ պարտադիր: Ժառանգությամբ Ձեզ անցնում է բաժնեմասի արժեքի նկատմամբ իրավունքը: Իսկ այն հարցը, թե ժառանգներից ով կարող է ընդունվել ընկերության մեջ, որոշվում է օրենքներով և ընկերության կանոնադրությամբ:
Հայրս մահացավ, բայց նրա վերջին ամսվա աշխատավարձը չէր վճարվել: Ո՞վ կարող է ստանալ այն:
Չվճարված աշխատավարձն ստանալու իրավունքը պատկանում է մահացածի ընտանիքի անդամներին և նրա խնամքի ներքո գտնվող անաշխատունակ անձանց: Պահանջը պետք է ներկայացվի ժառանգության բացման օրվանից վեց ամսվա ընթացքում, հակառակ դեպքում գումարը ներառվում է ժառանգության զանգվածի մեջ:
Պապս ուներ պետական շքանշաններ: Դրանք ժառանգությա՞ն մեջ են մտնում:
Ոչ: Շքանշանները, մեդալները և պատվավոր կոչման կրծքանշանները չեն մտնում ժառանգության զանգվածի մեջ. դրանց հետ կապված հարաբերությունները կարգավորվում են պետական պարգևների մասին հատուկ օրենքով: Սակայն հուշանշանների և այլ նշանների հավաքածուները ժառանգվում են ընդհանուր հիմքերով:
Չվճարված գումարներն ստանալու վեցամսյա ժամկետը բաց եմ թողել: Ի՞նչ է լինում:
Այդ դեպքում համապատասխան գումարներն ընդհանուր հիմունքներով ներառվում են ժառանգության զանգվածի մեջ և ժառանգվում են օրենսգրքով սահմանված ընդհանուր կարգով, -տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Ժառանգության կամ գույքի առանձին տեսակների ժառանգման հետ կապված կոնկրետ իրավիճակներում իրավաբանական խորհրդատվություն ստանալու համար կարող եք դիմել «ԼԻԳԼ ԸԼԱՅԸՆՍ» իրավաբանական ընկերությանը՝ զանգահարելով +374 99 970704 հեռախոսահամարին կամ գրելով [email protected] էլեկտրոնային փոստի հասցեին։
