ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքով սահմանված են ինչպես աշխատողի նախաձեռնությամբ աշխատանքից ազատվելու կարգը, այնպես էլ գործատուի՝ վերջնահաշվարկ կատարելու պարտականությունները։ Սակայն շատերը չգիտեն, թե ո՛ր ժամկետում է աշխատողն իրավունք ունի լուծելու պայմանագիրը, և ե՛րբ պետք է գործատուն վճարի աշխատավարձն ու վերջնահաշվարկը։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, ՀՀ աշխատանքային օրենսգրքի 112-րդ և 130-րդ հոդվածները սահմանում են աշխատողի նախաձեռնությամբ պայմանագրի լուծման ծանուցման ժամկետները և վերջնահաշվարկի կարգը։
Աշխատողի նախաձեռնությամբ ազատվելը՝ 30 օր առաջ ծանուցմամբ
Աշխատանքային օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի համաձայն՝ աշխատողն իրավունք ունի լուծելու անորոշ ժամկետով կնքված աշխատանքային պայմանագիրը, ինչպես նաև որոշակի ժամկետով կնքվածը՝ նախքան դրա ժամկետի լրանալը, այդ մասին առնվազն երեսուն օր առաջ գրավոր ձևով ծանուցելով գործատուին։ Կոլեկտիվ պայմանագրով կարող է նախատեսվել ծանուցման ավելի երկար ժամկետ։
Ե՞րբ բավարար է 5 օր առաջ ծանուցելը
Որոշ դեպքերում օրենքը նախատեսում է ավելի կարճ՝ հնգօրյա ծանուցման ժամկետ։ 112-րդ հոդվածի 2-րդ մասի համաձայն՝ աշխատողը կարող է պայմանագիրը լուծել առնվազն հինգ օր առաջ գրավոր ծանուցելով, եթե լուծումը կապված է իր կատարած աշխատանքը խոչընդոտող հիվանդության կամ աշխատանքային խեղման հետ, եթե կան կոլեկտիվ պայմանագրով նախատեսված այլ հարգելի պատճառներ, կամ եթե գործատուն չի կատարում աշխատանքային պայմանագրով սահմանված պարտականությունները, խախտում է օրենքը կամ կոլեկտիվ պայմանագիրը։
Ի՞նչ է լինում ծանուցման ժամկետը լրանալուց հետո
Աշխատանքային օրենսգրքի 112-րդ հոդվածի համաձայն՝ ծանուցման ժամկետը լրանալուց հետո աշխատողն իրավունք ունի դադարեցնելու աշխատանքը, իսկ գործատուն պարտավոր է ձևակերպել աշխատանքային պայմանագրի լուծումը և աշխատողի հետ կատարել վերջնահաշվարկ։
Ե՞րբ պետք է կատարվի վերջնահաշվարկը
Աշխատանքային օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի համաձայն՝ աշխատանքային պայմանագիրը լուծվելու դեպքում գործատուն պարտավոր է աշխատողի հետ կատարել լրիվ վերջնահաշվարկ պայմանագրի լուծման օրը, եթե օրենսգրքով, օրենքով կամ կողմերի համաձայնությամբ այլ կարգ նախատեսված չէ։ Վերջնահաշվարկի օրը գործատուն պարտավոր է աշխատողին վճարել աշխատավարձը և դրան հավասարեցված այլ վճարումներ։ Եթե այդ պարտավորությունը գործատուից անկախ պատճառներով հնարավոր չէ կատարել, ապա վճարումները կատարվում են աշխատողի կողմից նման պահանջ ներկայացնելուց հետո՝ հինգ աշխատանքային օրվա ընթացքում։
Որոշակի ժամկետով պայմանագրի լուծումը ժամկետի լրանալով
Աշխատանքային օրենսգրքի 111-րդ հոդվածի համաձայն՝ աշխատողը կարող է լուծել որոշակի ժամկետով կնքված պայմանագիրը՝ դրա ժամկետը լրանալուց առնվազն տասն օր առաջ գրավոր ծանուցելով գործատուին։ Եթե աշխատողը չի ծանուցել պայմանագիրը լուծելու մասին և վերջին աշխատանքային օրվան հաջորդող օրը չի ներկայացել աշխատանքի, ապա պայմանագիրը համարվում է լուծված, և գործատուն պարտավոր է վերջնահաշվարկ կատարել այդպիսի պահանջ ներկայացվելու օրվան հաջորդող հինգ օրվա ընթացքում։
Ի՞նչ տեղեկանք կարող է պահանջել աշխատողը
Աշխատանքային օրենսգրքի 130-րդ հոդվածի համաձայն՝ աշխատողի ցանկությամբ գործատուն պարտավոր է նրան տրամադրել տեղեկանք աշխատանքային գործառույթների (պարտականությունների), աշխատավարձի, վճարված հարկերի, սոցիալական կամ օրենքով սահմանված պարտադիր այլ վճարների չափերի և աշխատանքի գնահատականի վերաբերյալ։
Հաճախ տրվող հարցեր
- Քանի՞ օր առաջ պետք է ծանուցեմ, եթե ուզում եմ ինքս ազատվել աշխատանքից։
Որպես կանոն՝ առնվազն 30 օր առաջ գրավոր (112-րդ հոդվածի 1-ին մաս)։ Որոշ հարգելի դեպքերում (հիվանդություն, աշխատանքային խեղում, գործատուի կողմից օրենքի կամ պայմանագրի խախտում) բավարար է 5 օր առաջ ծանուցելը (112-րդ հոդվածի 2-րդ մաս)։ - Ե՞րբ պետք է գործատուն ինձ հետ կատարի վերջնահաշվարկ։
Որպես կանոն՝ պայմանագրի լուծման օրը (130-րդ հոդված)։ Եթե գործատուից անկախ պատճառներով դա հնարավոր չէ, ապա՝ քո պահանջը ներկայացնելուց հետո հինգ աշխատանքային օրվա ընթացքում։ - Կարո՞ղ եմ դադարեցնել աշխատանքը ծանուցման ժամկետը լրանալուց հետո։
Այո։ 112-րդ հոդվածի համաձայն՝ ծանուցման ժամկետը լրանալուց հետո աշխատողն իրավունք ունի դադարեցնելու աշխատանքը, իսկ գործատուն պարտավոր է ձևակերպել պայմանագրի լուծումը և կատարել վերջնահաշվարկ։ - Կարո՞ղ եմ գործատուից պահանջել տեղեկանք աշխատավարձիս ու հարկերիս մասին։
Այո։ 130-րդ հոդվածի համաձայն՝ քո ցանկությամբ գործատուն պարտավոր է տրամադրել տեղեկանք աշխատանքային գործառույթների, աշխատավարձի, վճարված հարկերի և այլ պարտադիր վճարների չափերի, ինչպես նաև աշխատանքի գնահատականի վերաբերյալ։
Ամփոփելով՝ պետք է նշել, որ աշխատողի նախաձեռնությամբ աշխատանքից ազատվելու դեպքում, որպես կանոն, պահանջվում է առնվազն 30 օր առաջ գրավոր ծանուցել գործատուին (հարգելի դեպքերում՝ 5 օր), իսկ գործատուն պարտավոր է վերջնահաշվարկը կատարել պայմանագրի լուծման օրը. յուրաքանչյուր կոնկրետ իրավիճակում աշխատողի իրավունքների պատշաճ պաշտպանությունը պահանջում է մասնագիտական մոտեցում, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Աշխատանքային վեճերի, այդ թվում աշխատանքից անօրինական ազատման կամ նմանատիպ այլ խնդիրների դեպքերում ձեր իրավունքները պաշտպանելու և իրավաբանական աջակցություն ստանալու համար կարող եք դիմել «ԼԻԳԼ ԸԼԱՅԸՆՍ» իրավաբանական ընկերությանը՝ զանգահարելով +374 99 970704 հեռախոսահամարին կամ գրելով [email protected] էլեկտրոնային փոստի հասցեին։