«Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» 2005 թվականի հուլիսի 8-ի ՀՕ-166-Ն օրենքով կարգավորվում է վարելու իրավունքից զրկման և դրա վերականգնման կարգը։ Ներկայումս վարելու իրավունքից զրկման ժամկետի ավարտից հետո իրավունքի վերականգնումն իրականացվում է որակավորման քննություններ հանձնելու միջոցով՝ անկախ նրանից՝ զրկումն առաջին անգամ է կիրառվել, թե ոչ։ Սակայն շատերը չգիտեն, որ ՀՀ կառավարության 2026 թվականի մայիսի 27-ի N 726-Ա որոշմամբ հավանություն է տրվել օրենսդրական փաթեթի, որով առաջարկվում է փոխել այս մոդելը։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, ՀՀ կառավարության 2026 թվականի մայիսի 27-ի N 726-Ա որոշմամբ կառավարության օրենսդրական նախաձեռնությունը համարվել է անհետաձգելի և սահմանված կարգով ներկայացվել Ազգային ժողով։ Փաթեթը բաղկացած է երեք օրենքի նախագծից՝ «Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» օրենքում, Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում և «Պետական տուրքի մասին» օրենքում փոփոխություններ ու լրացումներ կատարելու վերաբերյալ։
Ինչու է առաջարկվում փոփոխությունը
Ըստ հիմնավորման՝ ներկայիս մոդելում վերականգնումը քննություններով է իրականացվում՝ անկախ զրկման կրկնակիությունից։ Միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ զրկման ժամկետը լրանալուց հետո, հատկապես առաջին անգամ զրկումների դեպքում, կիրառվում են վարորդի վարքագծի փոփոխությանը միտված առավել թիրախային մեթոդներ՝ պատշաճ վերահսկողությամբ (լրացուցիչ դասընթացներ, վերապատրաստումներ, սահմանափակ հնարավորություններով փորձաշրջան և այլն)։ Ըստ այդմ՝ առաջարկվում է ներդնել զրկման ժամկետի ավարտից հետո սահմանափակ հնարավորությամբ՝ 6 տուգանային միավորով, 1 տարի ժամկետով փորձաշրջանի ընթացակարգ՝ վարորդին հնարավորություն տալով ապացուցելու իր վարքագծային փոփոխությունը։
Վարելու իրավունքի վերականգնման առաջարկվող նոր կարգը
«Ճանապարհային երթևեկության անվտանգության ապահովման մասին» օրենքի 29-րդ հոդվածը լրացվում է նոր՝ 5-րդ մասով, համաձայն որի՝ ոստիկանության (ՀՀ իրավասու այլ մարմնի) ուժի մեջ մտած ակտի հիմքով դադարեցված վարելու իրավունքը, եթե անձը դիմում է իրավունքի դադարման հիմքը վերանալուց հետո 1 տարվա ընթացքում, մեկ անգամ վերականգնվում է առանց որակավորման քննություններ հանձնելու՝ օրենքով սահմանված պետական տուրքի վճարմամբ, և սահմանվում է 1 տարի ժամկետով փորձաշրջան։ Երկրորդ կամ հաջորդ անգամները վերականգնումը կատարվում է որակավորման քննություններ հանձնելուց հետո։ Միաժամանակ 29-րդ հոդվածի 4-րդ մասում տարանջատվում են ոստիկանության կիրառած զրկումները՝ դատարանի օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտի կամ օտարերկրյա պետության իրավասու մարմնի ակտի հիմքով կիրառված զրկումներից։
Ո՞ւմ չի վերաբերում նոր կարգը
Ըստ հիմնավորման՝ առաջարկվող կարգավորումները տարածվում են միայն ՀՀ ոստիկանության կիրառած զրկումների վրա և չեն վերաբերում ՀՀ դատարանների ու օտարերկրյա պետությունների իրավասու մարմինների կիրառած զրկումներին, ինչպես նաև անձին անգործունակ ճանաչելու մասին դատարանի վճռի և անձի՝ հոգեկան, թմրամիջոցների կամ հոգեմետ նյութերի օգտագործմամբ պայմանավորված հիվանդության կամ առողջական վիճակի հիմքով իրավունքի դադարման դեպքերին։
Փորձաշրջանը և տուգանային միավորները
Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում առաջարկվող լրացումներով՝ փորձաշրջան սահմանվելու դեպքում վարորդին 13 միավորի փոխարեն հատկացվում է 6 տուգանային միավոր։ Փորձաշրջանում գտնվող անձի կողմից այդ 6 միավորը սպառելու դեպքում (երբ տվյալ խախտման և տարվա ընթացքում կիրառված տուգանային միավորների հանրագումարը կազմում է 6 կամ ավելի) նախատեսվում է տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունքից զրկում՝ մեկ տարի ժամկետով։
Պետական տուրքը
«Պետական տուրքի մասին» օրենքում առաջարկվող լրացմամբ՝ վարելու իրավունքից զրկված անձի իրավունքն առանց որակավորման քննությունների վերականգնելու և փորձաշրջան սահմանելու համար սահմանվում է պետական տուրք՝ բազային տուրքի հիսնապատիկի չափով (հիմնավորման համաձայն՝ 50.000 դրամ)։
Անցումային դրույթը
Նախագծով սահմանվում է անցումային կարգավորում, համաձայն որի՝ օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո 1 տարվա ընթացքում դիմելու դեպքում ոստիկանության՝ 2020 թվականի հունվարի 1-ից մինչև 2026 թվականի մայիսի 1-ը ներառյալ կայացրած ակտի հիմքով դադարեցված վարելու իրավունքը մեկ անգամ վերականգնվում է առանց որակավորման քննությունների՝ պետական տուրքի վճարմամբ և 1 տարի ժամկետով փորձաշրջանի սահմանմամբ։
Ուժի մեջ մտնելը և հետագա ընթացքը
Քանի որ խոսքը կառավարության օրենսդրական նախաձեռնության մասին է, փաթեթն անհետաձգելի կարգով ներկայացվել է Ազգային ժողով, և օրենքները կընդունվեն ու ուժի մեջ կմտնեն միայն ԱԺ-ի կողմից ընդունվելու դեպքում։ Նախագծերով նախատեսվում է, որ յուրաքանչյուր օրենք ուժի մեջ է մտնելու պաշտոնական հրապարակման օրվան հաջորդող տասներորդ օրը։ Հիմնավորման համաձայն՝ փաթեթի ընդունմամբ պետական բյուջեի ծախսերում և եկամուտներում էական փոփոխություն չի նախատեսվում, իսկ նախագծերը մշակվել են ՀՀ ներքին գործերի նախարարության կողմից։
Ի՞նչ է նշանակում վարորդների համար
Ամփոփելով՝ պետք է նշել, որ ՀՀ կառավարության 2026 թվականի մայիսի 27-ի N 726-Ա որոշմամբ հավանության արժանացած և Ազգային ժողով ներկայացված օրենսդրական փաթեթով առաջարկվում է ոստիկանության կիրառած զրկման դեպքում վարելու իրավունքն առաջին անգամ վերականգնել առանց որակավորման քննությունների՝ պետական տուրքի վճարմամբ և 1 տարի ժամկետով փորձաշրջանով, որի ընթացքում վարորդին հատկացվում է 6 տուգանային միավոր, իսկ դրանք սպառելու դեպքում նախատեսվում է կրկին զրկում՝ մեկ տարով։ Այսպիսով՝ առաջարկվում է վերականգնման ավելի թիրախային մոդել՝ հիմնված վարորդի վարքագծի փոփոխության և դրա նկատմամբ վերահսկողության վրա, սակայն վերջնական կարգավորումը կախված է Ազգային ժողովի կողմից նախագծերի ընդունումից, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։