ՀՀ կառավարության 2010 թվականի մարտի 11-ի N 310-Ա որոշմամբ հաստատված են Հայաստանի Հանրապետության ոչ նյութական մշակութային արժեքների ցանկերի կազմման չափորոշիչները և ոչ նյութական մշակութային ժառանգության արժեքների ցանկը։ Սակայն շատերը չգիտեն, որ ՀՀ կառավարության 2026 թվականի մայիսի 27-ի N 735-Ա որոշմամբ այդ որոշման N 2 հավելվածը՝ ոչ նյութական մշակութային ժառանգության արժեքների ցանկը, համալրվել է նոր՝ 69-80-րդ կետերով, այսինքն՝ 12 նոր արժեքով։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net–ը, ՀՀ կառավարության 2026 թվականի մայիսի 27-ի N 735-Ա որոշմամբ ոչ նյութական մշակութային ժառանգության արժեքների ցանկում ավելացվել են ժողովրդական գիտելիքների, երաժշտության, արհեստների, խաղերի, ծեսերի և խոհարարական ավանդույթների հետ կապված 12 նոր տարր։
Ո՞ր արժեքներն են ավելացել ցանկում (69-80-րդ կետեր)
- Լուսատուների հետ կապված եղանակի կանխատեսման ժողովրդական գիտելիքները՝ ՀՀ Լոռու մարզի գյուղական համայնքներում ավագ սերնդի կրողների շրջանում պահպանված ավանդույթ, որով եղանակը կանխատեսվում է արևի, լուսնի և աստղերի դիրքով ու գույնով։
- Օրորոցային երգերը ՀՀ Շիրակի մարզի համայնքներում՝ ժողովրդական երաժշտարվեստի դրսևորում, որը ներկայացնում է մարզի տարբեր տարիքի կանանց կատարած ավանդական օրորները (օրոր, նանիկ)։
- Գաթանախշիի պատրաստման և կիրառման ավանդույթը՝ փայտի փորագրության հմտություն, որի շրջանակում փայտագործ վարպետները պատրաստում են գաթայի երեսը նախշելու փայտյա գործիքը։
- Խաբ ու խազը (կաթփոխ)՝ Շիրակի մարզի մի շարք գյուղերում կանանց շրջանում կիրառվող՝ կաթի փոխադարձ փոխանակման համայնքային սովորույթ՝ որպես տնտեսական զբաղմունք և կենսապահովման մշակույթ։
- Թմբուկի (դհոլ, գոս՝ մեծ թմբուկ) պատրաստման և կիրառման ավանդույթը՝ ժողովրդական նվագարանային արվեստ, որը տարածված է ՀՀ բոլոր մարզերում և ընդգրկում է երկթաղանթ-հարկանային նվագարանի պատրաստումն ու կիրառումը։
- «Որսորդներ ու բադեր» գնդակախաղը՝ 6-14 տարեկան երեխաների շրջանում տարածված ժողովրդական խաղ, որն առավել կենսունակ է Արագածոտնի և Գեղարքունիքի մի շարք համայնքներում։
- «Թաք ծաղկեցավ» («Թագ ծաղկեցավ») երգը՝ Գեղարքունիքի մարզի Ծովագյուղ համայնքի հարսանեկան ծիսերգ, որով գովերգվել է փեսացուն (ժողովրդական երաժշտարվեստ)։
- Համայնքային փոխօգնության ձևերը Գավառի թաղման ծեսում՝ Գեղարքունիքի մարզի Գավառի տարածաշրջանի համայնքներում թաղման ծեսին բնորոշ՝ մարդու կյանքի շրջափուլերի հետ կապված սովորույթ և ծես։
- Կանեփով քուֆթայի պատրաստումը և կիրառումը Մարտունի համայնքում՝ Գեղարքունիքի մարզի Մարտունի համայնքի խոհարարական ավանդույթ՝ որպես ժողովրդական կենսապահովման մշակույթի դրսևորում։
- Ձկով տոլմայի պատրաստումը Սևան համայնքում՝ Սևանա լճի սիգ ձկով տոլմայի պատրաստման խոհարարական ավանդույթ Գեղարքունիքի մարզի Սևանի ավազանի համայնքներում։
- Չորթնե տոլմայի պատրաստումը Վարդենիս համայնքում՝ թթու կաղամբով, ձավարով և չորթանով մատուցվող տոլմայի պատրաստման խոհարարական ավանդույթ Գեղարքունիքի մարզի Վարդենիս համայնքում։
- «Չիլինկի փետ» ավանդական խաղը Ճամբարակ համայնքում՝ երկու փայտով և քարով խաղացվող գործիքավոր ավանդական խաղ Գեղարքունիքի մարզի Ճամբարակ համայնքում։
Ի՞նչ է նշանակում
Ամփոփելով՝ պետք է նշել, որ ՀՀ կառավարության 2026 թվականի մայիսի 27-ի N 735-Ա որոշմամբ Հայաստանի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության արժեքների ցանկը համալրվել է 12 նոր տարրով՝ ընդգրկելով ժողովրդական գիտելիքներ, երաժշտություն, արհեստ, խաղեր, ծեսեր և խոհարարական ավանդույթներ տարբեր մարզերից, հատկապես Գեղարքունիքից, Շիրակից և Լոռուց։ Այսպիսով՝ պետականորեն ճանաչվող ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկն ընդլայնվել է նոր արժեքներով, – տեղեկացնում է Iravaban.net–ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։