Օրինական միգրացիայի դուռը կբացվի, երբ փակվի անօրինական միգրացիայի դռները․Հայաստանը վիզաների ազատականացման ճանապարհին

Արդեն Հայաստանին ներկայացված զեկույցում արտացոլված տվյալներն ընդգծում են Հայաստանի և ԵՄ միջև խորացող կապերը: ՀՀ քաղաքացիներին տրամադրված Շենգենյան վիզաների թիվը կայուն աճ է գրանցել՝ 2019 թվականի 51․000-ից 2024 թվականին հասնելով 86․300-ի, ընդ որում՝ զգալիորեն ավելացել է բազմակի մուտքի արտոնագրերի տեսակարար կշիռը (այժմ՝ 43,5 %): Ավելին՝ վիզաների մերժման մակարդակը դրական նվազման միտում ունի, ինչն արտացոլում է ճամփորդող ՀՀ քաղաքացիների նկատմամբ վստահության աճը։ ԵՄ անդամ պետությունների հյուպատոսությունները խրախուսում են ՀՀ քաղաքացիներին, որ վիզայի դիմումների ներկայացման համար օգտվեն միայն պաշտոնական ուղիներից՝ մերժումներից խուսափելու նպատակով։

Ծրագրով ակնկալվում է, որ պետք է ամբողջությամբ ապահովվի և կիրառվի ԵՄ-ի և Հայաստանի միջև հետընդունման մասին համաձայնագրի իրականացումը։ Սա նշանակում է, որ ԵՄ երկրներում անօրինական միգրացիայի դեմ պայքարը էլ ավելի է խստանալու։ Նրանք, ովքեր փաստաթղթային խնդիրներ ունեն, մեծ է հավանականությունը, որ կամավոր կամ պարտադրաբար կվերադառնան Հայաստան։

ՆԳՆ փոխնախարար Արմեն Ղազարյանը «Ռադիոլուր»–ին փոխանցում է՝ մտավախություն չունեն, որ ազատականացումից հետո անօրինական միգրացիայի ծավալները կավելանան։ Համադրելի երկրները Վրաստանն ու Մոլդովան են, որ անցել են այդ ճանապարհով․

«Ոչ մի երկրում էլ տեղի չի ունեցել դեմոգրաֆիական կոլապս, ոչ մի երկրում էլ չի տեղի ունեցել այնպիսի մի իրավիճակ, որ ամբողջ բնակչությունը մեկնել և չի վերադարձել։ Նման իրավիճակ չկա։ Ի՞նչն է կանխարգելում այս ամենը․առաջինը մեր ռեադմիսիոն ոլորտի գործակցությունն է, հետընդունման ոլորտի գործակցությունը։ Եվրոպական միությունը շարունակաբար խստացնում է իր միգրացիոն օրենսդրությունը և կառուցակարգերը, այսինքն՝ երբ անձինք Եվրոպական միությունում հայտնվում են անօրինական ճանապարհով կամ հետագայում թույլատրելի ժամկետները խախտելով, դառնում են անօրինական միգրանտ, Եվրոպական միությունը անձին նույնականացնում է և հետ է ուղարկում տվյալ պետություն։ Եթե նայենք Հայաստանը Եվրամիության հետ վիճակագրությամբ, եթե հետևենք, ունի շատ լավ գործակցություն ռեադմիսիայի ոլորտում։ Ռեադմիսիոն ստացված հայցերի 80–90 %–ը հայկական կողմից արժանանում են դրական պատասխանի, և մենք հետ ենք ընդունում այս անձանց։ Ապաստանի հայցերն են ապաստանի հայցերը, որոնք ներկայացվում են, օրինակ, Հայաստանի Հանրապետությունից Եվրոպական միության տարածքում վերջին տարիներին ապաստանի հայցերի 95 և ավելի տոկոսը, որոնք Հայաստանի քաղաքացիները ներկայացրել են Եվրոպական միությունում, մերժվել են»։

Ռեադիմսիոն հայցերով երկրների շարքը նույնն է՝ Ֆրանսիա, Գերմանիա, Ավստրիա, Նիդերդալնեդներ, Բելգիա։

Միգրացիոն հարցերով փորձագետ Տաթևիկ Բեժանյանը «Ռադիոլուր»–ի հետ զրույցում ևս կարևորում է ԵՄ երկրներում օրինական հիքմերով բնակվելը։ Ընդգծում է՝ մտահոգվելու առիթներ չի տեսնում։

Բացատրում է․ «Եթե մարդը մեծ գումար է վճարում, որ կարողանա գնալ ու այնտեղ աշխատի, ամեն ինչ անելու է, կառչելու, որ մնա այնտեղ։ Բայց եթե չունենա կառչելու պատճառ, այսինքն, օրինակ, վիզաների ազատականացումից հետո շատ ավելի հեշտ կդառնա գնալը։ նա կարող է գնալ, գտնել գործատու, պայմանավորվել, հետո գալ ու աշխատանքային պայմանագրով ու վիզայով նորից մեկնել աշխատելու։ Նշեմ, որ սա աշխատանքի համար ազատականացում չէ, այլ լինելու է միայն տուրիստական»։

 ՆԳ փոխնախարար Արմեն Ղազարյանը ևս «Ռադիոլուր»–ի հետ զրույցում շեշտում է, թե վիզայի որ տեսակի մասին է խոսքը․

«Սա ԵՄ տարածքում աշխատելու հնարավորություն չէ, երկարաժամկետ մնալու հնարավորություն չէ։ Մեկ տեսակի վիզայի՝ Շենգեն C տեսակի վիզայի մեկ տարվա ընթացքում՝ 180 օրվա ընթացքում 90 օր կարող է մուտք գործել ու մնալ Շենգեն գոտու տարածքում»։

Վիզաների ազատականացման երկխոսությունը կշարունակվի այնքան ժամանակ, որքան անհրաժեշտ է սահմանված բոլոր հենանիշերի լիարժեք կատարման ապահովման համար։ Հանձնաժողովը կշարունակի հետևել Գործողությունների ծրագրով սահմանված բոլոր հենանիշերի կատարմանը՝ ԵՄ անդամ երկրների փորձագետների աջակցությամբ, և այդ նպատակով առաջիկայում Հայաստանում կկազմակերպվեն լրացուցիչ գնահատման առաքելություններ։ Իսկ ե՞րբ կստորագրվի վիզաների ազատականացման այդքան սպասված փաստաթուղթը։ ՆԳՆ փոխնախարար Արմեն Ղազարյան․

«Այն ժամանակ, երբ մենք կիրականացնենք վիզաների ազատականացման գործողությունների ծրագիրը ամբողջությամբ, և Եվրոպական խորհրդարանն ու Եվրոպական միության խորհուրդը կընդունեն համապատասխան որոշումը վիզաները ազատականացնելու մասին։ Դա է ժամկետը»։