Iravaban.net-ը ուսումնասիրել է e-draft.am կայքում հանրային քննարկման դրված և էկոնոմիկայի նախարարության կողմից մշակված նածագիծը, որով կառավարությունը նախատեսում է փոփոխություն կատարել 2011 թվականի N 1785-Ն որոշման մեջ՝ արդիականացնելով երկակի նշանակության ապրանքների արտահանման և տարանցման վերահսկման ցանկերը։
Ի՞նչ են երկակի նշանակության ապրանքները
Սրանք այն ապրանքներն ու տեխնոլոգիաներն են, որոնք կարող են օգտագործվել ինչպես քաղաքացիական, այնպես էլ ռազմական նպատակներով։ Դրանց թվում կարող են լինել սարքավորումներ, ծրագրային լուծումներ, ինչպես նաև գիտական և տեխնոլոգիական տեղեկատվություն։
Ինչո՞ւ է անհրաժեշտ փոփոխությունը
Վերջին տարիներին տեխնոլոգիաների արագ զարգացումը և միջազգային վերահսկման մեխանիզմների փոփոխությունները բերել են նրան, որ գործող ցանկերը մասամբ հնացել են։
Մի շարք ապրանքներ այլևս արդիական չեն, իսկ նոր տեխնոլոգիաներ՝ հակառակը, դարձել են վերահսկման ենթակա։
Այս պայմաններում առաջացել է անհրաժեշտություն՝
- վերանայել գործող ցանկերը
- դրանք համապատասխանեցնել միջազգային չափանիշներին
- ապահովել վերահսկման արդյունավետություն
Ինչպե՞ս են թարմացվել ցանկերը
Նախագծով առաջարկվող ցանկերը կազմվել են՝
- Եվրոպական միության 2025 թվականի վերահսկման ցանկերի հիման վրա
- միջազգային լավագույն փորձի կիրառմամբ
- համապատասխանեցվելով Հայաստանի օրենսդրությանը
Աշխատանքներն իրականացվել են ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության կողմից՝ միջազգային փորձագիտական աջակցությամբ։
Ի՞նչ է փոխվելու բիզնեսի համար
Նոր կարգավորումներով նախատեսվում է՝
- պարզեցնել արտահանման և տարանցման ընթացակարգերը
- բարձրացնել գործընթացների կանխատեսելիությունը
- որոշ ապրանքների համար նվազեցնել սահմանափակումները
- ստեղծել ավելի բարենպաստ պայմաններ տնտեսավարողների համար
Միևնույն ժամանակ, պահպանվում է անվտանգության վերահսկողությունը՝ միջազգային պահանջներին համապատասխան։
Ի՞նչ նորություններ կան ցանկերում
Նախագծով՝
- ավելացվել են նոր տեխնոլոգիաներ և ապրանքներ
- հանվել են հնացած և ոչ արդիական դիրքերը
- որոշ ապրանքների համար խստացվել կամ հստակեցվել են տեխնիկական չափանիշները
Սա թույլ կտա ավելի ճշգրիտ տարբերակել՝ որ ապրանքներն են ենթակա վերահսկման։
Ի՞նչ խնդիրներ է լուծում նախագիծը
Փոփոխությունները միաժամանակ ուղղված են՝
- ազգային և միջազգային անվտանգության ապահովմանը
- ռիսկերի նվազեցմանը
- արտահանման վերահսկման համակարգի արդիականացմանը
- գործարար միջավայրի բարելավմանը
Ի՞նչ կապ ունի միջազգային համակարգերի հետ
Նոր ցանկերում ներառված են միջազգային վերահսկման ռեժիմներով սահմանված ապրանքները, այդ թվում՝
- Վասսենաարի համաձայնագիր
- Հրթիռային տեխնոլոգիաների վերահսկման ռեժիմ (MTCR)
- Միջուկային մատակարարների խումբ (NSG)
- Քիմիական զենքերի կոնվենցիա (CWC)
Սա ապահովում է Հայաստանի համապատասխանությունը գլոբալ վերահսկման համակարգերին։
Ի՞նչ արդյունք է ակնկալվում
Նախագծի ընդունմամբ ակնկալվում է՝
- արտահանման և տարանցման գործընթացների ավելի արդյունավետ կառավարում
- միջազգային պահանջներին համապատասխանեցում
- տնտեսվարողների համար պարզ և կանխատեսելի կանոններ
- անվտանգության ռիսկերի նվազեցում
Ընդհանուր գնահատում
Փոփոխությունը միտված է միաժամանակ երկու կարևոր նպատակների՝
ապահովել անվտանգությունը և չխոչընդոտել տնտեսական գործունեությանը։
Այն նաև տեղավորվում է կառավարության 2021–2026 թթ. ծրագրի շրջանակում՝ բարձր տեխնոլոգիաների և ռազմարդյունաբերության ոլորտների զարգացման ուղղությամբ։
Նախագծի կարգավորումներին կարելի է ծանոթանալ հետևյալ հղմամբ՝ տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։