Հայաստանի տնտեսության և ազգային ինքնության իրական պատկերը
Տնտեսական ցուցանիշներն ու իրականությունը
Փաշինյանի կառավարությունը հաճախ հպարտությամբ ներկայացնում է Հայաստանի տնտեսական աճը՝ վարկանիշային ցուցանիշների միջոցով. «ՎՃՊ-ի աճ», «բարելավված զբաղվածություն», «աղքատության նվազում»: Սակայն իրականում սա հաճախ թվաբանական մանիպուլյացիա է, որը չի արտացոլում մարդկանց իրական կյանքը:
Օրինակ, 2025 թվականին ՀՀ ՎՃՊ-ն կազմել է 11,318 տրիլիոն դրամ ($29,2 մլրդ): Բայց այս թվերը գրեթե չեն արտացոլում տնտեսական ստաբիլ զարգացում կամ սեփական արտադրության աճ:
• Հայաստանի տնտեսական աճը մեծապես հիմնված է արտերկրի շուկաներին հղում արված արտահանման վրա, ոչ թե ներքին արտադրության: 2024-ին արտահանման 74%-ը բաժին է ընկել ռեէքսպորտին, հատկապես ոսկի և էլեկտրոնիկա:
• Մշակող արդյունաբերությունը, որը որոշ պաշտոնյաները համարում էին առաջնահերթություն, 2025-ին զգալիորեն նվազել է՝ որոշ ամիսների ընթացքում նույնիսկ 69%-ով:
Աշխատուժի ոլորտում պաշտոնական տվյալներով, կարծես թե, աճ կա, սակայն իրականում՝ բազմաթիվ մարդիկ դուրս են մնում աշխատուժի հաշվառումից, արտագաղթում։
Աղքատության մակարդակը նույնպես վիճակագրական փոփոխությունների արդյունք է, ոչ թե իրական բարելավում. 2024-ին հայտարարված անկումը՝ 23,7%-ից 21,7%-ի, պայմանավորված էր մեթոդոլոգիայի փոփոխությամբ, իսկ իրական ծախսերը բնակչության համար շարունակաբար աճում են:
Բազմավեկտոր քաղաքականություն. իրական ռիսկեր
Կառավարությունը հայտարարում է Եվրոպայի և ԵԱՏՄ-ի հետ հարաբերությունների բազմավեկտորություն, սակայն իրականում շատ քայլեր վտանգավոր են:
• Կան այնպիսի նախաձեռնություններ, որոնք նվազեցնում են կապերը Ռուսաստանի հետ՝ կորուստներ պատճառելով տնտեսությանը: 2025-ին միայն այս ոլորտում կորուստը կազմել է մոտ 5,1 մլրդ դոլար:
• Արևմտյան գործընկերների աջակցությունը հիմնականում գրանտներ և քաղաքական պայմաններով վարկեր է, ոչ թե իրական տնտեսական անկախություն ապահովող միջոցներ:
• Ադրբեջանական և թուրքական ներդրումները հաճախ դառնում են քաղաքական ազդեցության գործիք, ոչ թե տնտեսական առաջխաղացման միջոց:
Այս ամենը ցույց է տալիս, որ «բազմավեկտորությունը» հաճախ նվազեցնում է Հայաստանի ստատուսն ու ինքնավարությունը միջազգային հարաբերություններում:
Տրանսպորտ և էներգետիկա
• Ռելսային և տրանսպորտային նախագծերը հաճախ կախված են արտասահմանյան օպերատորներից, ինչը սահմանափակում է Հայաստանի վերահսկողությունը:
• Էներգետիկ ոլորտում, հատկապես միջուկային ծրագրերում, ներդրված նոր տեխնոլոգիաները ունեն մեծ ռիսկեր և հաստատված չեն, ինչը սպառնում է էներգետիկ անկախությանը:
• Նոր արտաքին կապերը Թուրքիայի ու Ադրբեջանի հետ կարող են բերել մոնոպոլիական կախվածություն և բարձր գներ:
Այս բոլոր ոլորտներում Հայաստանի քայլերը շատ հաճախ նպաստում են անկախության կորստին:
Ազգային խորհրդանիշները և եկեղեցին
• Հայ Առաքելական Եկեղեցու ինքնավարությունը նվազեցվում է՝ ֆինանսական և հողային վերահսկողության միջոցով:
• Արտասահմանյան կրոնական կազմակերպությունները դառնում են ազդեցիկ՝ ֆինանսավորվելով ԱՄՆ-ից և Եվրոպայից:
• Ազգային խորհրդանիշները, ինչպես Արարատ լեռը, պետական խորհրդանիշերը, կորցնում են մշակութային և շուկայական արժեքը:
• Ցեղասպանության միջազգային ճանաչումը նույնպես սպառվում է դիվանագիտական հարթությունում, մինչ Ադրբեջանը ակտիվորեն առաջ է մղում իր պատմական նարատիվը:
Այս գործընթացները հանգեցնում են նրան, որ Հայաստանը և հայ ժողովուրդը կորցնում են ազգային ինքնությունը և միջազգային հեղինակությունը:
Եզրակացություն
1. Տնտեսական աճը մեծապես պայմանավորված է արտաքին հանգամանքներով, ոչ թե հետևողական քաղաքականությամբ:
2. «Բազմավեկտորությունը» հաճախ նվազեցնում է ռուսական և ԵԱՏՄ-ի հետ կապերը՝ առանց հավասար փոխարինման:
3. Արևմտյան գործընկերների աջակցությունը սահմանափակ է և պայմանավորված քաղաքական շահերով:
4. Տրանսպորտային և էներգետիկ նախագծերը մեծ ռիսկեր են պարունակում Հայաստանի անկախության համար:
5. Ազգային խորհրդանիշները և եկեղեցու դիրքը գտնվում են զգալի վտանգի տակ, ինչը սպառնում է ազգի ինքնությանը և տնտեսական հեղինակությանը: