Որպես կանոն ամուսնության պետական գրանցումը կատարվում է ՔԿԱԳ մարմիններում։
Շատերը չգիտեն, որ 2012 թվականից գործում էր որոշում, որը թույլ էր տալիս որոշակի դեպքերում ամուսնություն գրանցել ՔԿԱԳ-ի աշխատավայրից դուրս՝ տանը, հիվանդանոցում, բանտում կամ այլ վայրում։
Ի՞նչ էր թույլ տալիս 2012թ. որոշումը
2012 թվականի հոկտեմբերի 10-ի N 1283-Ն որոշմամբ ՔԿԱԳ մարմնի աշխատավայրից դուրս կարող էր կատարվել ամուսնության պետական գրանցումը հետևյալ դեպքերում՝
1. Ծանր հիվանդության դեպքում. Եթե ամուսնացող անձինք (ամուսնացողներից մեկը) չէին կարող ներկայանալ ՔԿԱԳ մարմին ծանր հիվանդության պատճառով, ամուսնությունը կարող էր գրանցվել տանը կամ բժշկական հաստատությունում։
2. Կալանավորված կամ ազատազրկված անձանց համար. Եթե ամուսնացող անձանցից մեկը կալանավորված էր կամ պատիժ էր կրում ազատազրկման վայրում, ամուսնությունը կարող էր գրանցվել համապատասխան վայրում։
3. Ամուսնացողների ցանկությամբ՝ վճար կատարելու դեպքում. Եթե ամուսնացող անձինք ցանկանում էին, որ ամուսնության պետական գրանցումը կատարվի ՔԿԱԳ մարմնի աշխատավայրից դուրս (օրինակ՝ ռեստորանում, հյուրանոցում, բնության գրկում), և միևնույն ժամանակ բացակայում էին ծանր հիվանդության կամ կալանքի հանգամանքները, նրանք կարող էին օրենսդրությամբ նախատեսված գումար վճարել և ամուսնություն գրանցել ցանկացած վայրում։
Ի՞նչ է փոխվել 2026թ. ապրիլի 3-ից
ՀՀ կառավարության 2026 թվականի ապրիլի 2-ի N 412-Ն որոշման համաձայն՝ Կառավարությունը ուժը կորցրած ճանաչեց Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2012 թվականի հոկտեմբերի 10-ի «Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման մարմնի աշխատավայրից դուրս քաղաքացիական կացության ակտերի պետական գրանցումներ կատարելու դեպքերը և կարգը սահմանելու մասին» N 1283-Ն որոշումը։
Որոշումը ուժի մեջ է մտել պաշտոնական հրապարակմանը (2026 թվականի ապրիլի 2) հաջորդող օրվանից՝ ապրիլի 3-ից։
Ի՞նչ նշանակում է սա գործնականում
2026 թվականի ապրիլի 3-ից սկսած՝
• Արգելվել է ՔԿԱԳ մարմնի աշխատավայրից դուրս ամուսնության պետական գրանցումը։
• Այլևս հնարավոր չէ տանը, հիվանդանոցում, բանտում, ռեստորանում, հյուրանոցում կամ այլ վայրում ամուսնություն գրանցել։
• Բացառություններ չկան նաև ծանր հիվանդության կամ կալանավորված լինելու դեպքերում։
• Ամուսնությունը կարող է գրանցվել միայն ՔԿԱԳ մարմիններում՝ ՔԿԱԳ գործակալության Ամուսնության պալատում, սպասարկման կենտրոններում կամ ՔԿԱԳ այլ տարածքային մարմիններում։
Իրավական հակասություն՝ բանտում ամուսնության գրանցման հարցում
Կառավարության 2026 թվականի ապրիլի 2-ի որոշումը ստեղծել է իրավական անորոշություն կալանավորված և ազատազրկված անձանց ամուսնության գրանցման հարցում։
«Քաղաքացիական կացության ակտերի գրանցման մասին» ՀՀ օրենքի 45-րդ հոդվածի 6-րդ մասը դեռևս գործում է և նախատեսում է՝ «Կալանավորված կամ ազատազրկման վայրերում պատիժ կրող անձանց հետ կամ նրանց միջև ամուսնության պետական գրանցման դիմումները գործակալություն ներկայացնում է քրեակատարողական համապատասխան հաստատությունը՝ հաստատված տվյալ հաստատության ղեկավարի ստորագրությամբ և հաստատության կնիքով։ Ամուսնության հանդիսավոր պետական գրանցումը կատարում է գործակալության կամ սպասարկման կենտրոնի աշխատողը քրեակատարողական համապատասխան հաստատության ղեկավարի համաձայնությամբ ընտրված վայրում»։
Ուշադրություն. Օրենքը (որպես բարձր իրավական ուժ ունեցող նորմատիվ ակտ) դեռևս թույլատրում է բանտում ամուսնության պետական գրանցումը, սակայն Կառավարության որոշումը (որպես ավելի ցածր իրավական ուժ ունեցող ենթաօրենսդրական ակտ) ուժը կորցրած է ճանաչել այդ գրանցումը կատարելու կարգը։
Արդյունքում՝ օրենքով նախատեսված իրավունքը գործնականում անիրագործելի է դարձել, քանի որ բացակայում է դրա իրականացման ընթացակարգը։ Սա ստեղծում է իրավական անորոշություն և հնարավոր է դիտարկել որպես Օրենքի և Կառավարության որոշման միջև հակասություն՝ օրենսդրական ակտերի աստիճանակարգության սկզբունքի խախտում։
Կարևոր է իմանալ
• 2012թ. որոշումը գործել է 14 տարի՝ 2012թ. հոկտեմբերից մինչև 2026թ. ապրիլ։
• 2026թ. ապրիլի 3-ից՝ ՔԿԱԳ-ից դուրս ամուսնության գրանցման կարգը ուժը կորցրած է ճանաչվել։
• Տանը կամ հիվանդանոցում ամուսնություն գրանցելու հնարավորությունը վերացվել է։
• Կալանավորված կամ ազատազրկված անձանց համար օրենքով թույլատրված ամուսնության գրանցումը բանտում գործնականում անիրագործելի է դարձել՝ կարգի բացակայության պատճառով։
• Վճար կատարելով ՔԿԱԳ-ից դուրս ամուսնություն գրանցելու հնարավորությունը նույնպես ուժը կորցրած է ճանաչվել։
• Ամուսնությունը պետք է գրանցվի բացառապես ՔԿԱԳ մարմիններում։
• Որոշումը չի բացատրում կամ հիմնավորում՝ ինչու է ուժը կորցրած ճանաչվել նախկին կարգը։
• Առկա է իրավական անորոշություն՝ օրենքի և Կառավարության որոշման միջև հակասության պատճառով։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Կոնկրետ իրավիճակներում իրավաբանական խորհրդատվություն ստանալու համար անհրաժեշտ է դիմել մասնագետի։