13 փետրվարի 2026 – 13:39 AMT
PanARMENIAN.Net – Հայաստանը պատրաստվում է ԱՄՆ-ի գլխավորությամբ ներդրումային լայնածավալ հոսքի, որի ծավալը կարող է անցնել 13 միլիարդ դոլարը և նպաստել Ռուսաստանի նկատմամբ երկարամյա կախվածության թուլացմանը, գրել է Bloomberg-ը։
Նշվում է, որ այդ գումարը մոտենում է երկրի տարեկան համախառն ներքին արդյունքի գրեթե կեսին: Լրատվամիջոցը նշել է, որ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը այս շաբաթ Հայաստան կատարած այցի ընթացքում ստորագրել է մինչև 9 միլիարդ դոլարի քաղաքացիական միջուկային ոլորտում համագործակցության համաձայնագիր, ինչը վկայել է Վաշինգտոնի և նախկին խորհրդային փոքր հանրապետության միջև հարաբերությունների հնարավոր խորացման մասին։ Բացի այդ, արհեստական բանականության առանձին ծրագրի՝ 4 միլիարդ դոլարի ընդլայնումը ևս կարող է նպաստել 27 միլիարդ դոլար ծավալ ունեցող Հայաստանի տնտեսության հեռանկարների բարելավմանը, գրում է factor.am-ը:
«Թվերն ինքնին բավականին նշանակալի են։ Եթե այս նախաձեռնությունները ձեռք բերեն հեղինակություն և ապահովեն երկարաժամկետ կայունության զգացողություն, դա կարող է մեծացնել Հայաստանի գրավչությունը պորտֆելային հոսքերի, ուղղակի ներդրումների և նույնիսկ դրամական փոխանցումների համար»,- ասել է ING Bank-ի ԱՊՀ երկրների գլխավոր տնտեսագետ Դմիտրի Դոլգինը։
Նշվել է, որ այս զարգացումները հաջորդել են անցյալ տարվա օգոստոսին Սպիտակ տանը կայացած հանդիպմանը, երբ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը հյուրընկալել է Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին՝ նախնական խաղաղության համաձայնագրի ստորագրման նպատակով, որը ներառել է նաև TRIPP-ը։ Նշվում է նաև, որ Թուրքիան, որն ունի պաշտպանական պայմանագիր Ադրբեջանի հետ, քայլեր է ձեռնարկում 1993 թվականից փակ սահմանը Հայաստանի հետ բացելու և Խորհրդային Միության փլուզումից ի վեր առաջին անգամ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատելու ուղղությամբ։ Եվրոպական միությունը ևս ամրապնդել է կապերը Հայաստանի հետ, որն արդեն հայտարարել է ԵՄ-ին անդամակցելու իր ծրագրերի մասին։
Bloomberg-ի տվյալներով՝ 2031 թվականին մարման ենթակա Հայաստանի դոլարային պարտատոմսերի եկամտաբերությունը նվազել է 4 բազային կետով՝ հասնելով մոտ երեք ամսվա ընթացքում ամենացածր ցուցանիշին։
Քաղաքացիական ատոմային համագործակցության համաձայնագիրը ստեղծել է իրավական հիմք, որը հնարավորություն է տվել ամերիկյան ընկերություններին արտահանել ատոմային տեխնոլոգիաներ Հայաստան և մասնակցել խորհրդային շրջանի Մեծամորի ատոմակայանի փոխարինման գործընթացին։
Արհեստական բանականության նախագիծը, որը մշակվել է ամերիկյան Firebird Inc. ընկերության և Nvidia Corporation-ի համագործակցությամբ, նախատեսում է մինչև 2026 թվականի ավարտը ներառել մոտ 50,000 գրաֆիկական պրոցեսոր՝ կիրառելով չիպեր արտադրողի հաջորդ սերնդի GB300 համակարգերը։ Հայ ձեռնարկատերերի կողմից հիմնադրված Firebird-ը ծրագրել է իր հաշվողական ռեսուրսների մեծ մասը տրամադրել համաշխարհային հաճախորդներին՝ դիրքավորելով Հայաստանը որպես արհեստական բանականության լուծումների արտահանման մրցունակ հարթակ։
Ըստ լրատվամիջոցի՝ այս ներդրումային հայտարարությունները լրացուցիչ խթան են Փաշինյանի համար հունիսի 7-ին կայանալիք խորհրդարանական ընտրություններից առաջ։ Միաժամանակ մայիսին Երևանը հյուրընկալելու է Եվրոպական քաղաքական համայնքի գագաթնաժողովը, որի ընթացքում սպասվում է տասնյակ քաղաքական առաջնորդների մասնակցություն։
Ընդհանուր առմամբ, 13 միլիարդ դոլար արժողությամբ պոտենցիալ նախագծերը զգալիորեն գերազանցում են Հայաստանում նախկինում կատարված օտարերկրյա ներդրումները։ Դրանք հարթում են ճանապարհը կառավարության հավակնոտ նպատակի համար՝ ներգրավել ամերիկյան կապիտալ և տեխնոլոգիաներ հիմնական ոլորտներում, նույնիսկ եթե այդ ներդրումները լիովին չիրականացվեն։
«Երբ ընկերությունները որոշում են միլիարդավոր դոլարներ ներդնել Հայաստանում, դա գաղափարներ է ստեղծում նաև ուրիշների համար։ Շատերը գիտեին Հայաստանը, բայց չէին մտածում այս չափի ներդրումների մասին։ Սա դա է փոխում»,- ասել է Firebird-ի համահիմնադիր Ալեքսանդր Եսայանը։
ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ հանդիպումից հետո հայտարարել է, որ Հայաստանը և ԱՄՆ-ն ավարտել են քաղաքացիական միջուկային էներգիայի ոլորտում 1-2-3 համաձայնագրի շուրջ բանակցությունները՝ բացելով լայն հնարավորություններ խոշոր ծրագրերի իրականացման համար։ Նա նշել է, որ դա ենթադրում է մինչև 5 միլիարդ դոլարի սկզբնական արտահանում ԱՄՆ-ից՝ գումարած 4 միլիարդ դոլարի աջակցություն վառելիքի և սպասարկման միջոցով: