Վերջին տասնամյակում «կանաչ տնտեսություն» հասկացությունը դուրս է եկել մասնագիտական շրջանակներից և դարձել է վարչապետների, կենտրոնական բանկերի և խոշոր ներդրումային ֆոնդերի հիմնական օրակարգային թեման։ Կլիմայական փոփոխությունների խորացումը, էներգետիկ ճգնաժամերը և ֆինանսական շուկաների կառուցվածքային վերաձևավորումը արագացրել են անցումը դեպի կայուն տնտեսական մոդելներ։
Կանաչ տնտեսության համաշխարհային կշիռը
Տարբեր միջազգային կազմակերպությունների (UNEP, IEA, IMF) գնահատումներով՝
կանաչ տնտեսության բաժինը գլոբալ ՀՆԱ-ի մեջ արդեն մոտ 7–9% է, և այս ցուցանիշը տարեցտարի աճում է միջինը 6–10% տեմպով՝ գերազանցելով ավանդական տնտեսության աճը։
Կանաչ տնտեսության մեջ ընդգրկվում են՝
- վերականգնվող էներգետիկա (արևային, քամու, ջրային, ջերմային),
- էլեկտրական տրանսպորտ և մարտկոցների արդյունաբերություն,
- էներգաարդյունավետություն,
- մաքուր տեխնոլոգիաներ,
- շրջանառու տնտեսություն,
- մթնոլորտային արտանետումների կառավարում և ածխածնային շուկաներ։
Առաջատար երկրները
Չինաստան
Աշխարհում ամենամեծ ներդրողը Չինաստանն է՝ տարեկան ավելի քան 300 մլրդ ԱՄՆ դոլար ներդրմամբ։ Այս երկիրև գերիշխող դիրք ունի արևային և քամու էներգիայի, ինչպես նաև էլեկտրական մեքենաների արտադրության մեջ։
2025-ին Չինաստանը շնորհիվ իր հզոր արդյունաբերական բազայի՝ կերտում է «կանաչ էներգիայի գլոբալ կենտրոն» կարգավիճակ։
ԱՄՆ
Համաշխարհային երկրորդ խոշոր ներդրողը՝ շնորհիվ Inflation Reduction Act օրենքի, որն արդեն մոբիլիզացրել է ավելի քան 200 մլրդ դոլարի մասնավոր ներդրումներ։
ԱՄՆ-ում զարգանում են հատկապես հիդրոգենի, մարտկոցների, էներգաարդյունավետության և էլեկտրական մեքենաների ոլորտները։
Եվրոպական Միություն
ԵՄ-ի «Green Deal»-ը տարեկան մոտ 150–180 մլրդ եվրոյի ներդրումային հոսք է ներգրավում։
Գերմանիան, Ֆրանսիան, Նիդեռլանդները և Դանիան առաջատար են վերականգնվող էներգետիկայում ու կանաչ տեխնոլոգիաներում։
Ասիա-Խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջան
Հնդկաստանը և Ճապոնիան ակտիվորեն զարգացնում են արևային էներգիան և կանաչ արտադրությունը։ Ավստրալիան ուժեղացնում է «կանաչ հանքարդյունաբերություն» և հիդրոգենային ծրագրերը։
Ֆինանսավորում և վարկային հոսքեր դեպի կանաչ տնտեսություն
Վերջին տվյալներով՝ կանաչ տնտեսության ֆինանսավորումն աշխարհում արդեն տարեկան գերազանցում է 1.5 տրիլիոն դոլարը տարեկան, որից՝
- Կանաչ պարտատոմսեր՝ մոտ 600 մլրդ դոլար,
- Կանաչ վարկեր՝ ավելի քան 450 մլրդ դոլար,
- Մաքուր էներգիայի ներդրումներ՝ մոտ 560 մլրդ դոլար,
- ESG հիմնադրամների կապիտալ՝ շուրջ 300+ մլրդ դոլար։
Ֆինանսական շուկաներում նկատվում է նաև երկու կարևոր միտում։ Կանաչ պարտատոմսերը դարձել են միջազգային բանկերի և պետական կառույցների հիմնական գործիքներից մեկը։ Մեծ ֆոնդերը և կենսաթոշակային համակարգերը պարտադիր ներառում են ESG չափորոշիչներ՝ ներդրումային ռիսկերը նվազեցնելու համար։
Տնտեսական ազդեցությունները
Կանաչ ոլորտների աճը ստեղծում է նոր աշխատատեղեր․ ըստ ILO-ի՝ մինչև 2030 թ․ աշխարհում կստեղծվի մոտ 24 մլն նոր «կանաչ» աշխատատեղ»։ Էներգետիկ անկախության բարձրացումը նվազեցնում է երկրների արտաքին կախվածությունը։ Տեխնոլոգիական մրցակցությունն էլ ավելի է խորացնելու ԱՄՆ–Չինաստան տնտեսական դիմակայությունը։