Խանութի «Գնված ապրանքը հետ չի ընդունվում» գրությունն օրենքի խախտում է, բայց դեղատան դեպքում պատկերն այլ է։ Օրենքը դեղի համար հատուկ կանոն է սահմանում, և կարևոր է իմանալ, թե որտեղ է այդ կանոնի սահմանը։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, հարցը կարգավորվում է «Դեղերի մասին» ՀՀ օրենքով։
Ի՞նչ է սահմանում օրենքը
Օրենքի 25-րդ հոդվածի 7-րդ մասով պատշաճ որակի դեղը դեղատնից վաճառվելուց հետո փոխարինելու կամ հետ վերցնելու ենթակա չէ, իսկ այս նորմի խախտումն առաջացնում է վարչական պատասխանատվություն։
Քանի որ նորմն արգելք է, դրա խախտում է համարվում հենց պատշաճ որակի դեղը հետ վերցնելը կամ փոխարինելը։ Այսինքն՝ դեղատունը ոչ թե իրավունք ունի հրաժարվելու, այլ պարտավոր է հրաժարվել։
Ընդ որում, նույն մասով պատշաճ որակ նշանակում է դեղի համապատասխանությունը օրենսդրությամբ սահմանված որակին, արդյունավետությանը, անվտանգությանը և դեղատոմսին։
Ինչո՞ւ 14-օրյա կանոնը չի գործում
«Սպառողների իրավունքների պաշտպանության մասին» օրենքի 23-րդ հոդվածով սպառողն իրավունք ունի պատշաճ որակի ոչ պարենային ապրանքը վերադարձնել կամ փոխարինել 14 օրվա ընթացքում։
Դեղը ոչ պարենային ապրանք է. նույն օրենքի 6-րդ հոդվածի 3-րդ մասը սննդամթերքը և դեղորայքը թվարկում է որպես առանձին ապրանքատեսակներ։ Հետևաբար 14-օրյա կանոնը ձևականորեն կիրառելի կլիներ նաև դեղի նկատմամբ։
Սակայն 23-րդ հոդվածի 2-րդ մասով սահմանված են բացառություններ, որոնց «գ» կետով պատշաճ որակի ապրանքը չի կարող վերադարձվել կապարակնքված ապրանքների վաճառքի դեպքում, որոնք վերադարձման ենթակա չեն առողջապահական կամ հիգիենիկ նկատառումներից ելնելով, և որոնք մատակարարվելուց հետո ապակապարակնքվել են գնորդի կողմից։
Այսինքն՝ արգելքը բխում է և՛ սպառողի իրավունքների օրենքից, և՛ դեղերի մասին հատուկ օրենքից։
Ե՞րբ դեղատունը չի կարող հրաժարվել
Արգելքը վերաբերում է միայն պատշաճ որակի դեղին։ «Դեղերի մասին» օրենքի 23-րդ հոդվածի 2-րդ մասով արգելվում է իրացնել՝
- Հայաստանում չգրանցված դեղերը,
- որակի պահանջներին չհամապատասխանող դեղերը,
- պիտանիության ժամկետն անցածդեղերը,
- դեղեր, որոնց գրանցումն ուժը կորցրած է ճանաչվել կամ կասեցվել,
- դեղեր, որոնց շրջանառությունը դադարեցվել է (հետ է կանչվել).
- օրենսդրության խախտմամբ ներմուծվածև կեղծ դեղերը։
Առանձին ուշադրության արժանի է դեղատոմսի հանգամանքը. քանի որ պատշաճ որակը ներառում է դեղատոմսին համապատասխանությունը, դեղատոմսում նշվածից տարբերվող դեղ բաց թողնվելու դեպքում այդ դեղը պատշաճ որակի չի համարվում, և 25-րդ հոդվածի 7-րդ մասի արգելքը դրա վրա չի տարածվում։
Հիշեցնենք նաև, որ օրենքի 19-րդ հոդվածի 3-րդ մասով դեղատներն օրենքով նախատեսված պատասխանատվություն են կրում դեղատանը պատրաստած դեղերի որակի, փաթեթավորման, պիտակավորման ճշտության, ինչպես նաև պատշաճ պահպանման և բաց թողնման համար։
Ո՞ւր հայտնել
Օրենքի 17-րդ հոդվածի 10-րդ մասով սպառողները լիազոր մարմնի սահմանած կարգով լիազոր մարմնին են հայտնում դեղերի արդյունավետության բացակայության, սխալ օգտագործման և կեղծված լինելու կասկածի մասին։ Նույն հոդվածի 5-րդ մասով դեղերի կողմնակի ազդեցությունների մասին կարող է հայտնել ցանկացած անձ։
Ի դեպ, 2026 թվականի հուլիսի 3-ի ՀՕ-343-Ն օրենքով օրենքում ամրագրվել է նաև «հսկիչ գնում» հասկացությունը՝ դեղերի շրջանառության ոլորտում վերահսկողություն իրականացնող տեսչական մարմնի կողմից խախտումները բացահայտելու նպատակով կատարվող գնում (3-րդ հոդվածի 1-ին մասի 57-րդ կետ)։
Ի՞նչ է սպառնում դեղատանը
2026 թվականի հուլիսի 3-ի ՀՕ-326-Ն օրենքով 25-րդ հոդվածին ավելացած 15-րդ և 16-րդ մասերով, եթե 23-րդ հոդվածի 2-րդ մասի պահանջներից որևէ մեկը մեկ տարվա ընթացքում կրկին խախտվի, դեղատնային գործունեության լիցենզիան կասեցվում է երկամսյա ժամկետով, իսկ կասեցման ժամկետի ավարտից հետո մեկ տարվա ընթացքում կրկին խախտվելու դեպքում լիցենզիան դադարեցվում է։
Հաճախ տրվող հարցեր
- Դեղ գնեցի և փոշմանեցի։ Կվերադարձնե՞ն։
- Ոչ։ 25-րդ հոդվածի 7-րդ մասով պատշաճ որակի դեղը փոխարինելու կամ հետ վերցնելու ենթակա չէ, և դեղատունը պարտավոր է հրաժարվել։
- Դեղը ժամկետանց էր կամ չհամապատասխանեց դեղատոմսին։ Ի՞նչ անել։
- Ժամկետանց դեղի իրացումն արգելված է 23-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, իսկ դեղատոմսին չհամապատասխանող դեղը 25-րդ հոդվածի 7-րդ մասով պատշաճ որակի չի համարվում։ Երկու դեպքում էլ հետ չվերցնելու արգելքը չի գործում։ Խախտման մասին կարելի է հայտնել լիազոր մարմնին, իսկ կոնկրետ պահանջներ ներկայացնելու համար նպատակահարմար է խորհրդակցել իրավաբանի հետ։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ պետք է նշել, որ «Դեղերի մասին» ՀՀ օրենքի 25-րդ հոդվածի 7-րդ մասով պատշաճ որակի դեղը դեղատնից վաճառվելուց հետո փոխարինելու կամ հետ վերցնելու ենթակա չէ, և այդ նորմի խախտումն առաջացնում է վարչական պատասխանատվություն, սակայն արգելքը վերաբերում է բացառապես պատշաճ որակի դեղին. ժամկետանց, չգրանցված, կեղծ, անորակ կամ դեղատոմսին չհամապատասխանող դեղի իրացումն ինքնին արգելված է 23-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, նման խախտման կրկնվելու դեպքում դեղատան լիցենզիան կասեցվում է կամ դադարեցվում, իսկ յուրաքանչյուր կոնկրետ իրավիճակում պահանջներ ներկայացնելը պահանջում է մասնագիտական մոտեցում, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Անորակ կամ ժամկետանց դեղի, ինչպես նաև սպառողի իրավունքների խախտման կոնկրետ իրավիճակներում իրավաբանական խորհրդատվություն ստանալու համար կարող եք դիմել «ԼԻԳԼ ԸԼԱՅԸՆՍ» իրավաբանական ընկերությանը՝ զանգահարելով +374 99 970704 հեռախոսահամարին կամ գրելով [email protected] էլեկտրոնային փոստի հասցեին։