Չվճարված հարկային պարտավորությունների գանձման ընթացակարգը փոխվել է։ Այսուհետ գործում է հստակ հաջորդականություն՝ նախ հիշեցում և առարկություն ներկայացնելու հնարավորություն, ապա գանձման ու արգելանքի որոշում, իսկ որոշակի ժամկետից հետո՝ հարկադիր կատարում։ Ստորև ներկայացնում ենք, թե ինչ ժամկետներ և շեմեր են սահմանված։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, նոր կարգավորումները սահմանված են «ՀՀ հարկային օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ օրենքով (ՀՕ-104-Ն, ընդունված 2024 թվականի փետրվարի 28-ին), որն ուժի մեջ է մտել 2026 թվականի հուլիսի 1-ից՝ 2025 թվականի դեկտեմբերի 17-ի ՀՕ-496-Ն օրենքով կատարված փոփոխության համաձայն (բացառությամբ օրենքի 1-ին և 2-րդ հոդվածների, որոնք ուժի մեջ են մտել 2025 թվականի ապրիլի 1-ից)։
Առաջին քայլը՝ հիշեցում, և ե՞րբ է այն ուղարկվում
Օրենքի 3-րդ հոդվածով խմբագրված՝ Հարկային օրենսգրքի 398-րդ հոդվածի 5-րդ մասը սահմանում է կարևոր շեմ. եթե չվճարված հարկային պարտավորության չափը գերազանցում է 200 հազար դրամը, հիշեցումն ուղարկվում է հենց չվճարված պարտավորության առաջացման օրը, իսկ մինչև 200 հազար դրամ պարտավորության դեպքում՝ առաջացման օրվանից երկու ամիսը լրանալու օրը։ Հիշեցումով հարկ վճարողին տեղեկացվում է նաև այն մասին, թե ինչ գործողություններ են ենթակա իրականացման հարկային մարմնի կողմից։
Չվճարված պարտավորության առաջացման օր է համարվում պարտավորության կատարման վերջնաժամկետի հաջորդ օրը, եթե այդ օրվա դրությամբ պարտավորությունը կատարված չէ (398-րդ հոդված, մաս 5)։
Յոթ օրացուցային օր՝ առարկություն ներկայացնելու համար
Հիշեցումն ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ յոթ օրացուցային օրվա ընթացքում, հարկ վճարողն իր լսված լինելու իրավունքի ապահովման նպատակով կարող է հարկային մարմին ներկայացնել գրավոր առարկություններ։ Եթե առարկությունները հարկային մարմնի կողմից ընդունվում են, վարույթը համարվում է կարճված, ինչի մասին հարկ վճարողը ծանուցվում է (398-րդ հոդված, մաս 5)։
Գանձման և արգելանքի որոշումը
Եթե յոթօրյա ժամկետից հետո պարտավորությունը չի դադարել կամ առարկությունները չեն ընդունվել, հարկային մարմնի ղեկավարը կամ նրա լիազորած պաշտոնատար անձը կայացնում է որոշում՝ չվճարված պարտավորությունը գանձելու և պարտավորության չափով արգելանք կիրառելու մասին։ Արգելանքը տարածվում է հարկ վճարողի բանկային հաշիվներում առկա դրամական միջոցների, ինչպես նաև գույքային իրավունքների գրանցում կամ հաշվառում նախատեսող շարժական և անշարժ գույքի վրա։ Որոշումն ուժի մեջ մտնելու օրը ուղարկվում է առևտրային բանկեր և գույքի հաշվառում կամ գրանցում իրականացնող մարմիններ (398-րդ հոդված, մաս 5)։
Բողոքարկումը չի կասեցնում որոշման կատարումը
Օրենքով ամրագրված է դրույթ, որը գործնականում ամենակարևորներից է. գանձման և արգելանքի որոշման դատական կամ արտադատական կարգով բողոքարկումը չի կասեցնում դրա կատարումը (Հարկային օրենսգրքի 432-րդ հոդված, մաս 5՝ խմբագրված ՀՕ-104-Ն օրենքի 7-րդ հոդվածով)։
30 օր, և գործը փոխանցվում է հարկադիր կատարման
Եթե գույքի վրա արգելանք կիրառելուց հետո՝ 30-օրյա ժամկետում, հարկային պարտավորությունները չեն դադարում, հարկային մարմինը որոշումը և չկատարված պարտավորության չափի վերաբերյալ տեղեկատվությունը էլեկտրոնային եղանակով ներկայացնում է Հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայություն՝ «Դատական ակտերի հարկադիր կատարման մասին» օրենքով սահմանված կարգով հարկադիր կատարելու նպատակով (431-րդ հոդվածի նոր 13-րդ մաս)։
Ինչպե՞ս են ծանուցվում փաստաթղթերը
Պարտադիր ծանուցման ենթակա փաստաթղթերը հարկ վճարողներին ծանուցվում են էլեկտրոնային եղանակով՝ հարկային մարմնի հաշվետվությունների ներկայացման էլեկտրոնային կառավարման համակարգի՝ հարկ վճարողի անձնական էջում տեղադրելու միջոցով։ Դրանք համարվում են հանձնված տեղադրման օրվանից և ուժի մեջ են մտնում հանձնված համարվելու օրվան հաջորդող օրվանից (նոր 36.1 հոդված)։
Առանձին կարգ է սահմանված այն ֆիզիկական անձանց համար, ովքեր հարկեր վճարելու պարտականություն ունեն, հարկային հաշվարկ չեն ներկայացրել և չունեն էլեկտրոնային անձնական էջ. նրանց փաստաթղթերն ուղարկվում են փոստային կապով՝ վերջին հաշվառման հասցեով։ Եթե 10 աշխատանքային օրվա ընթացքում հանձնման մասին հետադարձ ծանուցում չի ստացվում, փաստաթղթերը տեղադրվում են հրապարակային ծանուցումների պաշտոնական կայքում և ուժի մեջ են մտնում տեղադրման օրվան հաջորդող հինգերորդ օրվանից (398-րդ հոդված, մաս 5.2)։
Հաճախ տրվող հարցեր
Ե՞րբ է ուղարկվում հիշեցումը։
200 հազար դրամը գերազանցող պարտավորության դեպքում՝ առաջացման օրը, իսկ մինչև 200 հազար դրամի դեպքում՝ երկու ամիսը լրանալու օրը (398-րդ հոդված, մաս 5)։
Որքա՞ն ժամանակ ունեմ առարկելու համար։
Հիշեցումն ուժի մեջ մտնելուց հետո՝ յոթ օրացուցային օր (398-րդ հոդված, մաս 5)։
Ի՞նչ գույքի վրա կարող է կիրառվել արգելանք։
Բանկային հաշիվներում առկա դրամական միջոցների, ինչպես նաև գույքային իրավունքների գրանցում կամ հաշվառում նախատեսող շարժական և անշարժ գույքի վրա (398-րդ հոդված, մաս 5)։
Եթե բողոքարկեմ որոշումը, կկասեցվի՞ դրա կատարումը։
Ոչ։ Դատական կամ արտադատական բողոքարկումը չի կասեցնում որոշման կատարումը (432-րդ հոդված, մաս 5)։
Ի՞նչ է լինում, եթե արգելանքից հետո պարտքը չմարվի։
Արգելանքի կիրառումից 30 օր հետո որոշումը ներկայացվում է Հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայություն՝ հարկադիր կատարման նպատակով (431-րդ հոդված, մաս 13)։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ նոր կարգավորմամբ գործում է հետևյալ շղթան. հիշեցում (200 հազար դրամից բարձր պարտավորության դեպքում՝ առաջացման օրը, ցածրի դեպքում՝ երկու ամիս հետո), յոթ օրացուցային օր առարկելու համար, ապա գանձման և արգելանքի որոշում, որի բողոքարկումը կատարումը չի կասեցնում, իսկ արգելանքից 30 օր հետո գործը փոխանցվում է Հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայություն, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։
#հարկեր #ՊԵԿ #հարկայինպարտավորություն #արգելանք #հարկադիրկատարում #ՀՕ104Ն