Միացյալ Նահանգների փոխնախագահի սպասվող այցը Հայաստան մեր երկրի համար կարևոր և հազվադեպ դիվանագիտական հնարավորություն է, որը չպետք է բաց թողնել։
Կա մի լուրջ և դեռ չլուծված հարց, որը պետք է հստակ և ուղիղ կերպով բարձրացվի մեր ամերիկացի գործընկերների հետ քննարկումների ընթացքում․ Հայաստանի անհիմն ընդգրկումը ԱՄՆ-ի 75 երկրների մուտքի սահմանափակման ցուցակում։ Հայաստանը այդ ցուցակում տեղ չունի՝ ոչ քաղաքական, ոչ բարոյական, ոչ պատմական, և ոչ էլ փաստական առումով։
Միացյալ Նահանգներն ինքն է ճանաչել Հայաստանի կառուցողական դերը տարածաշրջանային կայունության հարցում։ Նախագահ Դոնալդ Թրամփը հրապարակայնորեն նշել և աջակցել է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության գործընթացին՝ նպաստելով ծանր պատերազմի դադարեցմանը։ Այդ գնահատականը կարևոր է և պետք է արտացոլվի նաև քաղաքական որոշումների մեջ։
Հայաստանը բռնության, քաոսի կամ ծայրահեղականության երկիր չէ։ Ընդհակառակը՝ հայերը ստեղծող և կառուցող ժողովուրդ են, և մեր ներդրումները մարդկության զարգացման մեջ, հատկապես Միացյալ Նահանգներում, խոսում են ինքնին։ Հայերը աշխարհին տվել են մագնիսառեզոնանսային տոմոգրաֆիան (MRI)՝ դոկտոր Ռեյմոնդ Դամադյանի միջոցով, բանկոմատը և հեռուստատեքստի առաջին համակարգերը՝ Լյութեր Սիմջյանի շնորհիվ, գունավոր հեռուստատեսության տեխնոլոգիաները՝ Հովհաննես Ադամյանի միջոցով, և PET սկանավորումը՝ Միշել Տեր-Պողոսյանի աշխատանքի արդյունքում։ Սրանք ժամանակակից քաղաքակրթության հիմնասյուներն են։
Հայ ժողովրդի ամենախոշոր ներդրումներից շատերը իրականացվել են Հայաստանից դուրս, հատկապես Միացյալ Նահանգներում, երբ հայերին տրվել են ազատություն և հնարավորություն։ Պատմությունը կրկին ու կրկին ապացուցում է, որ երբ հայերը դուրս են գալիս դժվար պայմաններից, նրանք կառուցում են հաստատություններ, զարգացնում գիտությունը և ամրապնդում պետությունները։
Հայ բժիշկներն ու գիտնականները մեծապես նպաստել են ժամանակակից բժշկության զարգացմանը։ Վարազտատ Քազանջյանը, ժամանակակից պլաստիկ և դիմածնոտային վիրաբուժության հիմնադիրը Հարվարդում, Համբարձում Քելեկյանը, ով վերականգնել է ամերիկացի զինվորների վնասված վերջույթները և բուժել սենատոր Բոբ Դոլին, Ջոն Նաջարյանը, օրգանների փոխպատվաստման առաջամարտիկը ԱՄՆ-ում, և Արա Դարզին, նվազագույն ինվազիվ և ռոբոտային վիրաբուժության համաշխարհային առաջատարներից մեկը՝ բոլորը հայեր են, ովքեր իրենց ներդրումն են ունեցել բժշկության բարձրագույն մակարդակում։
Հայերը նաև հիմնարար դեր են ունեցել տիեզերական հետազոտությունների ոլորտում։ Ալեքսանդր Քեմուրջյանը նախագծել է Լունոխոդ լուսնագնացների շարժման համակարգերը՝ պատմության մեջ առաջին ռոբոտային սարքերը, որոնք հաջողությամբ աշխատել են այլ երկնային մարմնի վրա։ Նրա աշխատանքը հիմք է դարձել ժամանակակից մոլորակային ռոբոտատեխնիկայի համար։ Բացի այդ, հայ ինժեներները ներգրավված են եղել նաև ԱՄՆ-ի տիեզերական ծրագրերում՝ NASA-ի շրջանակում, աշխատելով ռոբոտատեխնիկայի, կառավարման և բարդ ինժեներական համակարգերի վրա։
Ամերիկյան արդյունաբերության և քաղաքաշինության ոլորտում Քըրք Քըրքորյանը բառացիորեն կառուցել է ժամանակակից Լաս Վեգասը։ Քաղաքը, ինչպիսին մենք այն ճանաչում ենք այսօր, մեծապես ձևավորվել է նրա տեսլականի և ներդրումների շնորհիվ։
Չնայած Հայաստանը փոքր երկիր է, հայերը միջազգային մակարդակով ճանաչված են իրենց բարձր մտավոր կարողություններով․ Հայաստանը տվել է շախմատի մեծագույն վարպետների և օլիմպիադայի բազմակի չեմպիոնների մեծ թիվ մեկ շնչի հաշվով, իսկ այսօր հայերը լայնորեն գնահատվում են որպես բարձրակարգ ծրագրավորողներ, արհեստական բանականության մասնագետներ և տեխնոլոգիական նորարարներ ամբողջ աշխարհում։
Եվ վերջապես՝ մի պարզ ու անժխտելի փաստ․ Հայաստանը մշտապես դասվում է աշխարհի ամենաապահով երկրներից մեկը, որտեղ բռնի հանցագործությունների մակարդակը շատ ցածր է։ Սա միայն ինքնին բավարար պատճառ է, որպեսզի Հայաստանը չհամարվի վտանգավոր կամ անկայուն պետությունների շարքում։
Հայերը երբեք սպառնալիք չեն եղել։ Մենք հին քաղաքակրթության ժառանգներ ենք, որը մարդկությանը տվել է գիտություն, բժշկություն, տեխնոլոգիա և մշակույթ, այլ ոչ թե ավերում։ Որտեղ հայերին թույլ է տրվում ազատ աշխատել և ստեղծել, նրանք նպաստում են աշխարհի անվտանգությանը, առողջությանը և զարգացմանը։
Այս հիմքով դիմում եմ Հայաստանի Հանրապետության վարչապետին և Արտաքին գործերի նախարարությանը՝ Միացյալ Նահանգների փոխնախագահի այցի ընթացքում հստակ և արժանապատիվ կերպով բարձրացնել այս հարցը և պաշտոնապես պահանջել, որ Հայաստանը հանվի ԱՄՆ-ի 75 երկրների սև ցուցակից։
Սա խնդրանք չէ։
Սա արդարության, փաստերի և արժանապատվության հարց է։
Հակոբ Ագանյան, ֆիզիկոս