Կրակված պարկուճից՝ զարդ, պատերազմի հետքից՝ խաղաղության ուղերձ․ Արտակ Թադևոսյանը և «Hi Am» հիմնադրամը․ «Սփյուռքի ձայնը»

Հայկական զարդարվեստը դարեր ի վեր երբեք չի եղել պարզապես գեղագիտություն կամ արտաքին փայլ։ Այն եղել է գիր, տոհմական հիշողություն և հայի ինքնության անխոս վկայագիր։ Այսօր, երբ աշխարհը կանգնած է համահարթեցման և սեփական արմատներից օտարման վտանգի առաջ, ազգային ժառանգության վերաիմաստավորումը դառնում է ոչ թե ցանկություն, այլ գոյաբանական անհրաժեշտություն։

Հենց այս գաղափարական խաչմերուկում էլ ծնվեց «Hi Am» հիմնադրամի և գյումրեցի տաղանդաշատ նկարիչ-քանդակագործ, արվեստագետ Արտակ Թադևոսյանի բացառիկ համագործակցությունը՝ մի դաշինք, որտեղ խոսքը վերածվում է գործի, իսկ արվեստը՝ առաքելության։

Նշան Աճեմյան․ երբ նվիրումը վերածվում է գործընկերության

Ցանկացած մեծ նախաձեռնության հիմքում կանգնած են անհատներ, ովքեր առաջնորդվում են ոչ թե պաթոսով, այլ ամենօրյա լուռ ու նպատակասլաց աշխատանքով։ Արտակ Թադևոսյանի և «Hi Am»-ի գործակցության հիմնասյունը դարձավ հիմնադրամի ղեկավար Նշան Աճեմյանի անմնացորդ նվիրումն ու բարձր պրոֆեսիոնալիզմը։

«Երբ ծանոթացա Նշան Աճեմյանի հետ, տեսա մարդու, ով իր անձնուրաց աշխատանքով ու արհեստավարժությամբ փորձում է ոչ թե դատարկաբանել, այլ իրական գործ անել։ Այդ պահից ես ինձ չհամարեցի միայն հիմնադրամի հետ համագործակցող արվեստագետ, ես դարձա «Hi Am»-ական»,- նշում է Արտակ Թադևոսյանը։

Նշան Աճեմյանի գլխավորությամբ «Hi Am»-ը ստեղծել է մի հարթակ, որտեղ աշխարհասփյուռ հայությունը կարող է տեսնել ու զգալ հայրենիքի կենսունակ մշակութային զարկերակը՝ անկախ նրանից, թե օվկիանոսի որ ափին է գտնվում։

«Art for Peace»․ կրակված փամփուշտի մետամորֆոզը

Արտակ Թադևոսյանի ստեղծագործությունների առանցքը զարմանալի ու խորհրդանշական մի հակադրություն է․ նա աշխատում է բացառապես կրակված փամփուշտների հետ։ Այն մետաղը, որը ստեղծվել է խոցելու, ավերելու և կյանքեր խլելու համար, վարպետի ձեռքերում հալվում է, մաքրվում ու վերածվում նրբագեղ զարդի, խաչի կամ քանդակի։

Սա «Art for Peace» (Արվեստ հանուն խաղաղության) նախագծի փիլիսոփայությունն է։

«Ինչպես դանակով կարելի է հաց կիսել կամ մարդ սպանել, այնպես էլ նյութն ինքնին չար կամ բարի չէ․ ամեն ինչ կախված է մարդու ներքին մշակույթից։ Կրակված պարկուճից ծնված զարդը դառնում է հաղթանակ մահվան հանդեպ, խաղաղության կոչ, որը չի աղերսում, այլ ստեղծում է ներքին ամրություն ու ներդաշնակություն»,- ասում է նա։

Գյումրու հողը և հայկական զարդանախշի հարությունը

Արտակ Թադևոսյանի ձեռագիրը հնարավոր չէ շփոթել․ այնտեղ միահյուսված են հայկական մանրանկարչությունը, թռչնագրերը, դարավոր զարդանախշերը և ծայրահեղ ժամանակակից, մինիմալիստական մոտեցումները։ Չունենալով դասական ոսկերչական կարծրատիպեր՝ նա արվեստ բերեց ազատություն։ Սակայն այդ ազատության ակունքը Գյումրին է՝ արհեստների ու արվեստների քաղաքը։

«Եթե Գյումրիում չծնվեի, թերևս այս ամենի մասին խոսել չէինք կարողանա։ Ծառի տերևն անգամ առանց Աստծո կամքի չի շարժվում։ Իմ խնդիրն է՝ լինել գործիք և մեր սերունդների մեջ ներարկել մարդասիրությունն ու ազգային պատկանելությունը»,- նշում է արվեստագետը։

Ի՞նչ է նշանակում «Hi Am»

«Hi Am»-ը պարզապես անուն կամ հիմնադրամ չէ․ դա ինքնագիտակցության բանաձև է։ Այսօրվա սպառողական աշխարհում, որտեղ արվեստը հաճախ շփոթում են բիզնեսի հետ, «Hi Am»-ն ու Արտակ Թադևոսյանը հիշեցնում են գլխավորի մասին․

• Հայ լինել՝ նշանակում է կրել քո պատմության, քո հողի ու մշակույթի պատասխանատվությունը։
• Հայ լինել՝ նշանակում է քո անձնական «խրամատում» լինել անզիջում, ստեղծել մնայուն արժեք և աշխարհին ներկայանալ ոչ թե խղճահարությամբ, այլ հզոր ու ինքնատիպ մշակույթով։

«Hi Am» հիմնադրամի 25-ամյա հոբելյանին այս գործակցությունը թևակոխում է նոր փուլ։ Առջևում միջազգային նոր ցուցահանդեսներ են՝ Եվրոպայից մինչև Միացյալ Նահանգներ, որտեղ հայկական զարդարվեստն ու խաղաղության գաղափարը կրկին խոսելու են համաշխարհային լսարանի հետ՝ հպարտորեն ազդարարելով՝ «Hi Am»։