Ո՞ւր են ներդրվում ձեր կուտակային կենսաթոշակի գումարները. ի՞նչ է փոխվել 2025 թվականին

Կուտակային կենսաթոշակային ֆոնդերի միջոցները կարող են ներդրվել բանկային ավանդներում, պետական և այլ արժեթղթերում, ներդրումային ֆոնդերում, այդ թվում՝ արտասահմանում, սակայն օրենքը դրանք արգելում է ներդնել անշարժ գույքում կամ այլ ֆիզիկական ակտիվներում։ 2025 թվականին օրենքում կատարված փոփոխություններով ընդլայնվել են ներդրումների հնարավորությունները, իսկ պահպանողական ֆոնդում բաժնային արժեթղթերի շեմը 25 տոկոսից դարձել է 35 տոկոս։

Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, ներդրումների կանոնները սահմանված են «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» օրենքով։

Ի՞նչ է փոխվել 2025 թվականին

2025 թվականի փետրվարի 12-ի ՀՕ-31-Ն օրենքով, որն ուժի մեջ է մարտի 20-ից, պահպանողական ֆոնդում բաժնային արժեթղթերի շեմը 25 տոկոսից դարձել է 35 տոկոս։ Թույլատրելի ներդրումների ցանկին ավելացել են «այլ ֆինանսական գործիքները», որոնց, ինչպես նաև ռեպո և հակադարձ ռեպո գործարքների չափանիշները սահմանում է Կենտրոնական բանկը, իսկ այդ գործիքների ու ոչ ստանդարտ ներդրումային ֆոնդերի համար սահմանվել է 10 տոկոս սահմանաչափ։

Մեկ օտարերկրյա պետությունում ներդրումների սահմանաչափը հստակեցվել է 15 տոկոսով՝ Կենտրոնական բանկի և ֆինանսների նախարարության համատեղ որոշմամբ առանձին երկրների համար մինչև 30 տոկոս բարձրացնելու հնարավորությամբ։ Կառավարիչներին թույլատրվել է կառավարել նաև այլ ներդրումային ֆոնդեր, այդ թվում՝ ոչ հրապարակային, Կենտրոնական բանկի նախնական համաձայնությամբ։

Ի՞նչ սկզբունքներով են ներդրվում միջոցները

Օրենքով ներդրումները պետք է հիմնված լինեն երեք սկզբունքի վրա՝ ակտիվների ապահովություն և եկամտաբերություն, ռիսկերի դիվերսիֆիկացիա և համարժեք իրացվելիության ապահովում։ Այլ նպատակներով ներդրումը համարվում է կառավարչի ստանձնած պարտավորությունների խախտում։

Ո՞ւր կարող են ներդրվել Հայաստանում

Բանկային հաշիվներում և ավանդներում, եթե բանկը սնանկության գործընթացում չէ, Հայաստանի կամ Կենտրոնական բանկի թողարկած կամ ամբողջությամբ երաշխավորած արժեթղթերում, Հայաստանում գործող կարգավորվող շուկայում առևտրին թույլատրված արժեթղթերում, Կենտրոնական բանկի վերահսկողության տակ գտնվող ներդրումային ֆոնդերի արժեթղթերում, ածանցյալ ֆինանսական գործիքներում՝ միայն հեջավորման նպատակով, ինչպես նաև այլ ֆինանսական գործիքներում։

Ո՞ւր կարող են ներդրվել արտասահմանում

ՏՀԶԿ-ի կամ Եվրոպական միության անդամ պետությունների վերահսկվող ֆինանսական կազմակերպությունների ավանդներում և հաշիվներում, այդ պետությունների ու նրանց կենտրոնական բանկերի թողարկած կամ ամբողջությամբ երաշխավորած արժեթղթերում, այդ պետությունների կարգավորվող շուկաներում առևտրին թույլատրված արժեթղթերում, նրանց վերահսկվող ներդրումային ֆոնդերի փայերում, ինչպես նաև ածանցյալ գործիքներում՝ միայն հեջավորման նպատակով։

Ավանդի դեպքում օտարերկրյա բանկը պետք է ունենա առնվազն Ստանդարտ և Փուրզի կամ Ֆիթչի «ԲԲԲ», կամ Մուդիզի «Բաա3» վարկանիշ։

Որքա՞ն կարող է ներդրվել յուրաքանչյուր ուղղությամբ

Օրենքով սահմանված են հետևյալ առավելագույն սահմանաչափերը՝ հաշվարկված ֆոնդի ակտիվների նկատմամբ.

  • արտարժույթով ներդրումներ՝ 40 տոկոս, ոչ փոխարկելի արժույթով՝ 3 տոկոս
  • բանկային ավանդներ՝ 40 տոկոս, ընդ որում մեկ բանկում կամ փոխկապակցված բանկերում՝ 10 տոկոս
  • Հայաստանի, համայնքների և Կենտրոնական բանկի արժեթղթեր՝ 50 տոկոս
  • օտարերկրյա պետությունների և նրանց կենտրոնական բանկերի արժեթղթեր՝ 40 տոկոս, իսկ մեկ պետությունում՝ 15 տոկոս
  • այս երկու տեսակի պետական արժեթղթերը միասին՝ 80 տոկոս
  • ներդրումային ֆոնդերի արժեթղթեր՝ 50 տոկոս, նույն կամ փոխկապակցված կառավարչի ֆոնդերում՝ 25 տոկոս
  • մեկ թողարկողի արժեթղթեր՝ 10 տոկոս, փոխկապակցված թողարկողների՝ 15 տոկոս, ապահովված պարտատոմսերի դեպքում՝ 25 տոկոս
  • արժեթղթավորման ֆոնդերի արժեթղթեր՝ 5 տոկոս

Այս սահմանափակումները տարածվում են ֆոնդի վրա, եթե դրա զուտ ակտիվները գերազանցում են 2 միլիարդ դրամը, և առաջին կուտակային հատկացումից անցել է վեց ամիս։

Ո՞ւր չեն կարող ներդրվել

Օրենքով ֆոնդի ակտիվները չեն կարող ներդրվել անշարժ գույքում կամ այլ ֆիզիկական ակտիվներում՝ արվեստի գործեր, հուշադրամներ, սրբապատկերներ, հնաոճ ապրանքներ, թանկարժեք մեքենաներ և այլն։ Արգելված են նաև ներդրումները տվյալ ֆոնդի կառավարչի և պահառուի, նրանց հետ փոխկապակցված անձանց, ինչպես նաև իրենց աուդիտն իրականացնող կամ խորհրդատվություն մատուցող անձանց թողարկած արժեթղթերում, ածանցյալ գործիքներում՝ բացի հեջավորումից, և այն ակտիվներում, որոնց օտարումն արգելված կամ սահմանափակված է։

Ֆոնդի ակտիվները չեն կարող ձևավորվել փոխառու միջոցների հաշվին, բացառությամբ մինչև երեք ամիս ժամկետով և ակտիվների 10 տոկոսը չգերազանցող չափով։

Ի՞նչ տարբերություն կա երեք ֆոնդի միջև

Հավասարակշռված ֆոնդում բաժնային արժեթղթերի կշիռը չի կարող գերազանցել 50 տոկոսը, պահպանողական ֆոնդում՝ 35 տոկոսը, իսկ կայուն եկամտային ֆոնդն ընդհանրապես չի ներդրվում բաժնային արժեթղթերում։ Յուրաքանչյուր կառավարիչ պարտավոր է առաջարկել առնվազն պահպանողական ֆոնդ։

Եթե անձը կենսաթոշակային հաշիվ բացվելուց հետո 30 օրվա ընթացքում ֆոնդ չի ընտրում, ընտրությունը նրա փոխարեն կատարվում է ծրագրային մոդուլով՝ պատահականության սկզբունքով, և գումարներն ուղղվում են ընտրված կառավարչի պահպանողական ֆոնդին։

Ի՞նչ է երաշխավորում պետությունը

Օրենքով Հայաստանը երաշխավորում է կատարված կուտակային հատկացումների վերադարձելիությունը մասնակցին՝ սոցիալական վճարների գնաճով ճշգրտված չափով։ Դա նշանակում է, որ եթե կենսաթոշակ ստանալու համար դիմելու պահին հաշվում առկա փայերի արժեքը ցածր է գնաճով ճշգրտված գումարից, տարբերությունը հատուցվում է։

Հատուցումն իրականացվում է երաշխիքային ֆոնդի միջոցներից, իսկ դրանց անբավարարության դեպքում՝ պետական բյուջեից։ Յուրաքանչյուր մասնակցի հատուցումը կատարվում է միայն մեկ անգամ։

Երաշխիքային ֆոնդը համալրվում է կառավարիչների վճարներից. թույլտվություն ստանալիս միանվագ 15 միլիոն դրամ, այնուհետև եռամսյակային վճարներ՝ ֆոնդի զուտ ակտիվների 0,02 տոկոսի չափով՝ օրական հաշվարկով։

Որքա՞ն են վճարները

Կառավարման տարեկան պարգևավճարը չի կարող գերազանցել ֆոնդի զուտ ակտիվների 1,5 տոկոսը։ Փայերի մարման վճարը չի կարող գերազանցել մարվող փայերի հաշվարկային արժեքի 1 տոկոսը, իսկ կենսաթոշակի անցնելիս, ֆոնդի առաջին փոխանակման և մի շարք այլ դեպքերում մարման վճար ընդհանրապես չի գանձվում։

Ի՞նչ է լինում, եթե սահմանաչափերը խախտվեն

Եթե սահմանաչափերը խախտվել են շուկայական գների, փոխարժեքի կամ կառավարչի կամքից անկախ այլ հանգամանքների հետևանքով, կառավարիչը պարտավոր է ներդրումները համապատասխանեցնել օրենքին ոչ ուշ, քան վեց ամսվա ընթացքում։ Կենտրոնական բանկը խախտումների համար կարող է կիրառել նախազգուշացում, տուգանք, ղեկավարին որակավորման վկայականից զրկել կամ թույլտվությունն ուժը կորցրած ճանաչել։

Ամփոփում

Ամփոփելով՝ 2025 թվականին պահպանողական ֆոնդում բաժնային արժեթղթերի շեմը դարձել է 35 տոկոս, թույլատրելի ներդրումներին ավելացել են այլ ֆինանսական գործիքները՝ 10 տոկոս սահմանաչափով, իսկ մեկ օտարերկրյա պետությունում ներդրումները սահմանափակվել են 15 տոկոսով, ընդհանուր առմամբ ֆոնդերի միջոցները ներդրվում են բանկային ավանդներում, պետական և կորպորատիվ արժեթղթերում ու ներդրումային ֆոնդերում՝ Հայաստանում և ՏՀԶԿ-ի ու ԵՄ-ի անդամ պետություններում, արտարժույթով ներդրումները չեն կարող գերազանցել 40 տոկոսը, մեկ բանկում՝ 10 տոկոսը, անշարժ գույքում և այլ ֆիզիկական ակտիվներում ներդրումներն արգելված են, կառավարման տարեկան պարգևավճարը չի կարող գերազանցել 1,5 տոկոսը, իսկ պետությունը երաշխավորում է կատարված սոցիալական վճարների վերադարձելիությունը գնաճով ճշգրտված չափով, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։

Կենսաթոշակի հաշվիչի մասին կարդացեք այս նյութում։

Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։






Կարդացեք նաև՝

Leave a Comment