Iravaban.net–ը ուսումնասիրել է ՀՀ կառավարության սեպտեմբերի 11-ի չզեկուցվող հարցերի շարքում ընդգրկված որոշման նախագիծը, որով առաջարկվում է ուժը կորցրած ճանաչել 2018 թվականին ընդունված այն որոշումը, որը սահմանում էր համայնքին նվիրատվության ձևով ապրանքների մատակարարման դեպքում ԱԱՀ-ի հարկման բազայի որոշման կարգը։
Փոփոխության պատճառը Հարկային օրենսգրքում կատարված նոր կարգավորումն է․ 2026 թվականի հուլիսի 1-ից համայնքին նվիրատվության ձևով ապրանքների մատակարարումը, ինչպես և պետությանը նման եղանակով ապրանքների մատակարարումը, ազատվում է ԱԱՀ-ից։
Ի՞նչ էր գործում մինչ այժմ
Մինչև 2026 թվականի հուլիսի 1-ը Հարկային օրենսգրքով պետությանը նվիրատվության ձևով ապրանքների մատակարարումն ազատված էր ԱԱՀ-ից, մինչդեռ համայնքին նվիրատվության դեպքում այդ արտոնությունը չէր գործում։
Ստացվում էր, որ համայնքին անհատույց ապրանք փոխանցելիս ԱԱՀ վճարողի մոտ կարող էր առաջանալ հարկային պարտավորություն։
Այդ բեռը մեղմելու համար կառավարությունը 2018 թվականին ընդունել էր N402-Ն որոշումը։ Դրանով սահմանվել էր, որ համայնքին նվիրատվության ձևով ապրանքների մատակարարման գործարքները համարվում են անհատույց մատակարարումներ, իսկ ԱԱՀ-ով հարկման բազան այդ դեպքում կազմում է 0 դրամ։
Այսինքն՝ նախկին կարգավորմամբ համայնքին ապրանք նվիրաբերող ԱԱՀ վճարողի համար գործարքի հարկման բազան փաստացի զրոյացվում էր։
Ի՞նչ է փոխվել 2026 թվականի հուլիսի 1-ից
2026 թվականի մայիսի 6-ին ընդունված ՀՕ-234-Ն օրենքով փոփոխություն է կատարվել Հարկային օրենսգրքի 64-րդ հոդվածում։
Դրա արդյունքում ԱԱՀ-ից ազատվել է նաև բռնագրավման կամ նվիրատվության ձևով համայնքին ապրանքի մատակարարումը։
Այսպիսով, պետությանը և համայնքին նվիրատվությամբ ապրանք մատակարարելու դեպքում այժմ գործում է նույն մոտեցումը՝ երկու տեսակի գործարքներն էլ ազատվում են ԱԱՀ-ից։
Հետևաբար այլևս անհրաժեշտություն չկա առանձին կառավարության որոշմամբ սահմանելու, որ համայնքին նվիրաբերվող ապրանքների դեպքում ԱԱՀ-ի հարկման բազան 0 դրամ է։
ԱԱՀ-ն այլևս չի հաշվարկվի
Նոր կարգավորման տրամաբանությամբ՝ համայնքին նվիրատվության ձևով ապրանք մատակարարելիս ԱԱՀ վճարողի մոտ այդ գործարքի մասով ԱԱՀ հաշվարկելու և վճարելու պարտավորություն չի առաջանում։
Սա էլ հենց 2018 թվականի N402-Ն որոշումը վերացնելու հիմնական պատճառն է․ այն ընդունվել էր այն ժամանակվա հարկային կարգավորումը լրացնելու համար, իսկ այժմ դրա անհրաժեշտությունը վերացել է։
Փոփոխվել է նաև ԱԱՀ-ի հաշվանցման կարգը
Փոփոխությունը վերաբերում է ոչ միայն գործարքի հարկմանը, այլև ԱԱՀ-ի հաշվանցմանը։
Հարկային օրենսգրքի 72-րդ հոդվածում կատարված փոփոխությամբ հնարավորություն է տրվել պետությանը կամ համայնքին նվիրատվության ձևով ապրանք մատակարարող ԱԱՀ վճարողներին այդ գործարքների մասով կատարել ԱԱՀ-ի հաշվանցումներ (պակասեցումներ)՝ ընդհանուր կարգով։
Այսինքն՝ նոր կարգավորմամբ պետությանը կամ համայնքին նվիրատվությամբ ապրանք մատակարարելու մասով գործում է միասնական մոտեցում նաև հաշվանցումների տեսանկյունից։
Ինչո՞ւ է վերացվում 2018 թվականի որոշումը
Կառավարության հիմնավորման համաձայն՝ Հարկային օրենսգրքում համայնքին նվիրատվության ձևով ապրանքների մատակարարման ԱԱՀ-ից ազատման արտոնություն սահմանելուց հետո այլևս չկա անհրաժեշտություն կառավարության առանձին որոշմամբ կարգավորելու այդ գործարքների հարկման բազան։
Ուստի առաջարկվում է ուժը կորցրած ճանաչել ՀՀ կառավարության 2018 թվականի ապրիլի 12-ի N402-Ն որոշումը։
Ե՞րբ ուժի մեջ կմտնի նոր որոշումը
Նախագծով նախատեսվում է, որ որոշումն ուժի մեջ կմտնի պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից։
Միաժամանակ, նախագծի ընդունման արդյունքում լրացուցիչ ֆինանսական միջոցների անհրաժեշտություն, ինչպես նաև պետական բյուջեի եկամուտներում կամ ծախսերում էական փոփոխություններ չեն նախատեսվում։
Այսպիսով, փոփոխության հիմնական արդյունքը ոչ թե նոր հարկային պարտավորության սահմանումն է, այլ գործող կարգավորումների միասնականացումը․ համայնքին նվիրատվությամբ ապրանքների մատակարարման դեպքում ևս գործում է ԱԱՀ-ից ազատման ռեժիմ, ինչի պայմաններում 2018 թվականի հատուկ կարգավորումը դառնում է ավելորդ։