Iravaban.net–ը ուսումնասիրել է Իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական հարթակում հանրային քննարկման ներկայացված և Պետական եկամուտների կոմիտեի կողմից մշակված՝ «Հայաստանի Հանրապետության կառավարության 2017 թվականի հոկտեմբերի 5-ի N1257-Ն որոշման մեջ լրացումներ կատարելու մասին» ՀՀ կառավարության որոշման նախագիծը։
2027 թվականի հունվարի 1-ից հաշվարկային փաստաթղթերի դուրսգրման և չեղարկման գործող կարգում փոփոխություններ կկատարվեն։ Կառավարության ներկայացրած նախագծով նախատեսվում է կարգավորումները համապատասխանեցնել Հարկային օրենսգրքի նոր պահանջներին։ Փոփոխությունները վերաբերում են ինչպես ՀԴՄ կտրոնով գնված ապրանքի վերադարձին, այնպես էլ չեղարկված հարկային հաշվի փոխարեն նոր հարկային հաշիվ դուրս գրելուն։
Ապրանքը վերադարձնելիս կտրամադրվի վերադարձի կտրոն
Նախագծով հստակեցվում է ՀԴՄ կտրոնով ձեռք բերված ապրանքի վերադարձի գործընթացը։
Եթե գնորդը վերադարձնում է ՀԴՄ կտրոնով ձեռք բերված ապրանքը, ապա սահմանված կարգով նրան պետք է տրամադրվի ՀԴՄ-ի վերադարձի կտրոն։
Այսինքն՝ ապրանքի վաճառքն ու դրա վերադարձը ՀԴՄ համակարգում պետք է համապատասխանաբար արտացոլվեն՝ վերադարձի համար նախատեսված փաստաթղթի միջոցով։
Իսկ ի՞նչ կլինի, եթե հարկային հաշիվը չեղարկվի
Փոփոխությունների առավել ուշագրավ հատվածը վերաբերում է հարկային հաշիվների չեղարկմանը։
Նախատեսվում է, որ Հարկային օրենսգրքի 56-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 4-6-րդ կետերով նախատեսված դեպքերում, եթե տվյալ գործարքի մասով հարկային հաշիվը չեղարկվել է, դրա փոխարեն հնարավոր կլինի նոր հարկային հաշիվ դուրս գրել։
Նոր փաստաթուղթը կարող է դուրս գրվել արդեն այն բանից հետո, երբ նախորդ հարկային հաշիվը համարվում է չեղարկված։
Այսպիսով, սխալ կամ փոփոխության ենթակա հարկային հաշիվը պարզապես «կվերանա» համակարգից․ դրա փոխարեն նախատեսվում է նոր փաստաթղթի ձևակերպման հստակ մեխանիզմ։
Նոր հաշիվը կապ կունենա հին՝ չեղարկված հաշվի հետ
Նոր հարկային հաշիվը պետք է հնարավորություն տա հասկանալու, թե որ չեղարկված փաստաթղթի փոխարեն է այն դուրս գրվել։
Դրա համար նոր հարկային հաշվում պետք է նշվեն չեղարկված հաշվի՝
- սերիան,
- համարը,
- դուրսգրման ամսաթիվը։
Այս պահանջի նպատակն է ապահովել երկու փաստաթղթերի միջև կապը և հետագայում հնարավորություն տալ նույնականացնելու գործարքի փոփոխության պատմությունը։
Նման մոտեցում արդեն կիրառվում է գործարքների ճշգրտման դեպքում, երբ կապ է ապահովվում ճշգրտվող և ճշգրտող հաշվարկային փաստաթղթերի միջև։
Նոր հաշվում գործարքի ամսաթիվը չի «տեղափոխվի»
Նախագծով սահմանվում է ևս մեկ կարևոր կանոն։
Նոր հարկային հաշիվը կարող է դուրս գրվել ավելի ուշ, սակայն դրանում որպես ապրանքի մատակարարման, աշխատանքի կատարման կամ ծառայության մատուցման ամսաթիվ պետք է նշվի չեղարկված հարկային հաշվում նշված նույն ամսաթիվը։
Օրինակ՝ եթե ապրանքը մատակարարվել է մարտի 10-ին, իսկ այդ գործարքի հարկային հաշիվը հետագայում չեղարկվել է և դրա փոխարեն նոր հաշիվ է դուրս գրվել ապրիլի 5-ին, նոր հաշվում որպես մատակարարման ամսաթիվ պետք է պահպանվի մարտի 10-ը։
Այսինքն՝ նոր փաստաթղթի դուրսգրման ամսաթիվը և գործարքի իրական ամսաթիվը կարող են տարբեր լինել։
Եթե տվյալները սխալ էին, նոր հաշվում դրանք պետք է ճշտվեն
Նոր հարկային հաշվում պետք է լրացվեն նաև գործարքին վերաբերող համապատասխան տվյալները՝ արդեն ճշտված ձևով։
Խոսքը, մասնավորապես, վերաբերում է՝
- մատակարարված ապրանքների անվանացանկին,
- ապրանքների քանակին,
- կատարված աշխատանքների տեսակին,
- աշխատանքների ծավալին,
- մատուցված ծառայությունների տեսակին ու ծավալին,
- հարկային հաշվում պարտադիր լրացման ենթակա այլ տվյալներին։
Այսպիսով, եթե նախորդ հարկային հաշվում տվյալը սխալ էր կամ անհրաժեշտ էր այն ճշտել, նոր փաստաթղթում պետք է արտացոլվի արդեն ճիշտ տեղեկատվությունը։
Ինչո՞ւ են այս փոփոխությունները կատարվում
Փոփոխությունների հիմքում 2026 թվականի մայիսի 5-ին ընդունված ՀՕ-234-Ն օրենքն է, որով փոփոխություններ են կատարվել Հարկային օրենսգրքում։
Նոր կարգավորումները, որոնք վերաբերում են, մասնավորապես, գործարքների ճշգրտմանը, ՀԴՄ կտրոնով ապրանքների վերադարձին և չեղարկված հարկային հաշիվների փոխարեն նոր հաշիվների դուրսգրմանը, նախատեսվում է կիրառել 2027 թվականի հունվարի 1-ից։
Միաժամանակ փոփոխությունները պետք են նաև այն պատճառով, որ չեղարկված հարկային հաշվի փոխարեն նոր հաշիվ դուրս գրելու դեպքում պետք է ճիշտ կազմակերպվի ԱԱՀ-ի հաշվանցման գործընթացը։
Հարկային օրենսգրքի 71-րդ հոդվածի նոր կարգավորմամբ նախատեսվում է, որ որոշ դեպքերում նոր հարկային հաշվում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարը կարող է հաշվանցվել այն հաշվետու ժամանակաշրջանում, երբ հաշվանցվել է չեղարկված հարկային հաշվում առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարը։
Նախագծի նախատեսվող ուժի մեջ մտնելու ամսաթիվը՝ 2027 թվականի հունվարի 1-ն է։