Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net–ը, ՀՀ ընտանեկան օրենսգրքի 85-րդ հոդվածի համաձայն՝ երեխայի որդեգրումը կարող է դատական կարգով վերացվել։ Այդ դեպքում փոխվում են ոչ միայն երեխայի և որդեգրողների հարաբերությունները, այլև կարող են վերականգնվել երեխայի և նրա կենսաբանական ծնողների ու ազգականների միջև նախկինում գոյություն ունեցած իրավունքներն ու պարտականությունները։
Որդեգրումը վերացնելուց հետո ի՞նչ է տեղի ունենում
Դատարանի կողմից որդեգրումը վերացնելու դեպքում, որպես ընդհանուր կանոն, դադարում են երեխայի և որդեգրողների, ինչպես նաև որդեգրողների ազգականների փոխադարձ իրավունքներն ու պարտականությունները։
Միաժամանակ կարող են վերականգնվել երեխայի և նրա ծնողների ու ազգականների փոխադարձ իրավունքներն ու պարտականությունները, եթե դա բխում է երեխայի լավագույն շահերից։
Այսինքն՝ որդեգրման վերացումը ինքնաբերաբար չի նշանակում, որ երեխայի նախկին ընտանեկան կապերը ցանկացած դեպքում վերականգնվում են․ առաջնային է երեխայի լավագույն շահը։
Երեխային վերադարձնո՞ւմ են կենսաբանական ծնողներին
Եթե որդեգրումը վերացվել է, դատարանը իր վճռով որոշում է երեխային վերադարձնել նրա ծնողներին։
Սակայն օրենքը նախատեսում է նաև բացառություններ։
Եթե ծնողները՝
- բացակայում են, կամ
- երեխային նրանց վերադարձնելը հակասում է երեխայի լավագույն շահերին,
ապա երեխայի հետագա խնամքի կազմակերպման պարտականությունը դրվում է խնամակալության և հոգաբարձության մարմնի վրա։
Այսպիսով, որդեգրումը վերացնելու դեպքում երեխային ծնողներին վերադարձնելը պարտադիր չէ, եթե դա չի համապատասխանում նրա լավագույն շահերին։
Իսկ երեխայի անունը կփոխվի՞
Որդեգրման ընթացքում երեխայի անունը, հայրանունը կամ ազգանունը, ինչպես նաև ծննդյան ժամանակը կամ վայրը կարող էին փոփոխվել։
Որդեգրումը վերացնելիս դատարանը միաժամանակ որոշում է, թե այդ փոփոխված տվյալները պահպանվե՞լու են, թե՞ ոչ։
Այսինքն՝ դատարանը առանձին անդրադառնում է երեխայի՝
- անվանը,
- հայրանվանը,
- ազգանվանը,
- ծննդյան ժամանակին,
- ծննդյան վայրին։
Երեխան կարո՞ղ է դեմ լինել անվան փոփոխությանը
Այո։
Եթե երեխան տեղյակ է իր որդեգրման մասին, նրա անունը, հայրանունը և ազգանունը փոխել կարելի է միայն նրա համաձայնությամբ։
Սա կարևոր երաշխիք է երեխայի իրավունքների պաշտպանության տեսանկյունից․ օրենքը հաշվի է առնում նաև երեխայի սեփական կամքը՝ հատկապես այն դեպքում, երբ նա տեղյակ է որդեգրման փաստի մասին։
Ի՞նչ է ստացվում արդյունքում
Օրենքի կարգավորումը ցույց է տալիս, որ որդեգրման վերացման ժամանակ դատարանի հիմնական խնդիրը միայն որդեգրողների և երեխայի իրավական կապը դադարեցնելը չէ։ Պետք է նաև որոշվի, թե ինչպիսի պայմաններում է երեխայի հետագա կյանքն ու խնամքը լավագույնս ապահովվելու։
Ուստի դատարանը միաժամանակ լուծում է երեք հիմնական հարց՝
1. դադարեցնո՞ւմ են երեխայի և որդեգրողների փոխադարձ իրավունքներն ու պարտականությունները,
2. վերականգնվո՞ւմ են երեխայի և կենսաբանական ծնողների իրավունքներն ու պարտականությունները,
3. ո՞ւմ պետք է հանձնվի երեխայի հետագա խնամքը և ինչ անունով ու անձնական տվյալներով է նա շարունակելու իր կյանքը։