Խորը գիտակցությամբ եւ մտահոգությամբ ենք վերոնշյալ ճակատագրական հարցը բարձրացնում այս վերնագրի ներքո:
Հունիսի 7-ին կայացած Հայաստանի Ազգային ժողովի հերթական ընտրություններից անցել է մոտ 3 ամիս: Չնայած այն հանգամանքին, որ ընտրություններից առաջ երկիրը սկզբում տարբեր ձեւերով վերածվել էր կատարյալ թատրոնի, ապա ընտրության օրը թույլ տրվեցին ակնհայտ խախտումներ, եւ վերջապես, չնայած այդ խախտումների վերաբերյալ Սահմանադրական դատարան ներկայացված բողոքներին, որոնք երկար քննարկվեցին, վերջինս տվեց իր լակոնիկ մեկ նախադասությամբ պատասխանը, թե՝ «Ամեն ինչ կարգին է»…
Մենք նախընտրեցինք չմասնակցել այդ օրերի ընտրությունների հետ կապված մի շարք անպտուղ բանավեճերի: Դրա փոխարեն մենք նախընտրեցինք թույլ տալ նորընտիր Ազգային ժողովի ձեւավորումը եւ, չնայած ՔՊ մեծամասնությունը թուլացել է, սկսել ձեւավորել իր հակակշիռը ապագա հնգամյա կառավարությանը, գուցե բարեփոխված ծրագրերին:
Հայ ժողովրդի գերագույն շահերի վերաբերյալ մեր հայտնի մտահոգություններից ելնելով՝ մենք դեռ փոքր հույս ունեինք, որ ՔՊ-ի մեծամասնությունը եւ նրանց առաջնորդող վարչապետ պարոն Փաշինյանը, որն արդեն մեկ անգամ երկիրը պատերազմում պարտության է հասցրել, այս անգամ լրջորեն կքննարկեն նախընտրական շրջանում բազմիցս արտահայտված բոլոր հիմնարար ազգային մտահոգությունները: Ի վերջո, դա՛ է սպասվում քաղաքական արժանավոր որեւէ խմբից, որը պատասխանատվության զգացում եւ ազգային առաջնորդության հավակնություն ունի: Այսպիսով, հաշվի առնելով այս ամենը եւ ուշադիր հետեւելով նորընտիր Ազգային ժողովի նիստերին տրված ուղղությանը, կառավարության եւ վարչապետի կողմից գործնականում անփոփոխ մնացած քայլերին, արված հայտարարություններին եւ հրապարակված ծրագրերին, մենք այժմ անհրաժեշտություն ենք զգում ազգային տագնապ հնչեցնել:
Իրոք, երեք ամիս անց, այսօրվա կառավարությունը եւ նրա ղեկավարը՝ իրենց ապագա գործունեության ուղղության վերաբերյալ վտանգավոր հայտարարություններով են շարունակում հանդես գալ, մասնավորապես՝ «ժողովրդի առջեւ երկրում խաղաղություն ապահովելու ստեպղինը թափահարել», իրականում նրանք ծրագրում են հայ ժողովրդին եւ նրա հայրենիքը տանել ազգային ինքնության լիակատար քայքայման ու ոչնչացման անընդունելի տխուր վիճակի:
Հիմա համառոտ քննարկենք այս ծանրակշիռ մեղադրանքը արդարացնող օբյեկտիվ տվյալները: Սկսենք անհավատալիից… Մենք արդեն լսում ենք անհավատալին… «Հայկական սփյուռքը պետք է թուլանա, որպեսզի Հայաստանը կարողանա ավելի ուժեղանալ»:
Դժվար է հավատալ մեր ականջներին, երբ լսում ենք ՔՊ պատգամավոր Արման Եղոյանի այս տխուր արտահայտությունը, կամ հավատալ մեր աչքերին, երբ կարդում ենք, որ նա վերջերս այս միտքն է արտահայտել Ազգային ժողովում: Ավելի լուրջ է, որ նրա կուսակիցներից ոչ մեկը, նույնիսկ վարչապետն ինքը որեւէ կերպ անմիջապես չեն հերքել նման հիմնարար եւ վտանգավոր հակազգային արտահայտությունը:
Ցավոք, ներկայիս կառավարության այս հայտարարությունը բոլորովին անսպասելի չէ: Իրոք, իշխանության ստանձնման առաջին իսկ օրերից սկսած, վարչապետ Փաշինյանի առաջին քայլերից մեկը նախորդ կառավարության կողմից ստեղծված Սփյուռքի նախարարության վերացումն էր: Եվ վերջին տարիներին, դեռեւս չհամարձակվելով այդքան բացահայտ արտահայտվել, մենք բոլորս զգացել ենք Հայաստանի եւ Սփյուռքի կապերի աստիճանական թուլացումը, բացի այսպես կոչված Սփյուռքի հարցերով հատուկ հանձնակատար Զարեհ Սինանյանի երբեմն-երբեմն մակերեսային եւ գործնականում աննշան հայտարարություններից, որոնցից վերջինը նրա վերջերս հայտարարված այսպես կոչված «Հայաստան 2026» համաշխարհային գագաթնաժողովն է, որը կրկին պարզապես հնարավորություն կտա Սփյուռքի հարյուրավոր բարի մտադրություններով եւ հայրենասեր անհատների մեծ մասամբ աննշան ելույթներ ունենալ եւ վայելել հաճելի զբոսաշրջային ժամանցը:
Այստեղ մենք հատուկ նշում ենք Արգենտինայի հայկական կազմակերպությունների կողմից մեր մամուլի կենսունակ անդամ, «Սարդարապատ» թերթում հրապարակված համապարփակ, հարգալից, բայց խստորեն դատապարտող հոդվածը Արման Եղոյանի արտահայտած ազգային-քայքայիչ գաղափարի եւ Զարեհ Սինանյանի նախաձեռնության մասին:
Վերնագիրն ամփոփում է ամբողջ գաղափարը. «Ուժեղ Հայաստանին անհրաժեշտ է ուժեղ սփյուռք»: Այս հայտարարությունը, որը լայնորեն վերատպվել է մեր մամուլում, արժանի է եւս մեկ անգամ ընդգծելու: Իրոք, այդ հոդվածում ընդգծվում է, որ «Հայաստանը եւ սփյուռքը մրցակիցներ չեն, այլ նույն տարածքի անբաժանելի մասերն են»: Նմանապես, «Գլոբալ սփյուռքը՝ իր հաստատություններով, փորձագետներով, գործարարներով, գիտնականներով, առաջնորդներով եւ գիտակից քաղաքացիների լայն ցանցով, հսկայական մարդկային, մշակութային եւ կամավոր ներկայացուցչական կապիտալ է, որը հսկայական արժեք ունի հայ ազգի համար»: Հաշվի առնելով վերը նշված անվիճելի իրողությունները, բացի Հայաստանի կատաղի թուրք հարեւաններից, չկա ոչ ոք, որը պաշտպանում է սփյուռքի թուլացումը: ՔՊ անդամները պետք է ներողություն խնդրեն, իրենց այլ բացահայտ թուրքական արտահայտությունների շարքում՝ այս հակազգային, կործանարար եւ կասկածելի գաղափարի համար:
Անցնենք հաջորդին: Անկասկած, հայերի ամուր ազգային ինքնությունը թուլացնելուն ուղղված ներկայիս կառավարության քաղաքականության մեկ այլ բաղադրիչ է Հայ Առաքելական Եկեղեցու եւ նրա հոգեւորականության, մասնավորապես՝ Ամենայն Հայոց Հայրապետի դեմ անզուսպ հարձակումների քաղաքականությունը: Հայաստանի վարչապետը, երբեմն սաղմոսներ կարդալով ու երբեմն Սուրբ Պատարագներին «մասնակցելով», չի կարող գիտակից հայերի ուշադրությունը շեղել Եկեղեցու եւ հոգեւորականության դեմ իր կողմից սանձազերծված ամոթալի եւ կործանարար պայքարից: Մենք երբեք չէինք արդարացնի, բայց ավելորդ ենք համարում որոշ հոգեւորականների անձնական կյանքի թուլությունները որպես Հայ եկեղեցու դեմ պայքարի պատրվակ օգտագործելը:
Իրոք, պարոն վարչապետը որեւէ նոր բան չի բացահայտում՝ կեղծ ամբարտավանությամբ հրապարակավ ցուցադրելով այդ թուլությունները, քանի որ յուրաքանչյուր գիտակից մարդ լավ գիտակցում է, որ հազարամյակներ շարունակ, ինչպես շատ այլ եկեղեցիների դեպքում, հոգեւորականությունը չի դադարել լինել մարդկային թուլություններով արարած: Այս դեպքում արժե հիշեցնել պարոն վարչապետին, որի անձնական կյանքը հանրային ուշադրության առարկա դարձավ, երբ պարզվեց, որ մինչեւ մի քանի ամիս առաջ նա իրեն ազատ էր զգում զուգընկեր եւ շատ երեխաներ ունենալ՝ առանց ստանձնելու քաղաքացիական հասարակության կողմից սպասվող եւ հատկապես Հայ Առաքելական Եկեղեցու կողմից պահանջվող օրինական ամուսնության պարտավորությունները: Լավագույնը կլիներ, եթե նա պարզապես լռեր այս մասին: Մյուս կողմից, դա իրողություն է, որը հայտնի է հատկապես հայ ժողովրդին, որ Հայ Առաքելական Եկեղեցին, հատկապես պետականության բացակայության պայմաններում, դարավոր ներդրում ունի հայ ժողովրդի ազգային ինքնության պահպանման առաքելության մեջ: Այն շարունակում է կատարել այդ անգնահատելի եւ անհերքելի դերը ոչ միայն Հայաստանում վերջին տասնամյակներում, այլեւ հատկապես ամբողջ աշխարհի հայության համար:
Ի դեպ, տեղին է հիշել, որ Հայ Առաքելական Եկեղեցին եւ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածինը Հայաստանի սեփականությունը չեն, այլ պատկանում են ամբողջ հայ ժողովրդին: Այս ամենով հանդերձ, մենք հատկապես ընդգծում ենք իշխանությունների կողմից վերջին ամիսներին բարձրացված երկու հիմնական, խիստ դատապարտելի հանգամանքներ: Առաջինը անօրինական եւ հակասահմանադրական այսպես կոչված դատական գործողություններն են, որտեղ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը եւ մասնավորապես բարձրաստիճան հոգեւորականները կանչվում են քաղաքացիական դատարաններ՝ զուտ եկեղեցական վարչական հարցերի վերաբերյալ, որոնց ո՛չ վարչապետը, ո՛չ էլ դատարանը որեւէ լիազորություն չունեն միջամտելու: Իշխանությունները եւ անձամբ վարչապետը խստորեն դատապարտվում են այս աննախադեպ, եւ ամոթալի արարքների համար: Երկրորդը վերաբերում է իշխանությունների կողմից վերջին օրերին առաջ քաշված այսպես կոչված «հնգամյա կառավարության ծրագրին», որում ներկայացված բազմաթիվ մտահոգիչ հակազգային դրույթների շարքում մենք հատկապես մատնանշում ենք առաջարկվող սահմանադրական փոփոխությունների այն հատվածը, որտեղ իշխանությունները ցանկանում են իրենց վերապահել Հայ Առաքելական Եկեղեցու ներքին վարչական որոշումներին միջամտելու իրավունքը: Այս հիմնական հարցում մենք ցանկանում ենք եւս մեկ անգամ հստակ հայտարարել Հայաստանի իշխանություններին եւ հատկապես վարչապետին, որ Հայ Առաքելական Եկեղեցին պատկանում է ամբողջ հայ ժողովրդին ամբողջ աշխարհում եւ հաշվետու է միայն նրան, համաձայն իր ներքին կանոնադրություններին: Իշխանությունների կողմից ներքին վարչական եւ հոգեւոր գործերին ցանկացած ներխուժում կենթարկվի հայ ժողովրդի ամենախիստ դատապարտմանը ամբողջ աշխարհում: Մեր եկեղեցին ենթարկեցնելու իշխանությունների այս հակազգային ձգտումները պարզապես ակնհայտորեն ապարդյուն ջանք են՝ թուրքերին եւ ադրբեջանցիներին հաճոյանալու համար:
Ք.Պ. իշխանությունների թյուրքական քաղաքականության մյուս, գուցե ավելի քիչ հրապարակված, բայց ավելի վտանգավոր բաղադրիչները, որոնք խաթարում են հայ ազգային ինքնությունը, հետեւյալն են: Ոչ այնքան վաղուց անհավանական կլիներ, որ Հայաստանի իշխանությունները համարձակվեին առանց ամոթի հայտարարել, որ համաշխարհային ճանաչում ունեցող Հայոց ցեղասպանությունը պետք է մոռացվի՝ մեր հարեւաններին չխանգարելու համար… Նմանապես, նրանք ունեն այն համարձակությունը առանց ամոթի հայտարարելու, որ Արարատ լեռը, որը հայ ժողովրդի անջնջելի խորհրդանիշն է, որը հաստատվել է Աստվածաշնչով եւ ոգեշնչել է սերունդներ, վերջնականապես պետք է ջնջվի մեր քաղաքական, կրթական եւ գրական հղումներից, քանի որ այն նույնպես անհանգստացնում է մեր թշնամիներին:
Վերջապես, չմոռանանք թշնամուն շոյել Ք.Պ.-ի կողմից եւս մեկ զիջումով՝ բացահայտ հայտարարելով, որ հայերի դարավոր Արցախը, որը Հայկական աշխարհի անբաժանելի մասն է, այլեւս Հայաստան չէ, այլ Ադրբեջան:
Այս ամենը Ք.Պ.-ի կողմից մինչ օրս արված միակողմանի զիջումներն են, որոնց դիմաց այն ցանկանում է համոզել հայ ժողովրդին, որ կարողացել է ապահովել միայն «խաղաղության համաձայնագիր» անվամբ թղթի վրա գրված արձանագրություն ունենալու… ԽՈՍՏՈՒՄԸ:
Ցավով նշում ենք, որ իշխանությունները միաժամանակ ձեւացնում են, թե չգիտեն եւ չեն տեսնում նույնիսկ Սեւանն ու Երեւանը Ադրբեջանի անուններով անվանելու եւ ամբողջ Հայաստանը Արեւմտյան Ադրբեջան անվանելու ամբարտավան վերաբերմունքը:
Վերջապես, իշխանությունների ջանքերի՝ իրենց եւ հայ ժողովրդին խորը քնի մեջ դնելու բազմաթիվ այլ թուրքամետ ժեստերի միջոցով, գագաթնակետը հազարավոր տարիների հայոց պատմության թաղումն է եւ պարոն Փաշինյանի կողմից 29,754 կիլոմետրանոց աղքատ տարածքը «Իրական Հայաստան» անվանելու հանկարծակի բացահայտումը, որն ինքնին այս օրերին ենթակա է բաժանման՝ շնորհիվ «Զանգեզուրի միջանցքի» իրականացման, որին անհամբեր սպասում էին հայ ժողովրդի հակառակորդները… Այս բոլոր երեւույթների առջեւ, սակայն, անհրաժեշտ է ընդունել, որ կա նաեւ բարի մտադրություններով եւ, ներողություն, որ այն անվանում ենք անպատասխանատու, հայ ժողովրդի մի հատված, անկախ նրանից՝ ապրում է Հայաստանում, թե՞ սփյուռքում, որը ուրախ է տեսնել, որ վերջապես այսօր Հայաստանում ստեղծվել են աշխատանքի եւ հանգստի հրաշալի եւ հաճելի հնարավորություններ:
Գիշերային կյանքը մրցակցում է հայտնի եվրոպական կենտրոնների հետ իր ապշեցուցիչ բազմազանությամբ: Նմանապես, մենք հաճախ լսում ենք լուրեր կարեւոր միջազգային բիզնեսների մասին, որոնք մասնաճյուղեր են բացում Հայաստանում, ինչը այլապես կարող էր նախանձ առաջացնել երկրների մոտ: Նման մարդիկ հարցնում են, թե ինչ են ավելին ակնկալում նրանք, ովքեր դժգոհ են օրվա իշխանություններից:
Նախ, եկեք վճռականորեն նշենք, որ յուրաքանչյուր հայի համար, առանց բացառության, անկասկած, արդար հաճույք է վայելել Հայաստանում հաճույքի եւ զվարճանքի բոլոր հնարավորությունները: Սակայն յուրաքանչյուր գիտակից հայ ստիպված է թափանցել եւ անցնել այդ մակերեսը: Այս անգամ այս հոդվածի հիմնական նպատակներից մեկը, որն այդքան մտահոգիչ է, նշելն է, որ մեր ոխերիմ հարեւանների ակնհայտ նպատակն է նախ մարել հայ ժողովրդի մեջ ազգային սկզբունքների եւ ավանդույթների ողջ գիտակցությունը՝ ջնջելով բոլոր այն ազդակները, որոնք սնուցել են նրա դարավոր երկարակեցությունը որպես ազգային միավորի: Ակնհայտ է, որ այս կերպ նպատակն է պարզապես բնական դարձնել նորաստեղծ «Իրական Հայաստան»ի նոր սերունդների համար ապրելը հայկական բնույթից զուրկ պետությունում եւ անճանաչելի դարձնել 29,754 քառ. կմ տարածքի ազգային նկարագիրը, որպեսզի այն հեշտությամբ եւ «ազնվորեն» դառնա իրենց սկզբնական նպատակի՝ Փան-Թուրանականի, ապա այն մեծ տարածքի մաս, որի մասին նրանք երազում են անդադար ձգվել Եվրոպայից մինչեւ Ասիա: Նրանք անպայման «ազնվորեն» եւ ամէնայն հանգստութեամբ աշխարհագրական քարտեզների վրա թուրքերեն կգրեն «սայի Էրմենիստան» (Իրական Հայաստան)… Եզրափակենք. կրկին անդրադառնալով այս հոդվածի վերնագրին, որ օրվա գիտակից հայ ժողովրդի գերագույն պարտականությունն է թույլ չտալ, որ այսօրվա կառավարությունը, գիտակցաբար կամ անգիտակցաբար, հայ ժողովրդին եւ Հայկական Հայրենիքին տանի դեպի իրենց ազգային ինքնության ոչնչացում: