Iravaban.net–ը ուսումնասիրել է Իրավական ակտերի նախագծերի միասնական հարթակում հանրային քննարկման ներկայացված՝ ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության կողմից մշակված՝ Հայաստանի Հանրապետություն օդային ճանապարհով իրականացվող բեռնափոխադրումների զարգացմանն ուղղված աջակցության ծրագիրը, ֆինանսական օժանդակություն ստանալու կարգը և աջակցության ծրագրի շահառու ավիաընկերություններին ներկայացվող պահանջները հաստատելու մասին նախագիծը, որի նպատակն է խթանել ՀՀ ծագման բեռների արտահանումը նոր ուղղություններով, ընդլայնել օդային բեռնափոխադրումների աշխարհագրությունը և տնտեսվարողների համար ապահովել ավելի մատչելի փոխադրումներ։
Հայաստանից օդային ճանապարհով ապրանքների արտահանումը խթանելու և նոր ուղղություններով բեռնափոխադրումներ կազմակերպելու նպատակով առաջարկվում է ներդնել պետական աջակցության ծրագիր։ Որոշումն ուժի մեջ կմտնի պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրը։
Որքա՞ն է կազմում օդային բեռնափոխադրումների մասնաբաժինը
Նախագծի հիմնավորման համաձայն՝ Հայաստանում միջազգային բեռնափոխադրումների ընդհանուր ծավալում օդային ճանապարհով իրականացվող փոխադրումների մասնաբաժինը կազմում է շուրջ 0,2%։
2025 թվականին օդային ճանապարհով բեռնափոխադրումների ծավալը կազմել է 42,5 հազար տոննա, ինչը 2024 թվականի համեմատ աճել է 0,7%-ով։
Նախագծում նշվում է, որ զարգացած մի շարք երկրներում, այդ թվում՝ Լյուքսեմբուրգում, ԱՄԷ-ում, Կատարում և Սինգապուրում, օդային բեռնափոխադրումների մասնաբաժինը կազմում է մոտ 1-1,5%։
Ինչո՞ւ է պետությունը նախատեսում աջակցություն
Նախագծի հեղինակների գնահատմամբ՝ օդային բեռնափոխադրումների հիմնական ծախսերից մեկը ավիացիոն վառելիքն է։
Բեռնատար օդանավերով թռիչքների ծախսերի կառուցվածքում, կախված օդանավի տեսակից և թռիչքի հեռավորությունից, ավիացիոն վառելիքի ծախսը կազմում է մոտ 30-50%։
Հետևաբար, առաջարկվում է որոշակի ժամանակահատվածում մասնակիորեն փոխհատուցել այդ ծախսը՝ նոր ուղղություններով բեռնափոխադրումները տնտեսապես ավելի մատչելի դարձնելու համար։
Նախագծի համաձայն՝ սա հատկապես կարող է նպաստել միջին և բարձր արժեք ունեցող ապրանքների արտահանմանը։
Ի՞նչ է նախատեսվում
Առաջարկվող ծրագրի շրջանակում ֆինանսական աջակցություն կտրամադրվի ծրագրի պահանջներին համապատասխանող շահառու ավիաընկերություններին։
Աջակցության հիմնական նպատակը կլինի օդային ճանապարհով ՀՀ ծագման բեռների արտահանումը նոր ուղղություններով խթանելը։
Ակնկալվում է, որ ծրագրի արդյունքում՝
- կավելանան օդային ճանապարհով արտահանվող բեռների ծավալները,
- կընդլայնվի բեռնափոխադրումների աշխարհագրությունը,
- նոր ուղղություններով կձևավորվեն կայուն բեռնափոխադրումներ,
- տնտեսվարողները կունենան ավելի մատչելի օդային փոխադրումների հնարավորություն,
- կբարելավվի հայկական ապրանքների արտահանման շուկաների հասանելիությունը։
Որքա՞ն գումար է նախատեսվում
Նախագծի ընդունումը 2026 թվականի պետական բյուջեի եկամուտների և ծախսերի փոփոխության չի հանգեցնի։
Միաժամանակ, ծրագրի իրականացման համար 2027 և 2028 թվականների պետական բյուջեներում նախատեսվում է շուրջ 3 մլրդ դրամ։
Այսինքն՝ երկու տարվա համար նախատեսվող պետական ֆինանսավորման ընդհանուր ծավալը կարող է կազմել մոտ 6 մլրդ դրամ, եթե յուրաքանչյուր տարվա համար նախատեսվի շուրջ 3 մլրդ դրամ։
Ո՞ւմ է ուղղված ծրագիրը
Ծրագրի անմիջական շահառուները կլինեն այն ավիաընկերությունները, որոնք կբավարարեն ծրագրով սահմանված պահանջները։
Միաժամանակ ծրագրի վերջնական նպատակներից մեկը ՀՀ տնտեսվարողների համար օդային ճանապարհով արտահանման ավելի մատչելի պայմանների ստեղծումն է։
Նախագծով նախատեսվում է սահմանել նաև ֆինանսական օժանդակություն ստանալու կարգը և շահառու ավիաընկերություններին ներկայացվող պահանջները։
Ինչի՞ն է միտված ծրագիրը
Կառավարությունը նախատեսում է այս գործիքով խթանել Հայաստանից արտահանման նոր ուղղությունների ձևավորումը։ Քանի որ Հայաստանը ծովային ելք չունի, նախագծի հիմնավորման մեջ օդային փոխադրումները դիտարկվում են որպես արագ և անվտանգ փոխադրումների կարևոր հնարավորություն։
Ծրագիրը նաև կապվում է Հայաստանի Հանրապետության արտահանման խթանման 2025-2030 թվականների ռազմավարական ծրագրի հետ։
Կարևոր է․ խոսքը դեռևս նախագծի մասին է։ Այն սահմանված կարգով պետք է ընդունվի, իսկ ֆինանսավորման համար համապատասխան միջոցները ներառվեն 2027-2028 թվականների պետական բյուջեների նախագծերում։