Պատկերացրեք՝ առավոտյան գալիս եք աշխատանքի, բայց գործատուն ասում է․ «Այսօր աշխատանքի չես ներկայանալու»։
Հարց է առաջանում՝ կարո՞ղ է գործատուն պարզապես արգելել աշխատողին կատարել իր աշխատանքային պարտականությունները։
Պատասխանը՝ այո, բայց ոչ ցանկացած իրավիճակում և ոչ առանց իրավական հիմքի։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, որ աշխատանքային օրենսգրքի 108-րդ հոդվածը սահմանում է այն դեպքերը, երբ աշխատողը կարող է չթույլատրվել աշխատանքի։
Աշխատողը աշխատանքի ներկայացել է ոչ սթափ վիճակո՞վ
Այս դեպքում գործատուն պարտավոր է աշխատողին չթույլատրել կատարել աշխատանքային պարտականությունները։
Խոսքը վերաբերում է այն դեպքերին, երբ աշխատողը գտնվում է՝
- ոգելից խմիչքների,
- թմրամիջոցների կամ
- հոգեներգործուն նյութերի ազդեցության տակ։
Այս ժամանակահատվածի համար աշխատողին աշխատավարձ չի վճարվում։
Այսինքն՝ այստեղ գործատուի համար սա պարզապես «կարգապահական նկատողություն» չէ․ օրենքը նախատեսում է աշխատանքի չթույլատրելու կոնկրետ հետևանք։
Իսկ միայն ալկոհոլ օգտագործած լինելը բավակա՞ն է
Այստեղ կարևոր է տարբերակել ալկոհոլ օգտագործելը և ոգելից խմիչքի ազդեցության տակ գտնվելը։
Օրենքի ձևակերպումը վերաբերում է հենց ազդեցության տակ գտնվելուն։
Այսինքն՝ իրավական գնահատման տեսանկյունից կարևոր է ոչ թե պարզապես այն փաստը, որ մարդը երբևէ ալկոհոլ է օգտագործել, այլ այն, որ նա աշխատանքի պահին գտնվում է դրա ազդեցության տակ։
Իսկ եթե աշխատողը աշխատանքի ներկայանալու համար անհրաժեշտ փաստաթուղթ չի ներկայացրել
Օրենքը նախատեսում է նաև հատուկ կարգավորում՝ վարակիչ հիվանդությունների տարածման կանխարգելման հետ կապված իրավիճակների համար։
Եթե Հայաստանի Հանրապետությունում հայտարարվել է վարակիչ հիվանդություններով պայմանավորված արտակարգ դրություն կամ սահմանվել է կարանտին, և աշխատանքի ներկայանալու համար սանիտարահամաճարակային անվտանգության կանոններով նախատեսված է որոշակի փաստաթղթի ներկայացում, աշխատողը պարտավոր է այն ներկայացնել։
Եթե աշխատողը անհրաժեշտ փաստաթուղթը չի ներկայացնում, գործատուն կարող է նրան՝
- չթույլատրել գտնվել աշխատավայրում,
- չթույլատրել կատարել աշխատանքային պարտականությունները,
- և այդ ժամանակահատվածի համար չվճարել աշխատավարձ։
Այս վիճակը շարունակվում է մինչև անհրաժեշտ փաստաթղթի ներկայացումը։
Բայց աշխատանքի չթույլատրելը աշխատանքից ազատո՞ւմ է
Ո՛չ։
Սա շատ կարևոր տարբերություն է։
Աշխատանքի չթույլատրելը և աշխատանքային պայմանագրի լուծումը նույն բանը չեն։
Աշխատանքի չթույլատրելու ժամանակահատվածի ավարտից հետո աշխատողը վերադառնում է իր նախկին աշխատանքին, եթե աշխատանքի չթույլատրելու պատճառների հետ կապված աշխատանքային պայմանագրի լուծման հիմքեր չեն առաջացել։
Այսինքն՝ որոշակի ժամանակահատվածում աշխատողը կարող է չկատարել աշխատանքային պարտականությունները, բայց դա ինքնին դեռ չի նշանակում, որ նրա աշխատանքային պայմանագիրը դադարել է։
Իսկ եթե գործատուն ինձ անհիմն չի թողել աշխատանքի՞
Այստեղ աշխատողի համար կարևոր իրավունք կա։
Եթե գործատուն անհիմն կերպով չի թույլատրել աշխատողին աշխատանքի, աշխատողը օրենքով սահմանված կարգով իրավունք ունի պահանջելու պատճառված վնասների հատուցում։
Այսինքն՝ գործատուն չի կարող պարզապես ասել՝
«Այսօր դու չես աշխատելու, որովհետև ես այդպես եմ որոշել»։
Աշխատանքի չթույլատրումը պետք է ունենա օրինական հիմք։
Ուրեմն ո՞ր հարցերը պետք է իրեն տա աշխատողը
Եթե ձեզ չեն թույլատրել աշխատանքի, առաջին հերթին պարզեք՝
1. Ո՞րն է աշխատանքի չթույլատրելու պատճառը։
2. Կա՞ արդյոք դրա համար օրենքով նախատեսված հիմք։
3. Որքա՞ն ժամանակ եք չթույլատրվելու աշխատանքի։
4. Այդ ժամանակահատվածի համար վճարվո՞ւմ է աշխատավարձ։
5. Արդյո՞ք գործատուի որոշումը կարող է հանգեցնել աշխատանքային պայմանագրի լուծման։
Եվ ամենակարևորը՝ եթե կարծում եք, որ ձեզ անհիմն են թույլ չտվել աշխատանքի, հիշեք՝ օրենքը նախատեսում է վնասների հատուցում պահանջելու հնարավորություն։
Ամփոփենք
Աշխատանքի չթույլատրելը չի նշանակում աշխատանքից ազատում։
Գործատուն կարող է աշխատողին չթույլատրել կատարել աշխատանքային պարտականությունները, մասնավորապես, եթե աշխատողը գտնվում է ոգելից խմիչքների, թմրամիջոցների կամ հոգեներգործուն նյութերի ազդեցության տակ, ինչպես նաև օրենքով նախատեսված այլ դեպքերում։
Որոշ դեպքերում այդ ժամանակահատվածի համար աշխատավարձ չի վճարվում։
Բայց եթե աշխատանքի չթույլատրումը անհիմն է, աշխատողը կարող է օրենքով սահմանված կարգով պահանջել պատճառված վնասների հատուցում։
Այսինքն՝ աշխատանքի դուռը փակելը դեռ աշխատանքային պայմանագիրը փակել չէ։ Բայց գործատուն այդ դուռը փակելու համար պետք է ունենա օրենքով նախատեսված հիմք։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։