Ընտանեկան բռնություն գործադրած անձի նկատմամբ ի՞նչ երեք միջոց կարող է կիրառվել ոստիկանության և դատարանի կողմից

Ընտանեկան կամ կենցաղային բռնության դեպքում օրենքը սահմանում է երեք տարբեր պաշտպանության միջոց, որոնք տարբերվում են ըստ որոշում կայացնողի, կիրառման հիմքի և տևողության։ Հաճախ այս երեքը շփոթվում են միմյանց հետ, մինչդեռ դրանք ունեն էապես տարբեր իրավական ուժ։

Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, կարգավորումները սահմանված են «Ընտանեկան և կենցաղային բռնության կանխարգելման ու ընտանեկան և կենցաղային բռնության ենթարկված անձանց պաշտպանության մասին» 2017 թվականի դեկտեմբերի 13-ի ՀՕ-320-Ն օրենքի 5-8-րդ հոդվածներով։

Երեք միջոցները մեկ հայացքով

Օրենքի 5-րդ հոդվածի 1-ին մասով պաշտպանության միջոցներն են՝ նախազգուշացումը, անհետաձգելի միջամտության որոշումը և պաշտպանական որոշումը։ 2-րդ մասով պաշտպանության միջոցի կիրառման մասին կայացվում է պատճառաբանված որոշում՝ ապահովելով միջամտության համաչափությունը, և դրանց կիրառումը չի խոչընդոտում քրեական վարույթ նախաձեռնելուն։

Նախազգուշացում. երբ դեպքն առաջին անգամ է

Օրենքի 6-րդ հոդվածի 1-ին մասով նախազգուշացում կիրառելու մասին որոշումը կայացնում և կիրառում է ոստիկանության իրավասու ծառայողն այն դեպքերում, երբ բռնության դեպքը տեղի է ունեցել առաջին անգամ, առկա չէ հիմնավոր ենթադրություն դրա կրկնման կամ շարունակման անմիջականորեն սպառնացող վտանգի մասին, և անհետաձգելի միջամտության հիմքերն առկա չեն։ Որոշումը կիրառվում է դեպքի մասին տեղեկանալուց հետո հնարավորին չափ սեղմ ժամկետում և ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից։

2-րդ մասով որոշման պատճենը բռնություն գործադրած անձին հանձնվում է ստորագրությամբ՝ առձեռն, նրա բացակայության դեպքում՝ պարզաբանվում հեռախոսակապով, իսկ դրա անհնարինության դեպքում 24 ժամվա ընթացքում ուղարկվում պաշտոնական էլեկտրոնային փոստի կամ պատվիրված փոստի միջոցով։ 3-րդ մասով որոշումը կարող է բողոքարկվել վերադասության կարգով՝ մեկամսյա ժամկետում, կամ դատական կարգով։

Անհետաձգելի միջամտության որոշում. երբ վտանգը շարունակվում է

Օրենքի 7-րդ հոդվածի 1-ին մասով, եթե ընտանիքի անդամը, զուգընկերը, ընտանիքի նախկին անդամը կամ նախկին զուգընկերը մյուսի նկատմամբ բռնություն է կիրառել, և առկա է հիմնավոր ենթադրություն դրա կրկնման կամ շարունակման անմիջականորեն սպառնացող վտանգի մասին, ոստիկանության իրավասու ծառայողն անհապաղ կայացնում է անհետաձգելի միջամտության որոշում։ Այն կարող է կայացվել նաև, եթե նախազգուշացումից հետո՝ մեկ տարվա ընթացքում, անձը կատարել է բռնի արարք, որը հանցակազմի հատկանիշներ չի պարունակում։

2-րդ մասով որոշման գործողության ժամկետը 20-25 օր է, իսկ եթե այդ ընթացքում դատարանը քննում է պաշտպանական որոշման դիմում, այն մնում է ուժի մեջ մինչև դատարանի որոշումը։ 3-րդ մասով կարող են կիրառվել հինգ սահմանափակում՝ բռնություն գործադրած անձին հարկադրել հեռանալ բնակության վայրից, արգելել այցելել առանձին բնակվող տուժողի, իսկ անհրաժեշտության դեպքում՝ նաև նրա խնամքի տակ գտնվող անձանց աշխատանքի, ուսման, հանգստի կամ բնակության վայրեր, արգելել մոտենալ սահմանված հեռավորությունից ավելի մոտ, ի պահ վերցնել նրա տիրապետման տակ գտնվող զենքը, կամ արգելել հեռախոսային կամ կապի այլ միջոցներով հաղորդակցվել։

7-րդ մասով որոշումն ուժի մեջ է մտնում կայացման պահից, և պատճենը հանձնվում է թե՛ բռնություն գործադրածին, թե՛ տուժողին։ 15-րդ մասով այն կարող է բողոքարկվել վերադասության կարգով՝ հնգօրյա ժամկետում, կամ դատական կարգով, ընդ որում բողոքարկումը չի կասեցնում կատարումը։

Պաշտպանական որոշում. միայն դատարանի կողմից

Օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին մասով պաշտպանական որոշման համար դատարան կարող է դիմել բռնության ենթարկված կամ ենթադրաբար ենթարկված անձը, կամ նրա համաձայնությամբ՝ աջակցության կենտրոնը։ Եթե տուժողն անչափահաս կամ անգործունակ է, դիմել կարող են նրա մերձավոր ազգականները, օրինական ներկայացուցիչը կամ խնամակալության մարմինը։ 2-րդ մասով անհետաձգելի միջամտության որոշման ուժի մեջ լինելը չի բացառում պաշտպանական որոշման համար դիմելու հնարավորությունը։

4-րդ մասով պաշտպանական որոշումը կայացվում է 4-12 ամիս ժամկետով և կարող է դատարանի պատճառաբանված որոշմամբ երկարաձգվել մինչև վեց ամսով։ 5-րդ մասով դատարանը կարող է կիրառել ութ սահմանափակում, ներառյալ նախորդ երկու միջոցներով նախատեսվածները, ինչպես նաև՝ բռնություն գործադրած անձի վրա պարտականություն դնել կիսելու համատեղ երեխաների կամ խնամքի տակ գտնվող անձանց խնամքի ծախսերը՝ Ընտանեկան օրենսգրքով սահմանված ալիմենտային պարտավորությունների չափով, արգելել տեսակցությունները երեխաների հետ, և պարտականություն դնել անցնելու ռեաբիլիտացիոն ծրագիր։

7-րդ մասով պաշտպանական որոշման դիմումին ներկայացվող պահանջները, քննության կարգը և բողոքարկումը սահմանվում են Քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքով։

Հաճախ տրվող հարցեր

Ո՞վ կարող է կիրառել յուրաքանչյուր միջոցը։

Նախազգուշացումն ու անհետաձգելի միջամտության որոշումը կիրառում է ոստիկանության իրավասու ծառայողն ինքնուրույն՝ առանց դատարանի, մինչդեռ պաշտպանական որոշումը կայացնում է միայն դատարանը՝ դիմումի հիման վրա։

Ի՞նչ է լինում, եթե անհետաձգելի միջամտության որոշման ընթացքում դիմում եմ դատարան։

7-րդ հոդվածի 2-րդ մասով, եթե անհետաձգելի միջամտության որոշման գործողության ընթացքում դատարանը քննում է պաշտպանական որոշման դիմում, ապա այն ուժի մեջ է մնում մինչև դատարանի կողմից որոշում կայացվելը։

Ամփոփում

Ամփոփելով՝ «Ընտանեկան և կենցաղային բռնության կանխարգելման… մասին» ՀՕ-320-Ն օրենքի 5-8-րդ հոդվածներով երեք պաշտպանության միջոցները տարբերվում են ըստ որոշում կայացնողի և տևողության. նախազգուշացումը կիրառում է ոստիկանության ծառայողն առաջին դեպքի համար՝ առանց ժամկետային սահմանափակման, անհետաձգելի միջամտության որոշումն ինքն է կայացնում ոստիկանությունը՝ 20-25 օրով, երբ վտանգը շարունակվում է, իսկ պաշտպանական որոշումը կայացնում է միայն դատարանը՝ 4-12 ամսով, երկարաձգելի մինչև վեց ամսով, և ընդգրկում է ամենալայն սահմանափակումների ցանկը, ներառյալ ալիմենտին հավասարեցված ֆինանսական պարտավորությունը, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։

Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Ընտանեկան բռնության դեպքերում պաշտպանության միջոցների կիրառման հետ կապված կոնկրետ իրավիճակներում կարող եք դիմել ոստիկանության կամ աջակցության կենտրոն, ինչպես նաև՝ իրավաբանական խորհրդատվության համար՝ «ԼԻԳԼ ԸԼԱՅԸՆՍ» իրավաբանական ընկերությանը՝ զանգահարելով +374 99 970704 հեռախոսահամարին կամ գրելով [email protected] էլեկտրոնային փոստի հասցեին։