Հիվանդության հիմքով պատժից ազատելը կամ պատժի հետաձգումը նախատեսված է այն դեպքերի համար, երբ անձի առողջական վիճակը թույլ չի տալիս կրել նշանակված պատիժը։ Միաժամանակ այս ինստիտուտը ենթադրում է ոչ միայն անձի առողջական վիճակի գնահատում, այլև իրավական վերահսկողության մեխանիզմներ, քանի որ առողջական վիճակի փոփոխության դեպքում դատարանը կարող է վերանայել նախկինում ընդունված որոշումը։
Օրենսդրական փոփոխությունների նախագծով առաջարկվում է հստակեցնել այն անձանց նկատմամբ վերահսկողության կարգը, որոնք հիվանդության հիմքով ազատվել են պատժից կամ ստացել են պատժի նշանակման հետաձգում։ Նախատեսվում է, որ այդ անձինք գտնվելու են Պրոբացիայի ծառայության վերահսկողության ներքո և պարբերաբար պետք է ներկայացվեն բժշկական կամ հոգեբուժական հանձնաժողովների գնահատմանը։
Կարևոր դեր է վերապահվում բժշկական և հոգեբուժական հանձնաժողովների եզրակացություններին։ Դրանց հիման վրա պետք է գնահատվի՝ արդյոք անձի առողջական վիճակը շարունակում է խոչընդոտել պատժի կատարմանը։ Այս համատեքստում մասնագիտական քննարկումների հիմնական հարցերից մեկն այն է, թե ինչպիսի երաշխիքներ պետք է ապահովեն այդ եզրակացությունների անկախությունն ու օբյեկտիվությունը։
Նախագծի մանրամասները Իրավական շաբաթի շրջանակներում ներկայացրել են ԱՆ ՔՕ, քրեակատարողական և պրոբացիայի ոլորտի քաղաքականության մշակման վարչության քրեակատարողական և պրոբացիայի ոլորտի քաղաքականության մշակման և ներման հարցերով բաժնի ավագ մասնագետ Նաիրա Ղարիբյանը և «Իրավաբանական խորհրդատվական խումբ» իրավաբանական ընկերության փաստաբան դավիթ Դիլբարյանը։