Ստամբուլի Սկյուտար թաղամասում գտնվող հայկական Սուրբ Կարապետ եկեղեցու գերեզմանատանը վանդալիզմի են ենթարկվել վեց գերեզման և մեկ շատրվան: Անվտանգության ուժերի կողմից ձերբակալված Մ.Կ.-ն ձերբակալվել է դատարանի կողմից, որտեղ էլ բերման է ենթարկվել: Գերեզմանատան վանդալիզմի դրդապատճառը դեռևս անհայտ է:
Հուլիսի 7-ի լույս 8-ի գիշերը մի անձ կոտրել է Սկյուդարի Սուրբ Կարեպետ հայկական գերեզմանատան պատը՝ վնասելով վեց գերեզման և մեկ շատրվան: Հայկական պատրիարքարանի կողմից անվտանգության ուժերին ուղղված հաղորդումից հետո մեկ անձ ձերբակալվել է: Կասկածյալ Մ.Կ.-ն ձերբակալվել է դատարան ներկայանալուց հետո: Սակայն, գերեզմանատանը կասկածյալի թիրախավորման պատճառը մնում է անհայտ:
Թուրքիայի հայոց պատրիարքարանը գերեզմանատան վանդալիզմից հետո տարածած հայտարարության մեջ նշել է, որ հիմնադրամի տնօրենների խորհուրդը տեղեկացրել է անվտանգության ուժերին և դատապարտել հարձակումը։ Հայտարարության մեջ ասվում է հետևյալը.
«Սկյուդարի Սուրբ Կարապետ եկեղեցու հիմնադրամի տնօրենների խորհրդի կողմից Պատրիարքարանին փոխանցված տեղեկատվության համաձայն՝ հուլիսի 7-ի լույս 8-ի գիշերը Բաղլարբաշի Սուրբ Կարապետ գերեզմանատանը տեղի է ունեցել խորապես վշտացնող միջադեպ։ Անձը բարձրացել է գերեզմանատան պատի վրայով և վնասել վեց գերեզման և մեկ աղբյուր։ Այս նողկալի հարձակման մասին Հիմնադրամի տնօրենների խորհուրդը անմիջապես տեղեկացրել է անվտանգության ուժերին։
Անվտանգության ուժերը սկսել են արագ և վճռական հետաքննություն՝ միջադեպը լույս սփռելու, հանցագործին բացահայտելու և ձերբակալելու, ինչպես նաև նրան պատասխանատվության ենթարկելու համար։ Պատրիարքարանը խստորեն դատապարտում է մեր համայնքի սրբազան արժեքների և հավերժական հանգստավայրերի դեմ այս նողկալի հարձակումը և շնորհակալություն է հայտնում անվտանգության ուժերին միջադեպը պարզելու իրենց ջանքերի համար։ Պատրիարքարանը ուշադիր հետևում է իրադարձությունների զարգացմանը»։
Խաչաձև մոտիվները կոտրված էին
«Ակոս»-ին տեղեկություններ տրամադրած Սկյուդարի Սուրբ Կարապետ եկեղեցու հիմնադրամի ղեկավար Ռաֆի Քըրքորյանը նույնպես նշել է, որ կոտրված են շատրվանի տակ գտնվող ավազանը և վեց տապանաքարերի վրա խաչաձև նախշերը։
Միջադեպից հետո անվտանգության ուժերի գործողությունների արդյունքում ձերբակալվել է Մ.Կ. անունով անձը։ Ոստիկանության բաժանմունքում անցկացված ընթացակարգերից հետո անձը բերման է ենթարկվել դատախազություն և ուղարկվել դատարան՝ կալանքի միջնորդությամբ։ Դատարանը որոշել է ձերբակալել Մ.Կ.-ին։ Սակայն հարձակման դրդապատճառը չի պարզաբանվել, և նրա հայտարարությունը մամուլին չի տրամադրվել։
Հարձակումը խորհրդարանի օրակարգում է
Վանից Դեմոկրատական կուսակցությունը (ԴԵԿ) ներկայացնող պատգամավոր Մահմութ Դինդարը միջնորդություն է ներկայացրել Թուրքիայի Ազգային մեծ ժողովին (TBMM)՝ պահանջելով հետաքննություն անցկացնել Ստամբուլի Սկյուդար թաղամասի Սուրբ Կարապետ հայկական գերեզմանատան գերեզմանների և պատմական շատրվանի ոչնչացումից հետո հայկական և այլ քրիստոնեական գերեզմանատների և պաշտամունքի վայրերի վրա հարձակումների վերաբերյալ:
Դինդարը նաև խորհրդարանական հարց է ներկայացրել Ներքին գործերի նախարարությանը՝ խնդրելով պարզաբանումներ ատելության հողի վրա կատարված հանցագործությունների դեպքերի, հետաքննությունների և պաշտպանական միջոցառումների վերաբերյալ:
Հետազոտական առաջարկը շեշտում էր, որ այս հարձակումները «լուրջ ատելության հողի վրա կատարված հանցագործություն են, որն անմիջականորեն ուղղված է մահացածների նկատմամբ հարգանքի իրավունքի, կրոնի և խղճի ազատության, մշակութային ժառանգության պաշտպանության և Թուրքիայում ապրող քրիստոնյա քաղաքացիների անվտանգության զգացողության դեմ»։
Այն նաև նշում էր, որ հայկական, հունական, սիրիական և այլ քրիստոնեական համայնքներին պատկանող գերեզմանատների, եկեղեցիների և պատմական կառույցների վրա հարձակումների դեպքում մեղավորները հաճախ չեն բացահայտվում կամ արդյունավետ հետաքննություններ չեն անցկացվում, ինչը ամրապնդում է անպատժելիության զգացումը։
Առաջարկի հիմնավորման բաժնում հիշատակվում էին Սուրբ Խաչ Դըբրեվանքի ավագ դպրոցի, Գալֆայանի հայկական նախակրթարանի և Քուզգունջուկ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցու վրա նախկինում կատարված ատելության հողի վրա հարձակումները՝ ուշադրություն հրավիրելով նմանատիպ միջադեպերի դեպքում մեղավորներին չհայտնաբերելու կամ արդյունավետ հետաքննություններ անցկացնելու վերաբերյալ քննադատությունների վրա։
«Քանի՞ հանցագործ է բացահայտվել»
Դինդարը նաև խորհրդարանական հարց է ներկայացրել Ներքին գործերի նախարարությանը։
Դինդարի խորհրդարանական հարցը հետևյալն է.
– Վերջին 10 տարիների ընթացքում քրիստոնեական գերեզմանատների, եկեղեցիների, վանքերի և այլ պատմամշակութային կառույցների դեմ հարձակման, վանդալիզմի կամ ատելության հողի վրա կատարված հանցագործությունների քանի՞ դեպք է գրանցվել ամբողջ Թուրքիայում: Ինչպիսի՞ն է այդ միջադեպերի բաշխումը ըստ նահանգների և տարիների:
– Այս հարձակումների վերաբերյալ սկսված հետաքննություններից քանիսի դեպքում են հանցագործները բացահայտվել, քանիսի դեպքում են հարուցվել հանրային դատական հայցեր և քանիսի դեպքում են կայացվել դատավճիռներ։ Քանի՞ գործ է մնում չբացահայտված։
– Ձեր նախարարությունն ունի՞ որևէ եզրակացություն այն մասին, թե արդյոք Սկյուդարի Սուրբ Կարապետ հայկական գերեզմանատանը պատճառված վնասը պետք է համարվի ատելության հողի վրա կատարված հանցագործություն։
– Ձեր նախարարությունն ունի՞ արդյոք հատուկ պաշտպանության, ռիսկերի վերլուծության կամ անվտանգության գործողությունների ծրագիր՝ փոքրամասնությունների համայնքներին պատկանող գերեզմանատների, եկեղեցիների, սինագոգների և այլ պաշտամունքի վայրերի անվտանգությունն ապահովելու համար: Եթե այո, ապա ո՞րն է դրա շրջանակը:
– Քրիստոնյա քաղաքացիներին պատկանող գերեզմանատների և պաշտամունքի վայրերի վրա հարձակումների կրկնությունը կանխելու համար, արդյո՞ք իրավապահ մարմինների աշխատակիցները ստանում են որևէ հատուկ ուսուցում կամ աշխատանքային ծրագրեր ատելության հողի վրա հանցագործությունների, կրոնի և համոզմունքի ազատության, ինչպես նաև մշակութային ժառանգության պաշտպանության վերաբերյալ։
– Ձեր նախարարությունը նախատեսո՞ւմ է արդյոք նոր վարչական, իրավական կամ անվտանգության միջոցառումներ ձեռնարկել՝ լուծելու համար անպատժելիության զգացումը, որը առաջանում է քրիստոնեական համայնքներին պատկանող գերեզմանատների և պատմական պաշտամունքի վայրերի վրա հարձակումներից, և կանխելու նմանատիպ միջադեպերը։ Եթե այո, ապա որո՞նք են այդ միջոցառումները։
Աղբյուր՝ ermenihaber.am