«Մարդու վերարտադրողական առողջության և վերարտադրողական իրավունքների մասին» ՀՀ օրենքը սահմանում է, թե ով կարող է Հայաստանում փոխնակ մայր դառնալ, ինչ պայմաններ պետք է բավարարի, և ինչ իրավունքներ ու պարտականություններ ունի նա ծնված երեխայի նկատմամբ։ Ստորև Iravaban.net-ը ներկայացնում է հիմնական դրույթները՝ պարզ և հասկանալի լեզվով։
Ո՞վ է համարվում փոխնակ մայր
Օրենքի 2-րդ հոդվածի համաձայն՝ փոխնակ մայրն այն կինն է, որը սահմանված կարգով անհատույց կամ դրամական հատուցման դիմաց կրում է հղիություն և նոտարական վավերացմամբ գրավոր պայմանագրի համաձայն պարտավորվում է սերունդը փոխանցել նախատեսված ծնողին (ծնողներին)։ Կարևոր հատկանիշ. փոխնակ մորից ծնված երեխան չի կրում նրա գենոտիպը, այսինքն՝ փոխնակ մայրը երեխայի կենսաբանական մայրը չէ։
Ի՞նչ պայմաններ պետք է բավարարի փոխնակ մայրը
Օրենքի 15-րդ հոդվածը սահմանում է հստակ պահանջներ։ Փոխնակ մայր լինելու իրավունք ունեն 20-38 տարեկան այն կանայք, որոնք՝
ունեն առնվազն մեկ երեխա,
նախկինում ոչ ավելի, քան երեք անգամ ծննդաբերել են,
ոչ ավելի, քան մեկ անգամ կեսարյան հատման վիրահատությամբ ծննդալուծվել են,
սահմանված կարգով ենթարկվել են բժշկական հետազոտության, որի արդյունքով բժշկական հակացուցումներ չեն հայտնաբերվել։
Առանձին դեպք է նախատեսված հարազատների համար. վերարտադրողական տարիքի (առնվազն մեկ անգամ ծննդաբերած, 20 տարեկանից սկսած) կինը կարող է կրել հարազատների տրամադրած սաղմով հղիությունը, եթե ենթարկվել է բժշկագենետիկական հետազոտության և չունի հակացուցումներ։
Ե՞րբ կինը չի կարող փոխնակ մայր լինել
Օրենքի համաձայն՝ կինը չի կարող հանդես գալ որպես փոխնակ մայր, եթե առկա է լիազոր մարմնի հաստատած բժշկական հակացուցումներից որևէ մեկը, կամ եթե նախկինում առնվազն երկու անգամ արդեն հանդես է եկել որպես փոխնակ մայր։
Բացի այդ, ամուսնության մեջ գտնվող կինը կարող է փոխնակ մայր լինել միայն ամուսնու համաձայնությամբ, իսկ փոխնակ մայրը միաժամանակ չի կարող լինել ձվաբջջի դոնոր։
Ի՞նչ պարտականություններ ունի փոխնակ մայրը հղիության ընթացքում
Օրենքը փոխնակ մոր վրա դնում է մի շարք պարտականություններ։ Նա պարտավոր է բժշկական հաշվառման կանգնել հղիության վաղ ժամկետներում (մինչև հղիության 12 շաբաթը), մշտապես գտնվել բժշկի հսկողության տակ, խստորեն կատարել նրա խորհուրդները և հետևել իր առողջությանը։ Եթե փոխնակ մայրը նախատեսված ծնողներից առանձին է ապրում, պարտավոր է նրանց տեղեկացնել հղիության ընթացքի մասին։
Ի՞նչ իրավունքներ ունի փոխնակ մայրը ծնված երեխայի նկատմամբ
Սա այս թեմայի ամենակարևոր հարցերից է։ Օրենքի 15-րդ հոդվածի համաձայն՝ փոխնակ մայրն իրավունք չունի հրաժարվել իրենից ծնված երեխային հանձնել պայմանագիր կնքած անձանց՝ վերարտադրողականության օժանդակ տեխնոլոգիաներից օգտվող անձին կամ ամուսիններին։
Ավելին, երեխան հանձնելու պահից փոխնակ մայրն այդ երեխայի նկատմամբ չունի որևէ իրավունք և չի կրում որևէ պարտականություն։ Այսինքն՝ իրավական առումով երեխան փոխնակ մոր հետ որևէ կապ չի պահպանում։
Ստանու՞մ է արդյոք փոխնակ մայրը դրամական հատուցում
Այո, դա հնարավոր է։ Օրենքի համաձայն՝ փոխնակ մայրը հղիություն կրելու և ծննդաբերելու համար կարող է ստանալ դրամական հատուցում՝ առողջապահական հաստատության կամ վերարտադրողականության օժանդակ տեխնոլոգիաներից օգտվող անձի կամ ամուսինների հետ նախապես կնքված պայմանագրով սահմանված կարգով։
Ընդ որում, հղիության ընթացքի, ծննդաբերության, ինչպես նաև բժշկական փաստաթղթերով հաստատված բարդությունների վերացման հետ կապված բոլոր ծախսերը կրում են փոխնակ մոր հետ պայմանագիր կնքած՝ նախատեսված ծնողները։
Ինչպե՞ս է ձևակերպվում փոխնակ մայրության պայմանագիրը
Օրենքի 13-րդ և 15-րդ հոդվածների համաձայն՝ վերարտադրողականության օժանդակ տեխնոլոգիաներից օգտվող անձանց և փոխնակ մոր միջև փոխհարաբերությունները կարգավորվում են գրավոր պայմանագրերով, որոնք ենթակա են նոտարական վավերացման։
Երեխան նախատեսված ծնողին է հանձնվում, եթե ԴՆԹ-ի որոշման արդյունքում հաստատվում է, որ փոխնակ մայրը երեխայի կենսաբանական ծնողը չէ։
Հաճախ տրվող հարցեր
– Կարո՞ղ է անամուսին կինը փոխնակ մայր դառնալ:
– Օրենքը փոխնակ մայր լինելու համար չի պահանջում ամուսնացած լինել, սակայն եթե կինը գտնվում է գրանցված ամուսնության մեջ, ապա փոխնակ մայր կարող է լինել միայն ամուսնու համաձայնությամբ։
– Քանի՞ անգամ կարող է կինը փոխնակ մայր լինել:
– Օրենքի համաձայն՝ կինը չի կարող հանդես գալ որպես փոխնակ մայր, եթե նախկինում առնվազն երկու անգամ արդեն փոխնակ մայր է եղել։
– Կարո՞ղ է փոխնակ մայրը մտափոխվել և իրեն թողնել երեխային:
– Ոչ։ Օրենքն ուղղակիորեն սահմանում է, որ փոխնակ մայրն իրավունք չունի հրաժարվել իրենից ծնված երեխային պայմանագիր կնքած անձանց հանձնելուց։
– Փոխնակ մայրը երեխայի կենսաբանական մա՞յրն է:
– Ոչ։ Ըստ օրենքի սահմանման՝ փոխնակ մորից ծնված երեխան չի կրում նրա գենոտիպը, այսինքն՝ նա երեխայի կենսաբանական մայրը չէ։
– Կարո՞ղ է փոխնակ մայրը միաժամանակ լինել ձվաբջջի դոնոր:
– Ոչ։ Օրենքն ուղղակիորեն արգելում է, որ փոխնակ մայրը միաժամանակ լինի ձվաբջջի դոնոր, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Փոխնակ մայրության, վերարտադրողական իրավունքների կամ դրանց հետ կապված պայմանագրերի վերաբերյալ կոնկրետ իրավիճակներում իրավաբանական խորհրդատվություն ստանալու համար կարող եք դիմել «ԼԻԳԼ ԸԼԱՅԸՆՍ» իրավաբանական ընկերությանը՝ զանգահարելով +374 99 970704 հեռախոսահամարին կամ գրելով [email protected] էլեկտրոնային փոստի հասցեին։
