ՀՀ հարկային օրենսգրքի 25-րդ հոդվածով սահմանված են այն չափանիշները, որոնցով ֆիզիկական անձը համարվում է Հայաստանի Հանրապետության հարկային ռեզիդենտ՝ հիմնականում հարկային տարում 183 և ավելի օր ՀՀ-ում փաստացի գտնվելը կամ կենսական շահերի կենտրոնը ՀՀ-ում ունենալը։ Սակայն շատերը չգիտեն, որ Իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական հարթակում՝ e-draft.am-ում, հանրային քննարկման է ներկայացվել օրենքի նախագիծ, որով առաջարկվում է ներդնել ռեզիդենտություն ձեռք բերելու այլընտրանքային՝ ներդրումային հիմք։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, նախագծի նպատակը աշխարհի տարբեր երկրներից ներդրողներ ներգրավելն է՝ ի նպաստ Հայաստանի կապիտալի շուկայի զարգացման։
Ի՞նչ է առաջարկվում
Նախագծով առաջարկվում է, որ ֆիզիկական անձը ձեռք բերի ՀՀ հարկային ռեզիդենտ համարվելու իրավունք, եթե միաժամանակ բավարարում է երկու պայման՝
- առնվազն 200 միլիոն դրամի (կամ համարժեք արտարժույթով) չափով ներդրում է կատարել Հայաստանում գործող ֆոնդային բորսայում ցուցակված ընկերությունների բաժնետոմսերում կամ պարտատոմսերում (բացառությամբ Կենտրոնական բանկի կողմից լիցենզավորված ընկերությունների),
- հարկային տարում ՀՀ-ում փաստացի գտնվել է 30 և ավելի օր։
Այս հիմքով ռեզիդենտություն ստանալու համար անձը, ըստ նախագծի, դիմումի հետ պետք է ներկայացնի ՀՀ-ում գտնվելու ժամանակահատվածի հաշվարկման աղյուսակը և Կենտրոնական բանկի կողմից լիցենզավորված ֆինանսական ընկերությունում իր արժեթղթերի սեփական հաշվից քաղվածք՝ հավաստելու, որ նշված արժեթղթերը պատկանում են իրեն սեփականության իրավունքով։
Ինչու է առաջարկվում փոփոխությունը
Ըստ հիմնավորման՝ գործող կարգավորման խնդրահարույց կողմն այն է, որ անձը պարտադիր պետք է ՀՀ-ում գտնվի 183 և ավելի օր կամ այստեղ ունենա մասնագիտական գործունեության հիմնական վայրը։ Վերջինս խնդրահարույց է, քանի որ կան բազմաթիվ անձինք, որոնց մասնագիտական գործունեությունը ներդրումներ կատարելն է, և դրա հիմնական վայրը չի սահմանափակվում մեկ կամ երկու պետությամբ։ Նախագիծը նպատակ ունի այս խմբին ևս ընձեռել ռեզիդենտություն ստանալու հնարավորություն։
Միջազգային փորձը
Հիմնավորման մեջ որպես համեմատություն ներկայացված են նմանատիպ ծրագրեր այլ երկրներից։ Մասնավորապես՝ Կիպրոսն ունի 60-օրյա կանոն գործարարների և մեծ կարողություն ունեցող անձանց համար, ԱՄԷ-ն՝ 90-օրյա կանոն (ռեզիդենտության վիզայի և բիզնես գործունեության պայմանով), իսկ Մալթան առաջարկում է հարկային ռեզիդենտություն՝ կախված անշարժ գույքում ներդրումների ծավալից։ Այս երկրները նման ծրագրերը զուգակցում են որոշակի հարկային արտոնություններով։
Ի՞նչ արդյունք է ակնկալվում
Ըստ հիմնավորման՝ առաջարկվող կարգավորումը լրացուցիչ խթան կհանդիսանա Հայաստանում գործունեություն ծավալող ընկերությունների համար՝ ֆոնդային բորսայում ընդգրկվելու կամ պարտատոմսեր թողարկելու և առավել թափանցիկ ու վստահելի դառնալու։ Ակնկալվում է ներդրումների աճ ֆինանսական համակարգի միջոցով, ինչը կնպաստի կապիտալի շուկայի կայուն զարգացմանը և միջազգային ֆինանսական շուկաներում Հայաստանի դիրքերի ամրապնդմանը։
Հանրային քննարկումը և ուժի մեջ մտնելը
Նախագիծը մշակվել է Էկոնոմիկայի նախարարության կողմից և հանրային քննարկման է դրվել 2026 թվականի հունիսի 22-ից հուլիսի 8-ն ընկած ժամանակահատվածում։ Ըստ հիմնավորման՝ պետական կամ տեղական ինքնակառավարման մարմինների բյուջեում եկամուտների կամ ծախսերի էական փոփոխություններ չեն նախատեսվում, սակայն օրենքը ներդրումների աճի միջոցով կարող է միջնաժամկետ և երկարաժամկետ դրական ազդեցություն ունենալ պետական բյուջեի եկամուտների վրա։ Նախագծով նախատեսվում է, որ օրենքն ուժի մեջ կմտնի պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից։ Քանի որ խոսքը դեռ նախագծի մասին է, վերջնական կարգավորումը կախված է դրա ընդունումից։
Ամփոփելով՝ պետք է նշել, որ նախագծի ընդունման դեպքում ՀՀ-ում գործող ֆոնդային բորսայում առնվազն 200 միլիոն դրամի ներդրում կատարած և տարեկան առնվազն 30 օր ՀՀ-ում գտնվող ֆիզիկական անձինք կկարողանան ձեռք բերել ՀՀ հարկային ռեզիդենտի կարգավիճակ՝ որպես գործող չափանիշներին այլընտրանքային, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։