Ինչպես դարձնել Հայաստանը նորմալ պետություն և
ինչու՞ այն հիմա նորմալ չէ
Գրիգոր Բարսեղյան
Հայ մասնագետների խորհրդի նախագահ, գիտությունների դոկտոր,
Մարի Կյուրիի անվան միջազգային գիտական պարքեվի դափնեկիր
Որպեսզի երկիրը նորմալ պետություն լինի, անհրաժեշտ է ապահովել, որ կամ նախարարները լինեն իրենց ոլորտներում բարձր որակավորում ունեցող մասնագետներ, կամ նախարարների և պետության խորհրդականները նույնպես բարձր որակավորում ունենան։ Միայն այդ դեպքում բարձրակարգ մասնագետները կմասնակցեն երկրի կառավարմանը։
Սա պետք է ակնհայտ լինի ցանկացած դպրոցի միջին աշակերտի համար։
Այնուամենայնիվ, զարմանալի է, որ ո՛չ ներկայիս իշխանությունները, ո՛չ էլ իշխանության ձգտող որևէ ուժ սա չեն հասկանում։
Իրականում իրավիճակը շատ ավելի վատ է։ Մարդկանց մեծ մասը պարզապես չի հասկանում, թե ով է այս ոլորտի մասնագետը և ինչպես գտնել նրան։ Սա հիմնավորելու համար եկեք նայենք Հայաստանում գիտության վիճակին։ Կրթության, գիտության նախարարությունը (և այլն) և Գիտության կոմիտեն մշակել են գիտնականների վարկանիշները գնահատելու մեթոդներ, և պարզվում է, որ իրենց առաջարկած վարկանիշների համաձայն՝ լեգենդար գիտնական և մաթեմատիկոս Ս. Մերգելյանը կարող է լինել միայն (պարզապես պատկերացրեք!!!) կրտսեր գիտաշխատող։ Որքա՞ն հակակրանք պետք է ունենա պաշտոնյան իր հայրենիքի նկատմամբ՝ նման բան առաջարկելու համար։
Ինչպե՞ս կարող է Հայաստանը նորմալ երկիր լինել,
եթե նրա լեգենդար գիտնականներին այդքան ցածր են գնահատում։
Սա հստակ ցույց է տալիս, որ ո՛չ պետությունը, ո՛չ նրա բյուրոկրատիան, ո՛չ էլ ընդդիմությունը ոչինչ չեն հասկանում պրոֆեսիոնալիզմից։ Հետաքրքիր է, որ ոչ մի պաշտոնյա (Ակադեմիայում, նախարարությունում կամ կոմիտեում) չի նկատել վերոնշյալ վրդովմունքը. համենայն դեպս, ոչ ոք չի ասել, որ նման վրդովմունքը պետք է շտկվի։
Հետևաբար, պետության հիմնական խնդիրն է հասկանալ, թե ովքեր են տվյալ ոլորտի մասնագետները։ Բայց նույնիսկ դա բավարար չէ։ Անհրաժեշտ է ընտրել ոչ միայն մասնագետների, այլև նրանց, ովքեր ունեն իրենց ոլորտում իրավիճակը բարելավելու տեսլական։
Սրանք հենց այնպիսի մասնագետներ են, որոնք անհրաժեշտ են երկրին. Սրանք այնպիսի մասնագետներ են, որոնք պետք է ծառայեն որպես նախարարությունների և ամբողջ պետության գլխավոր խորհրդականներ։
Համապատասխանաբար, երկիրը պետք է կառավարեն միայն այն ուժերը, որոնք ունակ են ներկայացնելու իրենց ապագա մասնագիտական պաշտոնյաների կամ իրենց ապագա մասնագիտական և տեսլական ունեցող գլխավոր խորհրդականների թիմեր։
Միայն այս կերպ երկրում կհաստատվի մերիտոկրատիա,
և մասնագետները կներառվեն երկրի կառավարման մեջ։