Iravaban.net-ը ուսումնասիրել է Սահմանադրական դատարանի որոշումը ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 187-րդ հոդվածի 1-ին մասի, ինչպես նաև ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 236-րդ և 237-րդ հոդվածների՝ Սահմանադրությանը համապատասխանության հարցը որոշելու վերաբերյալ գործով՝ այն մասով, որը վերաբերում է ձեռքբերման վաղեմության ուժով սեփականության իրավունքի ճանաչման պահանջների դատական քննության ընթացակարգային հնարավորություններին։
ՀՀ Սահմանադրական դատարանը քննության է առել ՀՀ քաղաքացիական օրենսգրքի 187-րդ հոդվածի 1-ին մասով սահմանված ձեռքբերման վաղեմության իրավակարգավորումը, ինչպես նաև ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքի 236-րդ և 237-րդ հոդվածների՝ հատուկ վարույթի շրջանակներում կիրառման սահմանադրականությունը՝ մասնավորապես այն հարցի համատեքստում, թե արդյոք գործող դատավարական կառուցակարգերը ապահովում են ձեռքբերման վաղեմության հիմքով սեփականության իրավունքի ճանաչման պահանջների արդյունավետ և կանխատեսելի դատական պաշտպանություն։
Գործի հարուցման հիմքում ընկած է եղել այն իրավական խնդիրը, որ գործող դատավարական օրենսդրությունը հստակ և միանշանակ չի նախատեսում ձեռքբերման վաղեմության ուժով սեփականության իրավունքի ճանաչման պահանջների քննության ընթացակարգային ձևաչափը հատուկ վարույթի շրջանակներում։ Դիմողի պնդմամբ՝ նման կարգավորումների բացակայությունը կամ անորոշ կիրառությունը հանգեցնում է իրավական անորոշության, ինչպես նաև տարբեր դատարանների կողմից ոչ միատեսակ մոտեցումների ձևավորման, ինչը կարող է վտանգել իրավահավասարության և իրավական որոշակիության սահմանադրական սկզբունքները։
Դիմող կողմը նաև նշել է, որ գործնականում նման պահանջները հաճախ մերժվում են՝ պատճառաբանելով հատուկ վարույթի սահմանափակ շրջանակները կամ ուղղորդվում են այլ դատավարական ձևաչափերի, ինչն իր հերթին կարող է բարդացնել կամ երկարաձգել անձի սեփականության իրավունքի ճանաչման գործընթացը՝ նվազեցնելով դատական պաշտպանության արդյունավետությունը։
Սահմանադրական դատարանը մանրամասն վերլուծել է մի շարք առանցքային սահմանադրաիրավական հարցեր, այդ թվում՝ սեփականության իրավունքի սահմանադրական երաշխիքների բովանդակությունը, դատական պաշտպանության արդյունավետ միջոցների պահանջը, հատուկ վարույթի ինստիտուտի նպատակը և դրա կիրառման սահմանները, ինչպես նաև դատավարական օրենսդրության կառուցվածքային տրամաբանությունը և իրավական որոշակիության ապահովման անհրաժեշտությունը։
Դատարանը հատուկ ուշադրություն է դարձրել նաև այն հանգամանքին, որ դատավարական ձևերի ընտրությունը հիմնականում գտնվում է օրենսդրի հայեցողության շրջանակներում, սակայն այդ հայեցողությունը սահմանափակվում է Սահմանադրությամբ ամրագրված իրավունքների էությունը չխաթարելու պահանջով։ Այս համատեքստում դատարանը գնահատել է, թե արդյոք հատուկ վարույթի շրջանակներում գոյություն ունեցող սահմանափակումները հանգեցնում են իրավունքի էության խախտման կամ դատական պաշտպանության անարդյունավետության։
Վերլուծության ընթացքում Սահմանադրական դատարանը անդրադարձել է նաև իրավակիրառ պրակտիկային, արձանագրելով, որ տարբեր դատարանների կողմից կիրառվող մոտեցումների ոչ միասնական լինելը կարող է առաջացնել իրավական անորոշության ընկալում, սակայն միևնույն ժամանակ դա ինքնին չի կարող բավարար հիմք հանդիսանալ նորմի հակասահմանադրական ճանաչման համար, եթե օրենսդրական կառուցվածքն ինքնին թույլ է տալիս իրավունքի արդյունավետ իրացում։
ՍԴ-ն ընդգծել է, որ ձեռքբերման վաղեմության ինստիտուտը հանդիսանում է սեփականության իրավունքի ձեռքբերման օրինական մեխանիզմ, և դրա դատական ճանաչման ընթացակարգերը պետք է կառուցվեն այնպես, որ ապահովեն ինչպես իրավական որոշակիությունը, այնպես էլ անձանց համար մատչելի և արդյունավետ դատական պաշտպանության հնարավորություն։
Արդյունքում Սահմանադրական դատարանը եզրահանգել է, որ վիճարկվող կարգավորումները, մեկնաբանված սահմանադրականության պահանջներին համապատասխան, չեն հակասում Սահմանադրությանը, սակայն դրանց կիրառումը պետք է իրականացվի այնպես, որ չստեղծվեն անհիմն ընթացակարգային խոչընդոտներ ձեռքբերման վաղեմության հիմքով սեփականության իրավունքի ճանաչման պահանջների քննության համար։
Դատարանը փաստացի ընդգծել է, որ իրավակիրառ մարմինները պարտավոր են ապահովել այնպիսի մեկնաբանություն և կիրառություն, որը թույլ կտա արդյունավետորեն իրացնել սեփականության իրավունքի դատական պաշտպանության սահմանադրական երաշխիքը՝ պահպանելով իրավական որոշակիության և դատավարական արդյունավետության հավասարակշռությունը։