Դոնալդ Թրամփի երկրորդ նախագահության օրոք Վաշինգտոնի արտաքին քաղաքականությունն անցել է «անհատականացված» կառավարման, ինչը լուրջ մտահոգություններ է առաջացրել ԱՄՆ-ի դաշնակիցների շրջանում: Պետական դեպարտամենտի մասշտաբային կրճատումները, դեսպանների զանգվածային հետկանչն ու որոշումների կայացման ոչ ֆորմալ ալիքները ստիպում են աշխարհին վերանայել Վաշինգտոնի հետ շփման կանոնները:
Դատարկված դեսպանատներ և կադրային ջարդ
Միացյալ Նահանգների դիվանագիտական կորպուսը հայտնվել է աննախադեպ ճգնաժամի մեջ: Պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոյի նախաձեռնած «լայնածավալ վերակազմավորման» արդյունքում անցած տարի համակարգից հեռացել է շուրջ 3,000 աշխատակից (ԱՄՆ-ում բազավորված անձնակազմի մոտ 15%-ը):
Այս պահին աշխարհում ԱՄՆ-ի 195 դեսպանական պոստերից 109-ը թափուր են: Իրավիճակն առավել սուր է Մերձավոր Արևելքում. Իրանին սահմանակից 7 երկրներից 5-ում և Ծոցի 6 երկրներից 4-ում ԱՄՆ-ն այսօր դեսպան չունի: Փորձագետների բնորոշմամբ՝ Վաշինգտոնն իր դիվանագիտությունն իրականացնում է «մեկ ձեռքը հետևում կապած»:
Որոշումներ՝ ըստ Truth Social-ի գրառումների
Ազգային անվտանգության խորհրդի (ԱԱԽ) աշխատակիցների կտրուկ կրճատումից հետո դիվանագիտական կապը Վաշինգտոնի և դեսպանատների միջև գրեթե խզվել է: Ուկրաինայում ԱՄՆ նախկին դեսպան Բրիջիտ Բրինկը պատմել է, որ 2025-ի մարտին Վաշինգտոնն առանց որևէ նախազգուշացման կամ բացատրության դադարեցրել էր Կիևին տրամադրվող ռազմական օգնությունը՝ վտանգելով նաև դեսպանատան անձնակազմի կյանքը: Ըստ աղբյուրների՝ ԱԱԽ մնացած պաշտոնյաները պաշտոնական հրահանգների փոխարեն ստիպված են եղել հետևել Թրամփի սոցցանցային էջին՝ հասկանալու համար ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության կուրսը:
Ստվերային դեսպաններ և կողմնակի կապուղիներ
Ավանդական դիվանագիտական ինստիտուտների փոխարեն հանգուցային բանակցությունները (Ուկրաինա, Գազա, Իրան) վստահվել են Թրամփի փեսա Ջարեդ Քուշներին և նրա ընկեր, գործարար Սթիվ Ուիթքոֆին: Վերջիններս, չունենալով դիվանագիտական կամ մասնագիտական փորձ, հաճախ թույլ են տալիս կոպիտ տեխնիկական սխալներ. օրինակ՝ Իրանի միջուկային ծրագրի շուրջ բանակցություններում եվրոպացի դիվանագետներն իրենք են ստիպված եղել ԱՄՆ ներկայացուցիչներին բացատրել ուրանի հարստացման հիմունքները:
Այս պայմաններում այլ երկրներն անցել են «այլընտրանքային» կապերի.
Հարավային Կորեան սակագների հարցը լուծելու համար շրջանցել է առևտրային ներկայացուցիչներին և ուղիղ կապ հաստատել Սպիտակ տան աշխատակազմի ղեկավար Սյուզի Ուայլսի հետ:
Ճապոնիան, նախկին վարչապետ Շիգերու Իշիբայի խոստովանությամբ, Թրամփին հաղորդագրություններ է փոխանցել SoftBank-ի հիմնադիր, միլիարդատեր Մասայոշի Սոնի միջոցով, ով Թրամփի գոլֆի խաղընկերն է:
Դաշնակիցների մարտավարությունը՝ «Մերկելի մեթոդ»
Երբ ապրիլի սկզբին Թրամփը սպառնացել էր, որ «այս գիշեր մի ամբողջ քաղաքակրթություն (Իրանը) կմահանա», Եվրոպայում խուճապ էր սկսվել՝ արդյո՞ք ԱՄՆ-ն միջուկային հարված է պատրաստում: Լոնդոնը, Փարիզն ու Բեռլինը ցանկացել են հանդես գալ խիստ դատապարտող հայտարարությամբ, սակայն վերջին պահին հրաժարվել են՝ հասկանալով, որ հրապարակային հակադարձումը կարող է ավելի բորբոքել նախագահին:
Այս տակտիկան դիվանագետներն անվանում են «Մերկելի մեթոդ»՝ կլանել հարվածներն ու հռետորաբանությունը, չարձագանքել սպառնալիքներին և սպասել, քանի որ Սպիտակ տան հայտարարությունները րոպեների ընթացքում կարող են փոխվել:
Սպիտակ տան արձագանքը. Թրամփի վարչակազմը հերքում է համակարգի փլուզման թեզը: Պետդեպարտամենտի խոսնակ Թոմի Պիգոտի պնդմամբ՝ որոշումների կայացման այս մոդելն ավելի էֆեկտիվ է, քիչ բյուրոկրատական, իսկ նախագահի ուղիղ ներգրավվածությունն ու հատուկ բանագնացների աշխատանքը՝ ԱՄՆ-ի գլխավոր առավելությունը: