7 ապրիլի 2026 – 11:56 AMT
PanARMENIAN.Net – ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը ապրիլի 6-ին կրկին հանդես է եկել Իրանին ուղղված կոշտ հայտարարություններով ՝ պահանջելով ապահովել նավագնացության ազատությունը Հորմուզի նեղուցով մինչև ապրիլի 7-ի երեկո՝ Վաշինգտոնի ժամանակով։ Հակառակ դեպքում նա սպառնացել է հարվածներ հասցնել երկրի առանցքային ենթակառուցվածքներին։
«Ամբողջ երկիրը կարելի է շարքից հանել մեկ գիշերվա ընթացքում, և այդ գիշերը կարող է վրա հասնել արդեն վաղը», — հայտարարել է նա Սպիտակ տանը կայացած մամուլի ասուլիսի բացման խոսքում, գհայտնում է BBC-ն:
Ավելի ուշ լրագրողների հարցերին պատասխանելիս նա հավելել է. «Նրանց մոտ չեն լինի ոչ կամուրջներ, ոչ էլ էլեկտրակայաններ։ Նրանք կհայտնվեն քարի դարում»։
Ամերիկացի առաջնորդը հստակեցրել է, որ վերջնաժամկետը լրանում է երեքշաբթի ժամը 20:00-ին՝ ԱՄՆ արևելյան ժամանակով (00:00 Գրինվիչի ժամանակով, չորեքշաբթի 03:00՝ Մոսկվայի ժամանակով)։
«Վաղվա կեսգիշերին Իրանում յուրաքանչյուր կամուրջ լիովին կկործանվի, իսկ յուրաքանչյուր էլեկտրակայան կդադարի գործել — դրանք կվառվեն, կպայթեն և այլևս երբեք չեն օգտագործվի։ Սա կարող է տեղի ունենալ չորս ժամվա ընթացքում, եթե մենք ցանկանանք։ Բայց մենք չենք ցանկանում, որ դա տեղի ունենա», — ընդգծել է նա։
Այդ ընթացքում Իրանում երեկոյան տարածվել է գերագույն առաջնորդ Մոջթաբա Խամենեիի նոր գրավոր հայտարարությունը։ Այն անդրադարձել է Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի հետախուզության ղեկավար Մաջիդ Հադեմիի սպանությանը, որի պատասխանատվությունը ստանձնել է Իսրայելը։
Իր ուղերձում Խամենեին կրկնել է, որ հրամանատարների կորուստները՝ իսկ Հադեմին առաջինը չէ, որ զոհվել է հակամարտության սկզբից ի վեր, չեն կարող խաթարել ԻՀՊԿ-ի գաղափարախոսական հիմքերը։
Մոջթաբա Խամենեին մոտ մեկ ամիս առաջ ընտրվել է գերագույն առաջնորդ՝ իր հոր՝ այաթոլլա Ալի Խամենեիի փետրվարի 28-ի մահից հետո։ Այդ ժամանակից ի վեր նա մի քանի անգամ հանդես է եկել գրավոր հայտարարություններով, սակայն հրապարակավ չի երևացել՝ այդ ընթացքում նրա ոչ լուսանկարներ, ոչ տեսանյութեր չեն հրապարակվել։ Դոնալդ Թրամփը ավելի վաղ հայտարարել է, որ Մոջթաբան կարող է մահացած լինել կամ ծանր վիճակում գտնվել։ Իրանի պաշտոնյաները, իրենց հերթին, պնդել են, որ նա կենդանի է և պարզապես խուսափում է հրապարակային ներկայությունից՝ անվտանգության նկատառումներից ելնելով։
Ապրիլի 6-ին Իրանը և ԱՄՆ-ն ստացել են Պակիստանի կողմից մշակված առաջարկներ՝ ռազմական գործողությունները դադարեցնելու վերաբերյալ, սակայն օրվա ընթացքում հակասական տեղեկություններ են տարածվել, և առայժմ պարզ չէ՝ հնարավոր են արդյոք համաձայնություններ։ Թրամփի խոսքով՝ Թեհրանի հետ շփումները շարունակվում են։ Միաժամանակ իրանական Irna գործակալությունը հայտնել է, որ Թեհրանը արդեն մերժել է հրադադարի առաջարկը և պնդել է հակամարտության վերջնական ավարտի անհրաժեշտությունը։
Ավելի վաղ Սպիտակ տան ներկայացուցիչը հայտնել էր, որ հրադադարի առաջարկը եղել է «մի շարք գաղափարներից մեկը», որոնք քննարկվել են Դոնալդ Թրամփի կողմից, մինչդեռ Իրանի դեմ գործողությունը շարունակվել է։
Իրանը մերժել է Վաշինգտոնի առաջարկը, որը ենթադրել է հրադադարի հաստատում ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից իրականացվող պատերազմի շրջանակում Իսլամական Հանրապետության դեմ։ Այդ մասին վկայել է փաստաթուղթը, որը Թեհրանը փոխանցել է բանակցություններում միջնորդ հանդիսացող Պակիստանին, հաղորդել է Irna գործակալությունը:
Նշվում է, որ Իրանի պատասխանը ներառել է տասը դրույթ։ Դրանց թվում եղել են տարածաշրջանում պատերազմի ամբողջական ավարտի պահանջը, Հորմուզի նեղուցով նավերի անվտանգ անցումն ապահովելու մեխանիզմը, ինչպես նաև պատժամիջոցների վերացման և երկրի վերականգնման մասին դրույթներ, հայտնում է Deutsche Welle-ն:
«Մենք կհամաձայնենք միայն պատերազմի ավարտին՝ երաշխիքներով, որ մեզ կրկին չեն հարձակվի», — փոխանցել է AP գործակալությունը՝ մեջբերելով Եգիպտոսում Իսլամական Հանրապետության դիվանագիտական առաքելության ղեկավար Մոջթաբա Ֆերդուսի Պուրի հայտարարությունը։
Այն մասին, որ Իրանի պատասխանը ներառել է տասը կետ, X միկրոբլոգում գրել է նաև լրագրող Բարակ Ռավիդը, որը համագործակցել է Axios առցանց պարբերականի, CNN հեռուստաալիքի և իսրայելական Channel 12-ի հետ։ Նրա տվյալներով՝ ամերիկացի անանուն պաշտոնյան իր հետ զրույցում Իրանի դիրքորոշումը բնութագրել է որպես «մաքսիմալիստական» և կասկած է հայտնել, որ այն կարող է առաջընթաց ապահովել հակամարտության դիվանագիտական կարգավորման հարցում։
Միևնույն ժամանակ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփն ապրիլի 6-ին հայտարարել է, որ խիստ դժգոհ է Իրանի կառավարության գործողություններից և որ այն «կվճարի դրա համար բարձր գին»։ Բացի այդ, Սպիտակ տան ղեկավարը նշել է, որ Թեհրանը չի օգտվել իրեն տրամադրված հնարավորություններից։
Reuters-ի աղբյուրի խոսքով՝ նախնական փուլում պայմանավորվածությունները պետք է ձևակերպվեն փոխըմբռնման հուշագրի տեսքով, որը պետք է ստորագրվի էլեկտրոնային եղանակով Պակիստանի միջոցով՝ որպես բանակցությունների միակ կապուղի։ Նրա խոսքով՝ վերջնական համաձայնագիրը, որը կներառի Իրանի միջուկային ծրագրի սահմանափակումների և պատժամիջոցների մեղմացման դրույթներ, կարող է ձեռք բերվել 15–20 օրվա ընթացքում։