Ինչո՞ւ է ջուրն ու բուսական սպիտակուցը կենսական տարեցների համար. երկարակեցության գիտական հիմնավորումները. ՖՈՏՈ
ԵՐԵՎԱՆ, 25 մարտի․/Նովոստի-Արմենիա/. Գիտնականները շարունակում են հետազոտել 100 տարի ապրած մարդկանց սննդակարգը։
Օրինակ՝ վերջերս գերմանացի կենսաբան Նինա Ռուգեն Focus պարբերականում հրապարակել է հոդված, որտեղ վերլուծել է այն տարածաշրջանների բնակիչների սննդակարգը, որտեղ ամենաշատն են երկարակյաց մարդիկ, փոխանցում է aif-ը։
Հետազոտողը եզրակացրել է, որ երկարակյացների սննդակարգի հիմքը բուսական սնունդն է (բանջարեղեն, միրգ, լոբազգիներ) և շաբաթական մի քանի անգամ ձկնեղենը։ Ընդ որում, 65 տարեկանից հետո խորհուրդ է տրվում ավելացնել կաթնամթերքի և ձվի օգտագործումը՝ սննդակարգում սպիտակուցի քանակն ավելացնելու համար։ Անհրաժեշտ է հրաժարվել պինդ ճարպերից, վերամշակված մթերքներից, սպիտակ հացից և քաղցրավենիքից՝ նախապատվությունը տալով ամբողջահատիկ մթերքներին։
Ինչ վերաբերում է սննդի ընդունման ռեժիմին, կենսաբան Ռուգեն առաջարկել է սննդի ընդունման ժամանակահատվածը սահմանափակել օրական տասը ժամով (մնացած ժամանակ չուտել), ինչպես նաև սնվել օրական ընդամենը երկու անգամ՝ գումարած թեթև նախուտեստ։
Երկարակեցության գործոնները
«Երկարակեցությունը կախված է բազմաթիվ գործոններից, – նշել է փորձագետը:
Նրա խոսքով, առաջին հերթին դա ժառանգականությունն է, բնակլիմայական պայմանները (կլիմա, էկոլոգիա), ֆիզիկական ակտիվությունը: Սննդակարգը նույնպես կարևոր դեր է խաղում:
«Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ շատ պատկառելի տարիքի հասած մարդիկ հաճախ օգտագործում են նմանատիպ սնունդ։ Մասնավորապես, նրանք նախապատվությունը տալիս են բուսական սննդին, չեն չարաշահում ուտելիքը և ունենում են բավականին բարձր ֆիզիկական ակտիվություն»,-ասել է բժիշկը։
Ինչ վերաբերում է տվյալ հետազոտությանը, ապա ռուս դիետոլոգների դիրքորոշումը տարբերվում է առաջարկվող օրական երկու անգամ սնվելու ռեժիմից:
«Ես կարծում եմ, որ այս մոտեցումը սխալ է, հատկապես տարեց մարդկանց համար, – նշել է Նատալյա Դենիսովան՝ հավելելով, որ տարիքի հետ մարսողական համակարգի աշխատանքի արդյունավետությունը նվազում է (քիչ են արտադրվում ֆերմենտներ և այլն):
«Մարսողությունը հեշտացնելու համար մենք խորհուրդ ենք տալիս սնվել ավելի հաճախ, բայց փոքր չափաբաժիններով: Բացի այդ, տարեցների մոտ հաճախ զարգանում է շաքարային դիաբետ: Արյան մեջ գլյուկոզայի և ինսուլինի մակարդակի կտրուկ բարձրացումներ թույլ չտալու համար նույնպես ցանկալի չէ սննդի ընդունման միջև մեծ ընդմիջումներ անել»,-բացատրել է նա։
Ավելի շատ սպիտակուցներ
Ինչ վերաբերում է սպիտակուցին, ապա մշակվել են դրա սպառման նորմերը՝ կախված տարիքից և ֆիզիկական ակտիվության մակարդակից։ Միջին տարիքի առողջ մարդուն, որը չունի բարձր ֆիզիկական ակտիվություն, երիկամների հետ կապված խնդիրներ և այլ հիվանդություններ, անհրաժեշտ է 0,8-1 գ սպիտակուց՝ մարմնի քաշի 1 կգ-ի դիմաց։
«Տարիքի հետ սպիտակուցի պահանջարկն իսկապես մեծանում է, քանի որ օրգանիզմում սպիտակուցի քայքայումը սկսում է գերակշռել դրա սինթեզին», – ասել է բժիշկ-դիետոլոգը՝ հավելելով, որ տարեց մարդուն անհրաժեշտ է 1,1-1,2 գ սպիտակուց՝ մարմնի քաշի 1 կգ-ի դիմաց։
«Ընդ որում, մենք խորհուրդ ենք տալիս, որ անհրաժեշտ սպիտակուցի քանակության առնվազն կեսը, իսկ ավելի լավ է՝ երկու երրորդը, ստացվի բուսական աղբյուրներից»,-մանրամասնել է նա։
Նման սահմանափակումների պատճառը կենդանական ծագման մթերքներում ճարպի և խոլեստերինի առկայությունն է, իսկ դրանց ավելցուկը մեծացնում է աթերոսկլերոզի, սրտի և անոթների այլ հիվանդությունների ռիսկը։ Միևնույն ժամանակ, բժիշկը խորհուրդ չի տալիս գնել անյուղ կաթնամթերք։ Անյուղ կաթը գործնականում չի պարունակում ճարպալույծ վիտամիններ A և D (դրանք հեռացվում են ճարպի հետ միասին), իսկ առանց դրանց վատ է յուրացվում նաև կալցիումը։
«Ուստի պետք է ընտրել լիարժեք կենդանական մթերքներ՝ կաթնամթերք, ձու, ոչ յուղոտ միս, ձուկ։ Բայց սահմանափակել դրանց քանակը», – պարզաբանել է դիետոլոգը։
Բուսական սպիտակուցի քանակն ավելացնելու խորհուրդը բխում է նաև նրանից, որ այն ավելի վատ է յուրացվում, քան կենդանականը։ Բուսական մթերքներից բավարար քանակությամբ սպիտակուց ստանալու համար դրանք պետք է բավականին շատ օգտագործել։ Դրա համար հարմար են հատիկավոր մթերքները (տարբեր ձավարեղեն) և լոբազգիները։
«Սակայն պետք է հաշվի առնել, որ տարեցների մոտ հաճախ լինում է պոդագրա, որի դեպքում մենք սահմանափակում ենք լոբազգիների, ինչպես նաև մսի օգտագործումը», – զգուշացրել է բժիշկը:
Երկարակյացների սննդակարգի հաջորդ շեշտադրումը մեծ քանակությամբ մրգերն ու բանջարեղենն են, սակայն ցանկալի է ջերմային մշակման ենթարկված վիճակում՝ մարսողությունը խթանելու համար:
«Հիմնականում տարեց մարդու սննդակարգը պետք է լինի կաթնաբուսական: Անարատ կաթի անտանելիության դեպքում (տարիքի հետ հաճախ զարգանում է ֆերմենտային անբավարարություն) մենք խորհուրդ ենք տալիս կաթնաթթվային մթերքներ՝ կաթնաշոռ, մածուն, ոչ քաղցր յոգուրտ, քիչ աղի ու ոչ յուղոտ պանիր կամ ադըղեական պանիր», – եզրափակել է բժիշկը:
Սահմանափակել վերամշակված մթերքների օգտագործումը
Վերամշակված մթերքները, քաղցրավենիքը և սպիտակ հացը սահմանափակելու խորհրդին կողմ են բոլոր մասնագետները:
«Տարիքի հետ օրգանիզմի համար առանց այդ էլ դժվարանում է անհրաժեշտ սննդարար նյութերի յուրացումը, – պարզաբանել է Նատալյա Դենիսովան:
Նրա խոսքով, պետք է ձգտել ընտրել լիարժեք մթերքներ, որոնք հարուստ են վիտամիններով, հանքային նյութերով, այլ ոչ թե կրում են դատարկ կալորիաներ, ինչպիսին, օրինակ, քաղցրավենիքն է: «Ավելի լավ է ընտրել ամբողջահատիկ ալյուրով պատրաստված հաց, երկրորդ տեսակի ալյուրից կամ թեփով, որում ավելի շատ վիտամիններ և բջջանյութ կան: Պարտադիր է նաև աղի սահմանափակումը, որպեսզի զարկերակային ճնշումը չբարձրանա և այտուցներ չառաջանան»,-ասել է նա։
Չմոռանալ հեղուկների մասին
Կարևոր է նաև հեղուկի բավարար քանակությունը: Հայտնի է, որ տարիքի հետ մարդիկ կարծես «չորանում են»: Եթե երեխայի օրգանիզմը 80%-ով բաղկացած է ջրից, ապա տարեց մարդունը՝ 60%-ով: Քանի որ ջուրն առանց այդ էլ հեռանում է, անհրաժեշտ է անպայման խմել:
«Ընդ որում, տարեց մարդկանց մոտ ծարավի զգացումը հաճախ բթանում է: Ուստի նրանց անհրաժեշտ է հիշեցնել կանոնավոր կերպով գոնե մեկական կում ջուր խմել», – հավելել է բժիշկը: