«Գաթա Բենդ»․ Ֆոլկը՝ ժամանակակից հնչողությամբ․ «Երաժշտական եռանկյունի»

Հայկական ժամանակակից ֆոլկ երաժշտության ոլորտում վերջին տարիներին առանձնանում է «Գաթա Բենդ» խումբը, որի ստեղծագործական ընթացքը բնորոշվում է ավանդական երաժշտական մտածողության և նոր ձևաչափերի համադրությամբ։ Խմբի գործունեության հիմքում հայկական ժողովրդական երաժշտության նկատմամբ ստեղծարար վերաբերմունքն է՝ ոչ թե պարզ վերարտադրության, այլ ժամանակակից երաժշտական լեզվի միջոցով դրա նոր մեկնաբանման գաղափարը։ «Գաթա Բենդը» փորձում է բացահայտել ֆոլկ երաժշտության ներքին պոտենցիալը՝ այն ներկայացնելով արդիական հնչողությամբ, որտեղ պահպանվում են ազգային մեղեդային մտածողության հիմնական հատկանիշները, սակայն միաժամանակ կիրառվում են նոր տեմբրային և ձևաբանական լուծումներ։

Խմբի ստեղծագործական ուղղությունը մեծապես պայմանավորված է նրա անդամների համագործակցությամբ։ Երգիչ և երգահան Անդրանիկ Մանուկյանը հանդես է գալիս որպես գաղափարական և գեղարվեստական առանցքներից մեկը։ Նրա հեղինակային երգերը հաճախ հիմնված են ժողովրդական երաժշտությանը բնորոշ մեղեդային մտածողության վրա, սակայն կառուցվում են ժամանակակից հարմոնիկ և ռիթմիկ մոտեցումներով։ Մանուկյանի ստեղծագործություններում զգացվում է ֆոլկ ժառանգության հանդեպ հարգանքը, որը միաժամանակ վերափոխվում է նոր երաժշտական միջավայրում՝ ձևավորելով ինքնատիպ հեղինակային ոճ։

Խմբի երաժշտական հնչողության ձևավորման մեջ կարևոր դեր ունի նաև երգիչ, գործիքավորող և մուլտիինստրումենտալիստ Գարեգին Առաքելյանը։ Նրա գործիքավորումները հաճախ կառուցվում են տարբեր երաժշտական շերտերի համադրության վրա՝ միավորելով ավանդական և ժամանակակից գործիքների տեմբրերը։ Այս մոտեցումը թույլ է տալիս ստեղծել բազմաշերտ հնչողություն, որտեղ հայկական ֆոլկի մեղեդայնությունը զուգակցվում է նորարարական տեմբրային փորձարկումների հետ։ Առաքելյանի աշխատանքը հատկապես նկատելի է այն դեպքերում, երբ երաժշտական նյութը ներկայացվում է ոչ ստանդարտ գործիքային կազմով կամ բազմաձայն տեմբրալ համադրություններով։

«Գաթա Բենդի» ստեղծագործական ընթացքը բնորոշվում է նաև փորձարարությամբ։ Խումբը հաճախ աշխատում է ֆոլկ երաժշտության կառուցվածքային տարրերի հետ՝ դրանք վերաիմաստավորելով ժամանակակից երաժշտական մտածողության շրջանակում։ Նոր ձևաչափերը դրսևորվում են ինչպես երգերի կառուցվածքում, այնպես էլ կատարողական ձևերում՝ երբեմն համադրելով երգարվեստը, գործիքային իմպրովիզացիան և ռիթմիկ փորձարկումները։ Այս գործընթացում կարևոր է նաև տեմբրի նկատմամբ զգայուն վերաբերմունքը, որի շնորհիվ յուրաքանչյուր ստեղծագործություն ստանում է իր առանձնահատուկ հնչերանգը։

Այսպիսով, «Գաթա Բենդի» գործունեությունը կարելի է դիտարկել որպես ժամանակակից հայկական ֆոլկի զարգացման հետաքրքիր օրինակ։ Խմբի ստեղծագործական որոնումները ցույց են տալիս, թե ինչպես կարելի է ազգային երաժշտական ժառանգությունը վերաիմաստավորել արդիական արվեստի պայմաններում՝ պահպանելով նրա ինքնությունը և միաժամանակ բացելով նոր ստեղծագործական հորիզոններ։

Leave a Comment