11 մարտի 2026 – 15:44 AMT
PanARMENIAN.Net – Իրանի ուժային մարմիններն իրականացրել են գործողություն, որի ընթացքում բացահայտվել է Իսրայելի հետ կապ ունեցող ենթադրյալ հետախուզական բջիջը։ Արդյունքում ձերբակալվել է 10 անձ, որոնց կասկածում են Իսրայելի օգտին աշխատելու մեջ։
«Մինչ այս պահը ձերբակալվել է 10 թշնամի, որոնք նկարահանել են հարվածների վայրերը և նյութերը ուղարկել թշնամական լրատվամիջոցներին, – հայտնել է իրանական պետական հեռուստառադիոընկերությունը:
Ավելի վաղ երկրի իշխանությունները հայտնել են ևս 30 մարդու ձերբակալության մասին։ Նրանց կասկածել են գաղտնի տեղեկություններ հավաքելու և դրանք Իսրայելին փոխանցելու մեջ։
Իրանի Մինաբ քաղաքում իգական դպրոցին հարվածելու համար պատասխանատվությունը Թեհրանը վերագրել է ԱՄՆ-ին և Իսրայելին։ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփն, իր հերթին, հայտարարել է, թե «դա արել են իրանցիները», գրում է Meduza-ն:
Փետրվարի 28-ին հասցված հարվածից դպրոցում զոհվել է առնվազն 165 մարդ։ Նրանց մեծ մասը եղել են այդ դպրոցի աշակերտուհիները։ Լրագրողներին դեռ չի հաջողվել անկախ կերպով հաստատել զոհերի ճշգրիտ թիվը։
ՄԱԿ-ը և այլ միջազգային կազմակերպություններ դատապարտել են հարվածը։ Սակայն ԱՄՆ բանակում սկսված հետաքննության նախնական եզրակացությունները, ինչպես նաև փորձագետների և լրագրողների գնահատականները վկայել են, որ Մինաբի դպրոցին հարվածը հասցրել են հենց ԱՄՆ ուժերը։
Այս վարկածի օգտին ներկայացվել են մի քանի փաստարկներ։
«Շաջարե Թայեբե» աղջիկների դպրոցը գտնվում է Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի (ԻՀՊԿ) բազայի անմիջական հարևանությամբ՝ բաժանված միայն ցանկապատով։ Այդ բազան նույնպես ենթարկվել է հարվածների։ Այնտեղ տեղակայված են եղել ԻՀՊԿ ռազմածովային ուժերի օբյեկտներ, հայտնել է AP-ին իրանագետ Ֆարզին Նադիմին։
Արբանյակային լուսանկարները ցույց են տվել, որ դպրոցի շենքը ժամանակին եղել է այդ բազայի տարածքի մասը, սակայն մոտ 10 տարի առաջ առանձնացվել է ցանկապատով։ Ժամանակի ընթացքում շենքի շուրջ կառուցվել են նաև բազմագույն ցանկապատեր և մարզահրապարակ, որոնք նույնպես տեսանելի են արբանյակային պատկերներում։
Նադիմին AP-ի հետ զրույցում ենթադրել է, որ այդ դպրոցում կարող էին սովորել ԻՀՊԿ զինծառայողների դուստրերը։ Սակայն նույնիսկ եթե դա այդպես լիներ, դպրոցը չէր կարող համարվել օրինական ռազմական թիրախ, քանի որ այն մնացել է քաղաքացիական օբյեկտ, նշել է Վաշինգտոնում գործող «Ատլանտյան խորհուրդ» վերլուծական կենտրոնի ավագ իրավաբան Էլիս Բեյքերը։
Դպրոցի շենքին և մոտակայքում գտնվող ԻՀՊԿ բազայի կառույցներին հասցված վնասները ցույց են տվել, որ դրանք ենթարկվել են նպատակային և գրեթե միաժամանակյա օդային հարվածների, CNN-ին հայտնել է սպառազինության և զինամթերքի հարցերով փորձագետ Ն. Ռ. Ջենզեն-Ջոնսը։ Բրիտանական բանակի նախկին սպա և պայթուցիկ սարքերի վնասազերծման մասնագետ Շոն Մուրհաուսը AP-ին ասել է, որ բազմաթիվ ճշգրիտ հարվածները հերքել են այն վարկածը, թե դպրոցը կարող էր ավերվել Իրանի հակաօդային պաշտպանության անսարք հրթիռից։
Մարտի 4-ին Պենտագոնը ցուցադրել է քարտեզ, որտեղ նշված են այն թիրախները, որոնց ԱՄՆ-ն և Իսրայելը հարվածել են Իրանում պատերազմի առաջին 100 ժամվա ընթացքում։ Չնայած Մինաբը քարտեզի վրա առանձին նշված չի եղել, ամերիկա-իսրայելական հարվածները ցույց տվող խորհրդանիշներից մեկը տեղակայված է եղել հենց այդ քաղաքի շրջակայքում։ Միաժամանակ դրա կողքին չի եղել այն խորհրդանիշը, որը ցույց կտար Իրանի պատասխան հարվածները, գրել է The Guardian-ը։
Reuters-ը հաղորդել է, որ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի զորքերը Իրանում իրենց հարձակումները բաժանել են ըստ աշխարհագրության և թիրախների տեսակի։ Իսրայելը հարվածել է Իրանի հյուսիսում գտնվող հրթիռային արձակման կայաններին, իսկ ԱՄՆ-ն հարձակվել է նմանատիպ թիրախների, ինչպես նաև ռազմածովային օբյեկտների վրա երկրի հարավում։ Այդ օբյեկտների թվում է եղել նաև Մինաբում գտնվող ԻՀՊԿ բազան։
ՑԱՀԱԼ-ի մամուլի ծառայությունը հայտարարել է, որ Իսրայելի բանակը Մինաբի շրջանում գործողություններ չի իրականացրել։
Մարտի 8-ին իրանական Mehr գործակալությունը հրապարակել է տեսանյութ, որտեղ, ինչպես պնդվել է, երևացել է «Շաջարե Թայեբե» դպրոցի վրա հարվածի պահը։ Bellingcat-ի, BBC-ի և Sky News-ի հետաքննող լրագրողները հաստատել են, որ տեսանյութը իրականում նկարահանվել է դպրոցի մոտակայքում։
Նրանք նաև ճանաչել են ամերիկյան Tomahawk հրթիռը, որը ընկել է ԻՀՊԿ բազայի տարածքում։ CNN-ը ենթադրել է, որ հրթիռը խոցել է բազայի կլինիկան կամ դրա հարևան շենքերից մեկը (դպրոցը գտնվել է կլինիկայից մի քանի հարյուր մետր հեռավորության վրա)։ Այդ հակամարտության ընթացքում Tomahawk հրթիռներ օգտագործել է միայն ԱՄՆ-ը․ ոչ Իրանը, ոչ Իսրայելը նման զինատեսակ չունեն։
ԱՄՆ զինվորական քննիչների նախնական եզրակացությունների համաձայն, որոնք ուսումնասիրել են «Շաջարե Թայեբե» դպրոցի վրա հարվածը, դրա պատասխանատուները հենց ամերիկացի զինվորականներն են։ Մարտի 5-ին այդ մասին հաղորդել են Reuters-ի աղբյուրները, մարտի 6-ին՝ AP-ն, իսկ մարտի 9-ին տեղեկությունը հաստատել են նաև CBS-ի զրուցակիցները։ Նրանց խոսքով՝ հարվածը եղել է սխալմամբ, հավանաբար հնացած հետախուզական տվյալների օգտագործման հետևանքով, որոնց համաձայն դպրոցի շենքը դեռ համարվել է ԻՀՊԿ բազայի մաս։
ԱՄՆ բանակում ընթացող հետաքննության վերջնական արդյունքները դեռևս չեն հրապարակվել։ Թրամփի վարչակազմի ներկայացուցիչները հրաժարվել են հաստատել կամ հերքել, որ դպրոցի վրա հարվածը հասցրել են ԱՄՆ ուժերը՝ ընդգծելով միայն, որ ամերիկյան բանակը նպատակային կերպով չէր հարվածի քաղաքացիական օբյեկտներին։
Փետրվարի 28-ին Իսրայելն ու ԱՄՆ-ն օդային հարվածներ են հասցրել Իրանին, հարվածների հետևանքով սպանվել է Իրանի գերագույն հոգևոր առաջնորդ այաթոլլա Ալի Խամենեին: Իրանը պատասխան կրակ է բացել Իսրայելի, ինչպես նաև Պարսից ծոցի երկրների ուղղությամբ, որտեղ տեղակայված են ԱՄՆ ռազմակայններ: