Երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանն իր ասուլիսի ժամանակ չափազանցված պնդում է արել, թե Հայաստանի 10 խոշորագույն հարկատուների աշխատանքը կախված է Ռուսաստանի հետ Հայաստանի հարաբերություններից։
«Վերջերս հրապարակվել է խոշոր հարկատուների ցուցակը։ Վերևի 10-ը վերցրեք։ Դրանցից 8-ը ամբողջությամբ փող են աշխատում Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների վրա», – ասել է Քոչարյանը։
Նա այս պնդումն արել է այն համատեքստում, որ Ռուսաստանում կարող են կտրուկ որոշումներով փակել այդ ընկերությունների մուտքը Ռուսաստան։
Factor․am-ը դիտարկեց 10 խոշորագույն հարկատուների ցանկը, որից բխում է հետևյալը։
Հարկատուների առաջատար տասնյակում տեղ գտած ընկերություններից երկուսը խաղային բիզնեսում են («Դիջիթեյն» և «Սոֆթ Կոնստրակտ»), որոնք աշխատում են օնլայն խաղադրույքների, բուքմեյքերական ընկերությունների ծրագրային ապահովման, ինչպես նաև՝ ինտերնետ խաղերի վրա և, ըստ էության, չունեն ՌԴ-ից կախվածություն։
Խոշորագույններից ևս երկուսը բանկեր են («Արդշինբանկ» և «Ամերիաբանկ»)։ Դրանք ևս զգալիորեն շահել են Ռուսաստանից Հայաստան մարդկանց և կապիտալի ներհոսքից, սակայն դա դժվար է համարել Ռուսաստանի հետ հարաբերություններից կախվածություն։
Երկուսը ծխախոտ արտադրողներ են («Գրանդ Տոբակո» և «Ինտերնեյշնլ Մասիս Տաբակ»)․ այս ընկերությունները պետք է դիտարկել դեպի Ռուսաստան ծխախոտի արտահանման համատեքստում։
Հայաստանից արտահանվող ծխախոտի ընդամենը 10 տոկոսն է գնում Ռուսաստան (UNComtrade, 2024): Առաջատարներն են Իրաքը՝ 47 տոկոս, և ԱՄԷ-ն՝ 14,5 տոկոս։
Խոշորագույն 3-րդ հարկատուն Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատն է, որի արտադրանքի միայն 13,6 տոկոսն է արտահանվում Ռուսաստան (ամենաթարմ տվյալները՝ 2023 թ․)։
Ցանկի մյուս երեք ընկերությունների դեպքում է Ռուսաստանի հետ հարաբերություններից կախվածությունը ընդգծված։
- Գազպրոմ Արմենիան զբաղվում է ռուսական գազի բաշխումով։
- Մոբայլ Սենթր ընկերության խոշորագույն հարկատու դառնալը համընկել է դեպի Ռուսաստան էլեկտրոնիկայի վերարտահանման հետ,
- CPS ընկերությունը զբաղվում է վառելիքի ներկրմամբ և վաճառքով, որի զգալի մասը ներմուծվում է Ռուսաստանից։
Այսպիսով, խոշորագույն 10 հարկատուների թվում կան ընկերություններ, որոնց աշխատանքը կախված է ՀՀ-ՌԴ հարաբերությունների հետ։ Սակայն ավելի շատ են ընկերությունները, որոնց աշխատանքը կախված չէ կամ քիչ է կախված ՌԴ հետ հարաբերություններից։
Խոշոր հարկատուների վերաբերյալ տեղեկությունները կարող եք գտնել Factor TV-ի այս հոդվածում։
Գարիկ Հարությունյան