Աշխարհի ցանկացած անկյունում հայ լինելը ոչ միայն ծագումնաբանություն է, այլև ամենօրյա պատասխանատվություն, շնչառություն և ոգու տուրք՝ սեփական արմատներին։ Հենց այս գաղափարախոսությունն է ընկած «Hi Am» հիմնադրամի գործունեության հիմքում, որը տարիներ շարունակ Նշան Աճեմյանի առաջնորդությամբ իրականացնում է կարևորագույն մի առաքելություն՝ միավորել հայ մարդուն իր մշակույթի, լեզվի և հայրենիքի շուրջ՝ անկախ աշխարհագրական սահմաններից։
Նշան Աճեմյան. մշակութային կամուրջների ճարտարապետը
Հիմնադրամի գործունեության առանցքում կանգնած է Նշան Աճեմյանի տեսլականը։ Նա այն մարդն է, ով կարողացավ գտնել և համախմբել տաղանդավոր ստեղծագործողներին, ինչպիսին է երգահան և պրոդյուսեր Լիլի Գրիգորյանը, որպեսզի վերջիններիս ասելիքը դառնա լսելի աշխարհի չորս կողմերում։ «Hi Am» հիմնադրամը պարզապես կառույց չէ. այն հոգևոր կամուրջ է, որը Սփյուռքի հայ երեխաների համար բացում է դեպի Հայաստան տանող դռները։ Պարոն Աճեմյանի ջանքերով է, որ այսօր ունենք մշակութային այնպիսի արժեքներ, որոնք ոչ միայն երգվում են, այլև դառնում են դաստիարակության և ազգապահպանման հզոր գործիք։
«Հայ եմ» երգը. աղոթքից մինչև համամարդկային ուղերձ
2017 թվականին ծնված «Հայ եմ» երգը պարզապես երաժշտական ստեղծագործություն չէ։ Այն ծնվել է հիմնադրամի և Լիլի Գրիգորյանի սերտ համագործակցության արդյունքում։ Նրանց ստեղծագործական գործընկերության հիմքը դրվել էր դեռևս «Ապրել խաղաղ» նախագծի շրջանակներում, որը Լիլին ստեղծել էր 2015 թվականին՝ Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի կապակցությամբ։ Առաջին խոշոր համատեղ ձեռնարկը եղավ 2016 թվականի հուլիսի 19-ին Երևանի Հակոբ Պարոնյանի անվան երաժշտական կոմեդիայի պետական թատրոնում կայացած համերգը։ Այս հաջողված մեկնարկին հաջորդեց 2017 թվականի արդեն լեգենդար դարձած «Հայ եմ» երգի և տեսահոլովակի ստեղծումը։ Տեսահոլովակում, որը նկարահանել է Արթուր Մանուկյանը, մասնակցել են երեխաներ Լոս Անջելեսից, Մոսկվայից, Ֆրանսիայից, Իրանից, Կանադայից և Հայաստանից՝ դառնալով միասնության խորհրդանիշ։
Զարմանալի փաստ. նամակ Արգենտինայից
Հարցազրույցի ամենահուզիչ դրվագներից մեկը Լիլի Գրիգորյանին ուղղված նամակն է Արգենտինայից։ Ցեղասպանությունից փրկվածների 4-րդ սերնդի մի հայուհի, ով չգիտեր հայերեն, գրում էր, որ հենց «Հայ եմ» և «Ապրել խաղաղ» երգերի միջոցով է երեխաներին սովորեցնում հայ լինելու արվեստը։ Սա լավագույնս փաստում է, որ հիմնադրամի աշխատանքը հատել է օվկիանոսներ ու դիպչել մարդկային հոգիներին։
Ի՞նչ է նշանակում հայ լինել այսօր
Լիլի Գրիգորյանը հիանալի կերպով բնորոշում է հայի տեսակը. «Հայը յուրահատուկ գենետիկայով ազգ է, որն ունի պատմություն, անցյալ և հավատք»։ Շատ ծնողներ Մոսկվայում իրենց բալիկներին բերում են Լիլիի մոտ ոչ թե մեծ բեմեր նվաճելու, այլ պարզապես «հայ մնալու» համար, որպեսզի երեխան շփվի հայկական միջավայրում և չկորցնի իր տեսակը։
Միասնության նոր տողը
Եթե այսօր Լիլի Գրիգորյանը երգին նոր տող ավելացներ, ապա դա կլիներ միասնության մասին։ 2026 թվականի հայը պետք է գիտակցի, որ անկախ քաղաքական հայացքներից, մենք բոլորս ունենք նույն անցյալն ու նույն նախնիների արցունքները մեր հիշողության մեջ։