https://arm.sputniknews.ru/20260128/kjanqin-asel-ajvo-inchpes-en-vordekvorujs–haj-yntaniqnery-vorvoshum-erekha-unenal-98144087.html
Կյանքին ասել «այո». ինչպես են որդեկորույս հայ ընտանիքները որոշում երեխա ունենալ
Կյանքին ասել «այո». ինչպես են որդեկորույս հայ ընտանիքները որոշում երեխա ունենալ
Sputnik Արմենիա
Պատերազմում որդիներ կորցրած բազմաթիվ ընտանիքներ ուժ են գտնում և ոչ միայն շարունակում են ապրել, այլև որոշում են նոր կյանք պարգևել: Sputnik Արմենիան այդ թեմայով… 28.01.2026, Sputnik Արմենիա
2026-01-28T08:55+0400
2026-01-28T08:55+0400
2026-01-28T08:55+0400
հայաստան
բժիշկ
պատերազմ
երեխա
ընտանիք
ծնող
կին
https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e5/04/07/27082530_0:131:3073:1859_1920x0_80_0_0_93adca328dee65a761753e7e64562145.jpg.webp
ԵՐԵՎԱՆ, 28 հունվարի – Sputnik. Որդեկորույս ընտանիքները, որպես կանոն, նոր երեխա ունենալու որոշումը չեն կայացնում զոհվածին «փոխարինելու» համար, այլ փորձում են վերադառնալ ողբերգությունից առաջ ունեցած կյանքին` լցված իմաստով, ձայներով ու գույներով։ Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում այս մասին ասաց բժիշկ-վերարտադրողաբան Լուսինե Բալայանը:Նա հիշեցրեց, որ Հայաստանում գործում է պետական ծրագիր, և զոհված զինծառայողների ծնողները կարող են կրկին երեխա ունենալ, այդ թվում՝ վերարտադրողական օժանդակ տեխնոլոգիաների կիրառմամբ: Վերջին տվյալներով՝ այս ծրագրի շնորհիվ 81 երեխա է լույս աշխարհ եկել:Կյանքին ասել «այո՛»Ըստ Բալայանի՝ կորուստ ապրած ընտանիքում երեխայի ծնունդը ոչ թե հայրենասիրական քայլ է կամ կորուստը լրացնելու փորձ, այլ գիտակցված ընտրություն՝ հօգուտ կյանքի, սիրո և հույսի: Նա այդ համոզմունքին է հանգել այդպիսի ընտանիքների հետ աշխատանքի ընթացքում:Միաժամանակ ծնողներից շատերը նորածնի մեջ ակամա փնտրում են զոհված որդու դիմագծերը: Բայց բժշկի խնդիրն է ոչ թե օգնել, որ կորուստը «փոխարինեն», այլ հնարավորություն տալ, որ ընտանիքի կյանքը նոր իմաստով լցվի։Բալայանն օրինակ է բերում է իր բուժառուներից մեկի՝ Սոնա Մանուկյանի պատմությունը: Ծննդաբերությունից հետո կինը խոստովանել է, որ շատ է կարոտում զոհված որդուն և կցանկանար նորածնին նույն անունով կոչել՝ Սամվել:«Ես նրան միայն մի բան ասացի` այսօր ծնվել է Սամվելի կրտսեր եղբայրը` իր սեփական ճակատագրով, անունով ու կենսագրությամբ»,- պատմում է բժիշկը:Երբ երեխային դրել են մոր կրծքին, նա նայել է փոքրիկին ու կամացուկ ասել. «Մանվել»: «Դա նրա ներքին ուժի պահն էր», – նշում է Բալայանը:Երեխային զոհված որդու անունով կոչելու ձգտումը մասնագետը բնական ռեակցիա է համարում, ողբերգությունը չեղարկելու և անցյալին՝ «մինչ այդ» եղած կյանքին վերադառնալու փորձ:Լռություն, որը չի կարելի խախտելԲալայանի խոսքով` նման կանանց մոտ երեխաների ծնունդը սովորաբար ուղեկցվում է առանձնահատուկ լռությամբ, որը մյուսների ցավի հանդեպ հարգանքի դրսևորում է և տեղի ունեցած հրաշքի արձագանք:«Այդ լռությունը չի կարելի լցնել բառերով: Նման պահերին ցանկացած բառ միայն արժեզրկում է այն, ինչ տեղի է ունենում»,- ընդգծում է նա:«Դավաճանությո՞ւն», թե՞ ընտրությունԲժշկի խոսքով՝ ոմանք, ովքեր երբևէ չեն բախվել նման ցավի, ևս մեկ երեխա ունենալն ընկալում են որպես դավաճանություն զոհված որդու հանդեպ: Սակայն Բալայանը շեշտում է, որ այդ պատկերացումը որևէ կապ չունի իրականության հետ:«Նման ծնողներին անհնար է չճանաչել: Նրանց մատնում են աչքերը, որոնցում ընդմիշտ մնում է կորստի ցավը: Այդ աչքերը հնարավոր չէ շփոթել»,- ասում է նա:Այս դեպքում երեխա ունենալու որոշումը դառնում է կյանքին «այո» ասելու ձև: Իսկական դավաճանությունը, ըստ բժշկի, կլիներ հանձնվելը, հուսահատությանն ու ցավին տրվելը:Միևնույն ժամանակ Բալայանն ընդգծում է, որ հատկապես ցավ են պատճառում հերթապահ արտահայտությունները, օրինակ՝ «կյանքը շարունակվում է»:Ուստի կյանքի շարունակությունը, ըստ մասնագետի, չի կարելի բառերով պարտադրել, կարելի է միայն զգուշորեն ցույց տալ՝ քայլ առ քայլ, կողքին մնալով:Երբ հասկանում ես` ինչ է հրաշքըԲալայանը վերարտադրողաբանի մասնագիտությունն անվանում է «աշխատանք հրաշքի մասին», որովհետև բժիշկներն ուղեկցում են մանրադիտակի տակ գտնվող էմբրիոնից մինչև նորածնի առաջին ճիչը տանող ամբողջ ճանապարհին:Մասնագետը նշում է, որ իր աշխատանքի հիմքում ոչ միայն գիտելիքն է ու փորձը, այլև մարդասիրությունը՝ անկեղծ ցանկությունը անել հնարավոր ամեն բան, որ ևս մեկ կին վերագտնի կյանքի իմաստը։
2026
Լուրեր
am_HY
https://cdn.am.sputniknews.ru/img/07e5/04/07/27082530_142:0:2873:2048_1920x0_80_0_0_4132916c78a75a5993b1531dacf755e7.jpg.webp
հայաստան, բժիշկ, պատերազմ, երեխա, ընտանիք, ծնող, կին
հայաստան, բժիշկ, պատերազմ, երեխա, ընտանիք, ծնող, կին
Պատերազմում որդիներ կորցրած բազմաթիվ ընտանիքներ ուժ են գտնում և ոչ միայն շարունակում են ապրել, այլև որոշում են նոր կյանք պարգևել: Sputnik Արմենիան այդ թեմայով զրուցել է բժիշկ-վերարտադրողաբան Լուսինե Բալայանի հետ։
Կյանքին ասել «այո՛»
Ըստ Բալայանի՝ կորուստ ապրած ընտանիքում երեխայի ծնունդը ոչ թե հայրենասիրական քայլ է կամ կորուստը լրացնելու փորձ, այլ գիտակցված ընտրություն՝ հօգուտ կյանքի, սիրո և հույսի: Նա այդ համոզմունքին է հանգել այդպիսի ընտանիքների հետ աշխատանքի ընթացքում:
«Մի ակնթարթում այդ մարդիկ կորցնում են կյանքի գույներն ու ձայները: Երեխայի ծնունդը նրանց համար կյանքի նոր իմաստ գտնելու և դրանից կառչելու փորձ է»,-ասում է բժիշկը:
Միաժամանակ ծնողներից շատերը նորածնի մեջ ակամա փնտրում են զոհված որդու դիմագծերը: Բայց բժշկի խնդիրն է ոչ թե օգնել, որ կորուստը «փոխարինեն», այլ հնարավորություն տալ, որ ընտանիքի կյանքը նոր իմաստով լցվի։
Բալայանն օրինակ է բերում է իր բուժառուներից մեկի՝ Սոնա Մանուկյանի պատմությունը: Ծննդաբերությունից հետո կինը խոստովանել է, որ շատ է կարոտում զոհված որդուն և կցանկանար նորածնին նույն անունով կոչել՝ Սամվել:
«Ես նրան միայն մի բան ասացի` այսօր ծնվել է Սամվելի կրտսեր եղբայրը` իր սեփական ճակատագրով, անունով ու կենսագրությամբ»,- պատմում է բժիշկը:
Երբ երեխային դրել են մոր կրծքին, նա նայել է փոքրիկին ու կամացուկ ասել. «Մանվել»: «Դա նրա ներքին ուժի պահն էր», – նշում է Բալայանը:
Երեխային զոհված որդու անունով կոչելու ձգտումը մասնագետը բնական ռեակցիա է համարում, ողբերգությունը չեղարկելու և անցյալին՝ «մինչ այդ» եղած կյանքին վերադառնալու փորձ:
Լռություն, որը չի կարելի խախտել
Բալայանի խոսքով` նման կանանց մոտ երեխաների ծնունդը սովորաբար ուղեկցվում է առանձնահատուկ լռությամբ, որը մյուսների ցավի հանդեպ հարգանքի դրսևորում է և տեղի ունեցած հրաշքի արձագանք:
«Այդ լռությունը չի կարելի լցնել բառերով: Նման պահերին ցանկացած բառ միայն արժեզրկում է այն, ինչ տեղի է ունենում»,- ընդգծում է նա:
«Դավաճանությո՞ւն», թե՞ ընտրություն
Բժշկի խոսքով՝ ոմանք, ովքեր երբևէ չեն բախվել նման ցավի, ևս մեկ երեխա ունենալն ընկալում են որպես դավաճանություն զոհված որդու հանդեպ: Սակայն Բալայանը շեշտում է, որ այդ պատկերացումը որևէ կապ չունի իրականության հետ:
«Նման ծնողներին անհնար է չճանաչել: Նրանց մատնում են աչքերը, որոնցում ընդմիշտ մնում է կորստի ցավը: Այդ աչքերը հնարավոր չէ շփոթել»,- ասում է նա:
Այս դեպքում երեխա ունենալու որոշումը դառնում է կյանքին «այո» ասելու ձև: Իսկական դավաճանությունը, ըստ բժշկի, կլիներ հանձնվելը, հուսահատությանն ու ցավին տրվելը:
Միևնույն ժամանակ Բալայանն ընդգծում է, որ հատկապես ցավ են պատճառում հերթապահ արտահայտությունները, օրինակ՝ «կյանքը շարունակվում է»:
«Նրանց համար ամենասարսափելին հենց այն է, որ կյանքը շարունակվում է, բայց արդեն առանց իրենց որդու»,- հավելում է նա:
Ուստի կյանքի շարունակությունը, ըստ մասնագետի, չի կարելի բառերով պարտադրել, կարելի է միայն զգուշորեն ցույց տալ՝ քայլ առ քայլ, կողքին մնալով:
Երբ հասկանում ես` ինչ է հրաշքը
Բալայանը վերարտադրողաբանի մասնագիտությունն անվանում է «աշխատանք հրաշքի մասին», որովհետև բժիշկներն ուղեկցում են մանրադիտակի տակ գտնվող էմբրիոնից մինչև նորածնի առաջին ճիչը տանող ամբողջ ճանապարհին:
«Երբ բուժառուներն ուղարկում են առաջին ատամիկի կամ դպրոցական առաջին օրվա լուսանկարները, անհնար է բառերով նկարագրել… Նման պահերին հատկապես պարզ ես հասկանում, թե ինչ է հրաշքը»,- ասում է նա:
Մասնագետը նշում է, որ իր աշխատանքի հիմքում ոչ միայն գիտելիքն է ու փորձը, այլև մարդասիրությունը՝ անկեղծ ցանկությունը անել հնարավոր ամեն բան, որ ևս մեկ կին վերագտնի կյանքի իմաստը։