Իրանի տնտեսությունը շարունակում է գործել բազմաշերտ ճնշումների պայմաններում՝ ներառյալ միջազգային սանկցիաները, արժույթի արժեզրկումը, բարձր ինֆլյացիան և ներքին սոցիալ-տնտեսական լարվածությունը։ Միջազգային վերլուծաբանների գնահատմամբ՝ երկրի տնտեսական հեռանկարները կարճաժամկետում մնում են խիստ անորոշ։
Տնտեսական դանդաղում և արժույթի անկում
2025–2026 թվականների սահմանագծին Իրանի տնտեսությունը փաստացի հայտնվել է դանդաղման փուլում։ Նավթային և ոչ նավթային հատվածներում արձանագրվել է աճի տեմպերի նվազում, իսկ որոշ գնահատականներով՝ ՀՆԱ-ի նվազում։ Տնտեսական ակտիվության թուլացման ֆոնին շարունակվում է ազգային արժույթի՝ իրանական ռիալի արժեզրկումը, ինչը խթանում է գնաճային ճնշումները։
Ինֆլյացիան, ըստ միջազգային աղբյուրների, շարունակում է մնալ բարձր մակարդակի վրա՝ գերազանցելով 40 տոկոսը։ Արժույթի անկումն անմիջականորեն ազդում է բնակչության գնողունակության վրա՝ բարձրացնելով առաջին անհրաժեշտության ապրանքների գները և խորացնելով սոցիալական խնդիրները։
Սանկցիաների շարունակական ազդեցությունը
Միջազգային ֆինանսական և առևտրային սանկցիաները շարունակում են սահմանափակել Իրանի տնտեսության արտաքին կապերը։ Նավթի արտահանումը, թեև պահպանվում է որոշ շուկաներում, ամբողջությամբ չի փոխհատուցում ներդրումային հոսքերի կրճատումը և ֆինանսական համակարգի մեկուսացումը։ Արդյունքում, արտաքին ֆինանսավորման աղբյուրների սահմանափակումը խոչընդոտում է ինչպես պետական, այնպես էլ մասնավոր հատվածի զարգացման ծրագրերը։
Սոցիալական լարվածություն և ներքին ռիսկեր
Տնտեսական ճնշումները ուղեկցվում են սոցիալական դժգոհության աճով։ Գների բարձրացումը, աշխատավարձերի և կենսամակարդակի անկումը խորացնում են հասարակական լարվածությունը, ինչը լրացուցիչ ռիսկ է ստեղծում տնտեսական կայունության համար։ Վերլուծաբանները նշում են, որ սոցիալական գործոնը դառնում է տնտեսության վրա ազդող կարևոր գործոններից մեկը։
Ի՞նչ են կանխատեսում վերլուծաբանները
Կարճաժամկետ հեռանկարում՝ առաջիկա մեկ տարվա ընթացքում, Իրանի տնտեսության համար սպասվում է առավելագույնը թույլ կամ զրոյական աճ։ Միջազգային փորձագետների գնահատմամբ՝ առանց արտաքին քաղաքական էական փոփոխությունների կամ սանկցիոն ռեժիմի մեղմացման, տնտեսության արագ վերականգնումը քիչ հավանական է։
Միևնույն ժամանակ, որոշակի հույսեր կապվում են էներգետիկ շուկայի հետ։ Նավթի համաշխարհային գների հարաբերական կայունությունը կարող է ապահովել սահմանափակ եկամուտներ, սակայն դրանք բավարար չեն տնտեսության կառուցվածքային խնդիրները լուծելու համար։
Միջնաժամկետ հեռանկարում տնտեսության հնարավոր վերականգնումը մեծապես կախված կլինի քաղաքական և դիվանագիտական զարգացումներից։ Սանկցիաների հնարավոր մեղմացումը կամ միջազգային համաձայնությունների ձեռքբերումը կարող են փոխել իրավիճակը, սակայն ներկայում նման սցենարները մնում են անորոշ։