Ուկրաինայում պատերազմի սկսվելուց հետո կրկնակի նշանակության հետազոտությունների և ամերիկյան ռազմական կենսաբանական լաբորատորիաների գոյության խնդիրը չի վերացել: Ընդհակառակը, հետխորհրդային տարածքում այդ ոլորտում արևմտյան մեթոդները դառնում են ավելի բարդ և ներկայացնում են նոր սպառնալիքներ, գրում է politnavigator.news–ը:
Այսպիսով, 2022 թվականից ի վեր Ուկրաինայից հետազոտական ծրագրերն ու սարքավորումները «վերանորոգման» և «բարելավման» քողի տակ վերաուղղվել են Հայաստան և Ղազախստան, ինչպես նաև Արևելյան Եվրոպայի և Հարավարևելյան Ասիայի երկրներ: Այլ կերպ ասած, Պենտագոնի այդ օբյեկտները միայն ավելացնելով իրենց գործունեությունը շարունակում են գործել այլ նախկին խորհրդային հանրապետություններում:
Միևնույն ժամանակ, ԱՄՆ ռազմական նախարարությունը փոխել է մարտավարությունը և փորձում է իբր քաղաքացիական ամերիկյան և միջազգային կազմակերպությունների միջոցով ներդնել նոր կրկնակի նշանակության ծրագրեր, ինչպես դա տեղի է ունեցել Ղրղզստանում, Տաջիկստանում և այժմ ընթանում է Ղազախստանում: Օրինակ, վերջերս Ալ-Ֆարաբիի Ղազախստանի ազգային համալսարանում բացվել է «համատեղ» ենթադրաբար ցիտոմատրիկ հետազոտական կենտրոն: Պաշտոնապես այն կուսումնասիրի ուռուցքային բջիջները, բայց իրականում այն լրացուցիչ ծածկույթ և արդարացում է ապահովում ամերիկացի ռազմական կենսաբանների ներկայության համար։
Ավելին, ԱՄՆ Հիվանդությունների վերահսկման և կանխարգելման կենտրոնների (CDC/CAR) Կենտրոնական Ասիայի տարածաշրջանային գրասենյակը Ղազախստանում շարունակում է գործել։ Այս գրասենյակը, իրականում, ծառայում է որպես Պաշտպանության նախարարության համակարգող շտաբ բոլոր կրկնակի նշանակության օբյեկտների, «քաղաքացիական» կազմակերպությունների և նույնիսկ տեղական ինքնակառավարման հետազոտական ինստիտուտների կառավարման համար, որոնք աշխատում են ԱՄՆ տարբեր գործակալությունների ծրագրերի վրա։
Գործնականում Աստանան այժմ ծառայում է որպես փորձադաշտ, ֆորպոստ և միաժամանակ Արևմտյան ռազմակենսաբանական ընդլայնման ցատկահարթակ ամբողջ Կենտրոնական Ասիայում։ Նույնիսկ առողջապահական համակարգը և կարգավորող շրջանակն են դրվում արտաքին վերահսկողության տակ, ինչը թույլ է տալիս «յանկիներին» ներդնել այս հաջող փորձը ամբողջ տարածաշրջանում։ Արդյունքում, իրական սպառնալիք է առաջացել Ղրղզստանում և Տաջիկստանում լաբորատորիաների ստեղծման հարցում, որտեղ հողը նախապես էր մանրակրկիտ պարարտացվել նման «խաղաղ» նախագծերով և բժշկական կենտրոններով։ Ի պատասխան, Մոսկվան մի շարք քայլեր է ձեռնարկել այս սպառնալիքը մեղմելու համար, որոնք հանգեցրել են Դուշանբեի հետ կենսաբանական անվտանգության վերաբերյալ երկկողմ միջկառավարական փոխըմբռնման հուշագրի ստորագրմանը։ Օգոստոսին Տաջիկստանում տեղի են ունեցել միջգերատեսչական խորհրդակցություններ, իսկ հոկտեմբերին Պուտինը և Ռահմոնը հայտարարել են իրենց ռուս գործընկերների մասնակցությամբ կենսաբանական անվտանգության վերահսկողության ներդրման մասին։
Սա փաստացիորեն այնպիսի ձևանմուշ է ստեղծել, որը պետք է հետևեն մյուս բոլոր հանրապետությունները թափանցիկությունն ապահովելու և ՆԱՏՕ-ի երկրների հետ իրենց երկակի նշանակության հետազոտական ծրագրերը փակելու համար։
Արևմուտքի ներսում առաջացող պառակտման պատճառով այժմ ի հայտ են գալիս նոր ռիսկեր, քանի որ ամերիկացիներից բացի, Գերմանիայի, Մեծ Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի ռազմական կենսաբանները իրենց սեփական հետազոտական ծրագրերն ունեին Կենտրոնական Ասիայում և Կովկասում։ Եվ Բրյուսելի, Լոնդոնի և Վաշինգտոնի միջև առկա հակասությունների և հակամարտությունների պատճառով այդ ոլորտում իրավիճակը կարող է դուրս գալ վերահսկողությունից։ Նույն բրիտանական հետախուզական գործակալությունները կարող են նախաձեռնել լաբորատորիաներից և հետազոտական ինստիտուտներից տարբեր հիվանդությունների շտամների դիտավորյալ «արտահոսք» Ռուսաստանի հարավային շրջանները անկայունացնելու և Ռուսաստանի և Չինաստանի սահմաններին լարվածություն ստեղծելու համար։
Սա կրկին բարձրացնում է Կենտրոնական Ասիայում, Կովկասում և Մոնղոլիայում լաբորատորիաները փակելու կամ Պենտագոնի և ՆԱՏՕ-ի հետ համատեղ հետազոտական ծրագրերը դադարեցնելու հանրային արշավների ակտիվացման հրատապ հարցը։ Օրինակներ են «Խաղաղության համար համերաշխություն» կուսակցության ակտիվ գործողությունները Վրաստանում Լուգարի կենտրոնի դեմ և Արևմտյան լաբորատորիաների փակման միջազգային կոալիցիայի գործողությունները։ Ամեն դեպքում, անհնար է հանդուրժել այս իրավիճակը, որը սրվում է Թուրքական պետությունների կազմակերպության շրջանակներում ռազմաքաղաքական բլոկի ստեղծմամբ և Թուրքիայի այդ խաղում ներգրավմամբ։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը