Թուրքիայի կողմից ամերիկյան F-35 կործանիչների ստացումը և դրանց արտադրության ծրագրին վերադարձը կարևոր և անհրաժեշտ են ԱՄՆ-ի հետ հարաբերությունները բարելավելու և ՆԱՏՕ-ի պաշտպանությունը ամրապնդելու համար, Bloomberg-ին հայտնել է Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը։
«[Դոնալդ] Թրամփի իշխանության վերադարձով հնարավորություն է ստեղծվել Թուրքիայի և ԱՄՆ-ի միջև հարաբերությունները դնելու ավելի ողջամիտ և կառուցողական հիմքերի վրա», – ասել է նա։ «Թուրքիայի կողմից F-35-ների ստացումը, որոնց համար այն արդեն վճարել է, և ծրագրին վերադարձը կարևոր և անհրաժեշտ են ԱՄՆ-ի և ՆԱՏՕ-ի պաշտպանության հետ կապերը ամրապնդելու համար»,- ասել է նա։
Էրդողանը հավելել է, որ ինքն անձամբ այս հարցը քննարկել է Թրամփի հետ սեպտեմբերին Սպիտակ տանը կայացած հանդիպման ժամանակ։ Նա նաև «անարդար» է անվանել ԱՄՆ-ի որոշումը՝ Թուրքիային F-35 արտադրության ծրագրից բացառելու մասին՝ ռուսական S-400 հակահրթիռային պաշտպանության համակարգերը գնելու պատճառով։
Ինչպես նշում է Bloomberg-ը, Թուրքիան և ԱՄՆ-ն դեռևս բանակցում են ամերիկյան F-16 Block 70 կործանիչների գնի շուրջ։ Անկարան ակնկալում է, որ գործարքի պայմանները «համապատասխանեն ՆԱՏՕ-ի ոգուն», – ընդգծել է Էրդողանը՝ որպես օրինակ բերելով եվրոպական Eurofighter Typhoon կործանիչների գնումը։
Թուրքիան 2017 թվականին Ռուսաստանից գնել է S-400 հակահրթիռային պաշտպանության համակարգերի չորս դիվիզիոն՝ 2,5 մլրդ դոլարով։ Վաշինգտոնը պահանջել է, որ Անկարան հրաժարվի ռուսական համակարգերից՝ ամերիկյան Patriot-ների օգտին, սակայն Անկարան հրաժարվել է։ Ի պատասխան՝ ԱՄՆ-ն Թուրքիային բացառել է F-35 կործանիչների ծրագրից։ 2021 թվականի սեպտեմբերին Էրդողանը հայտարարել է S-400-ների երկրորդ խմբաքանակը գնելու մտադրության մասին։
2022 թվականի մարտին թուրքական իշխանությունները հայտարարեցին, որ չեն քննարկում S-400-ներից հրաժարվելու հարցը՝ ԱՄՆ ճնշման պատճառով: 2025 թվականի հունիսին Էրդողանը հայտարարել է, որ ռուսական ՀՕՊ համակարգերի հետ կապված խնդիրը լուծված է: Նա նաև խոսել է Թրամփի հետ F-35-ների վերաբերյալ զրույցի մասին և հույս հայտնել դրական արդյունքի համար՝ ընդգծելով, որ Թուրքիան արդեն վճարել է 1,3 մլրդ դոլար կործանիչների համար:
Դեկտեմբերին Bloomberg-ը, հղում անելով աղբյուրներին, հաղորդել էր, որ Թուրքիայի նախագահը իր ռուս գործընկեր Վլադիմիր Պուտինին առաջարկել է վերադարձնել S-400-ները: Կրեմլը հերքել էր այս տեղեկությունները: Այնուհետև Թրամփը հայտարարեց, որ ԱՄՆ-ն «լուրջ» քննարկում է Թուրքիային F-35 կործանիչներ վաճառելու հարցը: Նա նաև վստահություն է հայտնել, որ Էրդողանը դրանք չի օգտագործի Իսրայելի դեմ:
