22 դեկտեմբերի 2025 – 16:29 AMT
PanARMENIAN.Net – ԱՄՆ-Ադրբեջան առևտրի պալատը (USACC) անցկացրել է դեսպանների բարձր մակարդակի կլոր սեղան «Թրամփի ուղին՝ միջազգային խաղաղության և բարգավաճման համար» (TRIPP) թեմայով՝ ընդգծելով նախաձեռնության առանցքային դերը Միացյալ Նահանգների՝ Կենտրոնական Եվրասիայում վերակազմակերպված ներգրավվածության շրջանակում։ Նիստին մասնակցել են Հայաստանի ու Ադրբեջանի դեսպանները, հայտնում է Factor.am-ը։
Փակ ձևաչափով անցկացված հանդիպմանը ներկա են եղել նաև Հարավային Կովկասի և Կենտրոնական Ասիայի այլ երկրների դեսպաններ, ամերիկյան կառավարության տարբեր գերատեսչությունների բարձրաստիճան ներկայացուցիչներ, ինչպես նաև մասնավոր հատվածի առաջատարներ։ Քննարկվել է, թե ինչպես կարող է TRIPP-ն արագացնել ենթակառուցվածքների զարգացումը, ամրապնդել տարածաշրջանային կապը և ամրապնդել ԱՄՆ կայուն տնտեսական ներկայությունը Միջին միջանցքի երկայնքով։
«Օգոստոսյան խաղաղության համաձայնագիրը, որը կնքվել է Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև, և որի միջնորդը եղել է այս վարչակազմը, ստեղծեց պատմական բացում: TRIPP-ն այն միջոցն է, որով մենք այդ խաղաղությունը դարձնում ենք կայուն՝ տարանցիկ երթուղին վերածելով համատեղ բարգավաճման շարժիչի։ Ամերիկյան ընկերություններն ու կապիտալը կարևոր են այդ տեսլականի համար, և այս վարչակազմը հանձնառու է ապահովել, որ նրանք տեղ ունենան բանակցությունների սեղանի շուրջ»,- ասել է ԱՄՆ Պետքարտուղարության գրասենյակի տնօրեն և խաղաղության առաքելությունների հատուկ դեսպան Վինայ Չավլան։
TRIPP նախաձեռնության մեկնարկին USACC-ի գործադիր տնօրեն Նաթիգ Բախիշովը նշել է, որ այն դուրս է գալիս ավանդական տարանցիկ մոդելներից՝ ընդգրկելով ենթակառուցվածքային ներդրումները, կարգավորումների համադրման գործընթացները և մասնավոր հատվածի ընդգրկումը միավորված ռազմավարական մոտեցման մեջ։ Նա ընդգծել է, որ TRIPP-ը դարձել է Միացյալ Նահանգների նորացված ներգրավվածության հիմնաքարը Հարավային Կովկասում և Կենտրոնական Ասիայում՝ առաջին անգամ վերջին տասնամյակի ընթացքում ապահովելով շուկայական լուծումներ տարածաշրջանային ինտեգրման ու կապի ամրապնդման նպատակով։
Հայաստանի, Ադրբեջանի, Վրաստանի, Ղազախստանի, Ղրղզստանի, Թուրքմենստանի և Ուզբեկստանի ներկայացուցիչներն իրենց դիտարկումներն են ներկայացրել՝ անդրադառնալով այն հարցերին, թե ինչպես TRIPP-ը կարող է լրացնել ազգային զարգացման ծրագրերը, խթանել միջսահմանային համագործակցությունը և բարձրացնել տարածաշրջանային երթուղիների մրցունակությունը։
«Նախագահ Թրամփի առաջնորդության շնորհիվ է, որ մենք կարողացանք ստեղծել խաղաղության համար այս մղիչ ուժը և TRIPP-ը դարձնել մեր տարածաշրջանային ռազմավարության առանցքային տարր։ ԱՄՆ-ի ներգրավվածությունը կօգնի այս նախաձեռնությունը վերածել շոշափելի օգուտների Հարավային Կովկասի, Կենտրոնական Ասիայի և այլ երկրների համար: Ես ողջունում եմ մեր ադրբեջանցի գործընկերների հետ կառուցողական համագործակցությունը և այն փաստը, որ քննարկումներն այժմ առաջ են շարժվում դեպի կոնկրետ զարգացման նախագծեր: Այս տեսակի գործնական համագործակցությունը կարևոր է իրական տնտեսական և սոցիալական արդյունքների հասնելու համար»,- ասել է ԱՄՆ-ում ՀՀ դեսպան Նարեկ Մկրտչյանը։
ԱՄՆ-ում Ադրբեջանի դեսպան Խազար Իբրահիմը, իր հերթին, նշել է, որ «օգոստոսյան գագաթնաժողովը պատմական դեր է խաղացել տարածաշրջանային խաղաղության գործընթացի առաջխաղացման գործում»։
«Կապի և համագործակցության սկզբունքները վաղուց են առաջ մղվում Ադրբեջանի կողմից, որն արդեն իսկ ամուր գործընկերային հարաբերություններ է հաստատել Թուրքիայի, Վրաստանի և Կենտրոնական Ասիայի երկրների հետ՝ ապահովելով ամուր հիմք զարգացման համար: Այս թափը իրական է, և մենք պետք է արագ շարժվենք: TRIPP-ի՝ որպես Միջին միջանցքի հիմնական բաղադրիչի հաջողությունն ապահովելը կարևոր է»,- ասել է ադրբեջանցի դիվանագետը։
Քննարկումների ընթացքում անդրադարձ է կատարվել նաև ամերիկյան կառույցների դերին, մասնավորապես ԱՄՆ Միջազգային զարգացման ֆինանսական կորպորացիայի (DFC) մասնակցությանը՝ նախագծերի ֆինանսավորման, առևտրի ակտիվացման և ներդրումային ռիսկերի նվազեցման հարցերում։ Մասնավոր հատվածի ներկայացուցիչները՝ այդ թվում Google-ը, Bechtel-ը, Tetra Tech-ը, ինչպես նաև տարածաշրջանային առևտրային միավորումները, կիսվել են իրենց փորձով և ընդգծել աճող հետաքրքրությունը՝ կապված TRIPP-ի և հարակից տարածաշրջանային ծրագրերի ստեղծած առևտրային ու ներդրումային հնարավորությունների հետ։
USACC-ը վերահաստատել է իր հանձնառությունը՝ շարունակելու ակտիվ երկխոսությունը ԱՄՆ-ի պետական մարմինների, կառավարությունների ու մասնավոր հատվածի միջև՝ TRIPP-ի արդյունավետ իրագործումը և դրա երկարաժամկետ ազդեցությունը ապահովելու նպատակով։
Վաշինգտոնում ՀՀ, Ադրբեջանի և ԱՄՆ ղեկավարներ Նիկոլ Փաշինյանը, Իլհամ Ալիևն ու Դոնալդ Թրամփը պաշտոնապես համաձայնության են եկել «Թրամփի ուղին» գործարկելու շուրջ։
«Երթուղին թույլ կտա, որ Ադրբեջանը կարողանա հասնել Նախիջևան՝ լիովին հարգելով Հայաստանի ինքնիշխանությունը։ Հայաստանը նաև բացառիկ գործընկերություն է ստեղծում ԱՄՆ-ի հետ, որպեսզի զարգացնի այս միջանցքը, ժամկետը կարող է մինչև 99 տարով երկարաձգվել, խոստացել են 99 տարուց հետո էլ երկարաձգել 99 տարով։ Ենթակառուցվածքային լուրջ զարգացումներ ենք ակնկալում, ամերիկյան ընկերություններն անհամբեր սպասում են՝ մուտք գործելու այս երկրներ և մեծ գումարներ ծախսելու, ինչը տնտեսական օգուտներ կբերի մեր երեք պետություններին»,–ասել է Թրամփը։
Սեպտեմբերի 11-ին Նիկոլ Փաշինյանը նշել է, որ Հայաստանի կողմից ամերիկյան կողմին ոչ թե հող է տրվել վարձակալությամբ 99 տարով, այլ տրամադրվել է կառուցապատման իրավունք։