8 դեկտեմբերի 2025 – 14:13 AMT
PanARMENIAN.Net – Ռուսաստանը դարեր շարունակ եղել է բազմաթիվ հայերի նոր տունը։ Այսօր հայ համայնքներն ապրում են Ռուսաստանի գրեթե բոլոր խոշոր քաղաքներում, հատկապես Մոսկվայում, Սանկտ Պետերբուրգում և Հյուսիսային Կովկասում։ «Ստորև ներկայացնում ենք հինգ քաղաք, որտեղ հայերենը հաճախ կարելի է լսել, իսկ հայկական մշակույթն ու ոգին դեռ պահպանվում են», գրում է «Վեստի Կավկազան»։
Ցուցակում 5 քաղաք է ընդգրկվել։
Բուդյոնովսկ
Սկզբում Բուդյոնովսկը եղել է կազակական ավան, ուր 18-րդ դարի վերջին սկսեցին հայեր տեղափոխվել Հարավային Կովկասից։ 1799 թվականին Պետրոս I հրամանով այստեղ հիմնվել է Սուրբ Խաչ (Սուրբ Խաչ) քաղաքը, որն ամբողջ դար շարունակ մնացել է միատարր։ Հետագայում այստեղ հաստատվել են ռուս և ուկրաինացի վերաբնակներ։ Սովետական շրջանում այն վերանվանվել է՝ նախ Պրիկումսկ, ապա՝ Բուդյոնովսկ։ Այսօր քաղաքում ապրում է ավելի քան 61 հազար մարդ, որոնցից մոտ 3․5 հազարը՝ հայեր։
Արմավիր
Արմավիրը միակ ռուսական քաղաքն է, որը պահպանել է հայկական անվանումը։ Այն հիմնադրել են Ղրիմից տեղափոխված հայերը։ Սկզբում նրանք հաստատվել են Ադիգեի նախալեռներում, ապա՝ Ուրուպ գետի ափին։ Այստեղ էլ 1839 թվականին հիմնվել է ռուսական Արմավիրը։ Քաղաքը պահպանել է իր միատարր ազգային կազմը մինչև 1914 թվականը։
Խորհրդային տարիներին Արմավիրը դարձել է զարգացած վարչական կենտրոն։ Այժմ քաղաքում ապրում է մոտ 200 հազար մարդ, որից մոտ 11 հազարը՝ հայեր։
Անապա
Ռուս-թուրքական պատերազմների ընթացքում Անապան բազմիցս անցել է ձեռքերից ձեռք, մինչև 1828 թվականին ռուսական բանակը՝ Լազար Սերեբրյակովի (Ղազար Արծաթագործյան) գլխավորությամբ, վերջնականապես գրավեց այն։ Դրանից հետո սկսվեց հայերի ներգաղթը Օսմանյան կայսրությունից և ռուս վերաբնակների տեղաշարժը Կուբանից։ 1908 թվականին՝ Անապայից 9 կմ դեպի արևելք, հայերը հիմնեցին Հայոց ձոր գյուղը, որը 1925 թվականին դարձավ քաղաքի արբանյակը։ Այսօր քաղաքում ապրում է մոտ 11 հազար հայ։
Սոչի
Չնայած որոշ տեսակետների, թե Սոչին հիմնադրել են հայերը, դա այդպես չէ։ Հայերը սկսել են տեղափոխվել Սոչի Կովկասյան պատերազմի ավարտից հետո, իսկ ներգաղթի երկրորդ ալիքը եղել է ԽՍՀՄ փլուզումից հետո։ Ըստ մոտավոր տվյալների՝ Սոչիում ապրում է ավելի քան 29 հազար հայ, թեև շատերը կարծում են, որ իրական թիվը շատ ավելի բարձր է։
Դոնի Ռոստով
Չնայած հայերը Ռոստովը չեն հիմնադրել, քաղաքը կարևոր դեր ունի հայ համայնքի համար։ 1779 թվականին Եկատերինա II հրամանով Ղրիմից հայերին թույլատրվել է բնակվել Դոնի շրջանում՝ Դմիտրիևսկայա ամրոցի արևելքում։ Այսպես է ծնվել Դոնի Նախիջևանը։ Քաղաքում նկատելի է հայկական ճարտարապետության ոճը։ 1928 թվականին այն միացվել է Ռոստովի Պրոլետարական շրջանին։ Բնակչության մոտ 30 հազարը՝ հայեր են։ Շատերը մինչ օրս այդ տարածքը կոչում են Նախիջևան։