Խանութից գնված ապրանքը հետ վերադարձնելու փորձը հաճախ ավարտվում է վաճառողի մերժմամբ՝ «ապրանքը թերություն չունի» հիմնավորմամբ։ Օրենքը, սակայն, հենց պատշաճ որակի ապրանքի համար է սահմանում վերադարձնելու կամ փոխարինելու իրավունք, բայց այն պայմանավորված է կոնկրետ պահանջներով և ունի բացառությունների ցանկ։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, համապատասխան կարգավորումը սահմանված է «Սպառողների իրավունքների պաշտպանության մասին» 2001 թվականի հունիսի 26-ի ՀՕ-197 օրենքի 23-րդ հոդվածով։
Ի՞նչ իրավունք է սահմանում օրենքը
Օրենքի 23-րդ հոդվածի 1-ին մասով սպառողն իրավունք ունի վերադարձնելու կամ փոխարինելու պատշաճ որակի ոչ պարենային ապրանքն այլ չափի, ձևի, գույնի կամ համանման կոմպլեկտայնության ապրանքով, եթե ապրանքը հարմար չէ ձևով, եզրաչափքերով, գույնով, չափով կամ այլ պատճառներով չի կարող օգտագործվել իր նշանակությամբ։
Ուշադրություն դարձրեք երկու բանի. խոսքը վերաբերում է պատշաճ որակի, այսինքն՝ անթերի ապրանքին, և միայն ոչ պարենային ապրանքին։ Ապրանքը վերադարձվում է այն վաճառողի մոտ, որից ձեռք է բերվել, կամ վաճառողի հայտարարած այլ վայրում, իսկ գնի տարբերության դեպքում կատարվում է վերահաշվարկ։
Ի՞նչ ժամկետում
Նույն մասով սպառողն իրավունք ունի փոխարինելու կամ վերադարձնելու պատշաճ որակի ապրանքն իրեն հանձնելու օրվանից 14 օրվա ընթացքում, եթե վաճառողն ավելի երկար ժամկետ չի հայտարարել։
Կարևոր գործնական դրույթ. ժամկետը համարվում է պահպանված, եթե սպառողն ապրանքն ստանալու օրվանից 14-օրյա ժամկետում այն հանձնել է փոստային, սուրհանդակային, տրանսպորտային կամ առաքման այլ ծառայության։ Այսինքն՝ որոշիչը հանձնելու, ոչ թե վաճառողին հասնելու օրն է։
Ի՞նչ պայմաններ պետք է պահպանվեն
23-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատշաճ որակի ոչ պարենային ապրանքը փոխարինվում կամ վերադարձվում է, եթե՝
- ապրանքը չի օգտագործվել,
- պահպանված են դրա ապրանքատեսքը և սպառողական հատկանիշները,
- պահպանված են կապարակնիքները և ապրանքային պիտակները,
- պահպանված է սպառողին տրված՝ վճարման փաստը հավաստող փաստաթուղթը կամ այլ հաշվարկային փաստաթուղթ,
- առկա են ապրանքը հենց այդ վաճառողից ձեռք բերելու մասին ապացույցներ։
Ապրանքը վաճառողի գտնվելու վայր հասցնելու ծախսերը կատարվում են գնորդի հաշվին, եթե այլ բան նախատեսված չէ կողմերի համաձայնությամբ։
Ո՞ր դեպքերում ապրանքը վերադարձման ենթակա չէ
23-րդ հոդվածի 2-րդ մասով պատշաճ որակի ապրանքը չի կարող վերադարձվել՝
- եթե ապրանքի պատրաստումը և մատակարարումն իրականացվել են գնորդի հատուկ պահանջներին համապատասխան, կամ ապրանքն անհատականացված է,
- երբ մատակարարվում են ապրանքներ, որոնք ունեն արագ փչացման, քայքայման կամ որակի փոփոխության հատկություն,
- կապարակնքված ապրանքների դեպքում, որոնք վերադարձման ենթակա չեն առողջապահական կամ հիգիենիկ նկատառումներից ելնելով, և որոնք մատակարարվելուց հետո ապակապարակնքվել են գնորդի կողմից,
- ապրանքների դեպքում, որոնք մատակարարումից հետո, իրենց բնույթից ելնելով, անքակտելիորեն միախառնվում են միմյանց հետ,
- կապարակնքված ձայնային կամ տեսաձայնային ձայնագրության կամ կապարակնքված ծրագրային ապահովման դեպքում, որոնք ապակապարակնքվել են գնորդի կողմից,
- թերթերի, ամսագրերի, գրքերի կամ այլ տպագիր նյութերի դեպքում,
- աճուրդում կամ բորսայում կնքված պայմանագրերի դեպքում,
- թվային կրիչի վրա չմատակարարվող թվային բովանդակության դեպքում, երբ դրա կատարումն սկսվել է սպառողի անվերապահ նախնական համաձայնությամբ։
Բացառություններից մի քանիսի դեպքում օրենքն ուղղակի նշում է, որ պայմանագրով կարող է այլ բան նախատեսվել, այսինքն՝ վաճառողն իրավունք ունի սպառողի համար ավելի բարենպաստ պայման սահմանել։
Բացի այդ, 1-ին մասով վերադարձի իրավունքը չի տարածվում նաև Կառավարության սահմանած անվանացանկով ապրանքների վրա։
Վաճառողը պարտավոր է նախապես տեղեկացնել
Օրենքի 10.2-րդ հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետով վաճառողը պարտավոր է մինչև պայմանագրի կնքումը սպառողին տրամադրել ապրանքը վերադարձնելու կամ փոխանակելու իրավունքի մասին տեղեկատվություն՝ դրա իրականացման պայմանների, ժամկետի և ընթացակարգերի վերաբերյալ։ Նույն մասի 16-րդ և 17-րդ կետերով վաճառողը պետք է տեղեկացնի նաև ապրանքը վերադարձնելու ծախսերի մասին, իսկ եթե վերադարձի իրավունք նախատեսված չէ, ապա այդ մասին ևս։
Կարևոր է 10.2-րդ հոդվածի 3-րդ մասը. այս պահանջների պահպանման ապացուցման բեռը կրում է վաճառողը։
Հաճախ տրվող հարցեր
Կարո՞ղ եմ վերադարձնել ապրանքը, եթե պարզապես մտափոխվել եմ։
23-րդ հոդվածի 1-ին մասը թվարկում է հիմքերը՝ ապրանքը հարմար չէ ձևով, եզրաչափքերով, գույնով, չափով կամ այլ պատճառներով չի կարող օգտագործվել իր նշանակությամբ։ Անհրաժեշտ է նաև, որ պահպանված լինեն ապրանքի չօգտագործված լինելու և ապրանքատեսքի պահպանման պայմանները։
Չեկը կորցրել եմ. կարո՞ղ եմ վերադարձնել։
23-րդ հոդվածով պահանջվում է վճարման փաստը հավաստող փաստաթուղթը կամ այլ հաշվարկային փաստաթուղթ, ինչպես նաև ապրանքը հենց այդ վաճառողից ձեռք բերելու մասին ապացույցներ։
Ո՞վ է վճարում ապրանքը հետ տանելու ծախսը։
23-րդ հոդվածի 1-ին մասով պատշաճ որակի ապրանքը վաճառողի գտնվելու վայր հասցնելու ծախսերը կատարվում են գնորդի հաշվին, եթե կողմերի համաձայնությամբ այլ բան նախատեսված չէ։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ «Սպառողների իրավունքների պաշտպանության մասին» օրենքի 23-րդ հոդվածով սպառողն իրավունք ունի պատշաճ որակի ոչ պարենային ապրանքը վերադարձնել կամ փոխարինել իրեն հանձնելու օրվանից 14 օրվա ընթացքում, եթե ապրանքը հարմար չէ ձևով, եզրաչափքերով, գույնով, չափով կամ չի կարող օգտագործվել իր նշանակությամբ, պայմանով, որ ապրանքը չի օգտագործվել, պահպանված են դրա ապրանքատեսքը, սպառողական հատկանիշները, կապարակնիքները, պիտակները և վճարման փաստը հավաստող փաստաթուղթը. ժամկետը համարվում է պահպանված նաև այն դեպքում, երբ ապրանքը 14 օրվա ընթացքում հանձնվել է առաքման ծառայության, իսկ վերադարձման ենթակա չեն, ի թիվս այլոց, անհատականացված, արագ փչացող, հիգիենիկ նկատառումներով կապարակնքված ապրանքները, տպագիր նյութերը և աճուրդում ձեռք բերված ապրանքները, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Ապրանքի վերադարձի, փոխարինման և սպառողի իրավունքների պաշտպանության հետ կապված կոնկրետ իրավիճակներում իրավաբանական խորհրդատվություն ստանալու համար կարող եք դիմել «ԼԻԳԼ ԸԼԱՅԸՆՍ» իրավաբանական ընկերությանը՝ գրելով [email protected] էլեկտրոնային փոստի հասցեին։