Նոր օրենքով անձնագիր և նույնականացման քարտ ստանալու կարգը և ժամկետները

Անձնագիր կամ նույնականացման քարտ ստանալու գործընթացը վերակառուցվում է. դիմումը ներկայացվում է առցանց՝ էլեկտրոնային միասնական հարթակով, լիազոր մարմին այցելությունն ամրագրվում է նախապես, իսկ պատասխանի համար սահմանվում է հստակ ժամկետ։

Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net–ը, նոր կարգը սահմանված է «Անձը հաստատող փաստաթղթի մասին» 2026 թվականի մայիսի 11-ի ՀՕ-210-Ն օրենքի 10-րդ հոդվածով։ Օրենքն ուժի մեջ է մտնում էլեկտրոնային միասնական հարթակի գործարկման մասին լիազոր մարմնի հայտարարության հրապարակման օրվան հաջորդող տասներորդ օրը, բայց ոչ ուշ, քան 2026 թվականի նոյեմբերի 1-ը (16-րդ հոդված)։ Նույն հոդվածի 2-րդ մասով այդ պահից ուժը կորցնում են «ՀՀ քաղաքացու անձնագրի մասին» ՀՕ-287-Ն և «Նույնականացման քարտերի մասին» ՀՕ-286-Ն օրենքները։

Ո՞ր փաստաթղթերին է վերաբերում նոր կարգը

Այս հարցը կարևոր է, քանի որ նոր կարգը չի վերաբերում արդեն ձեռքի տակ եղած փաստաթղթերին։ Օրենքի 16-րդ հոդվածի 4-րդ մասով օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո կարող են տրամադրվել միայն այս օրենքով նախատեսված անձը հաստատող փաստաթղթեր՝ բացառությամբ նույն հոդվածի 6-րդ մասով նախատեսված փաստաթղթի և Կառավարության որոշմամբ սահմանված դեպքերի։

Իսկ 5-րդ մասով մինչև օրենքն ուժի մեջ մտնելը տրված անձը հաստատող փաստաթղթերը շարունակում են գործել մինչև դրանց գործողության ժամկետը լրանալը։ Ընդ որում, եթե օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո անձը ձեռք է բերում նոր փաստաթուղթ, ապա մինչ այդ տրված փաստաթղթերը կորցնում են իրենց ուժը։

Այսինքն՝ ներկայիս անձնագրերն ու նույնականացման քարտերը չեն դառնում անվավեր օրենքն ուժի մեջ մտնելու հենց այդ պահին. դրանք գործում են մինչև իրենց ժամկետի ավարտը, իսկ ստորև նկարագրված կարգը կիրառվում է հենց նոր փաստաթուղթ ստանալու համար դիմելիս։

Դիմումն այլևս առցանց է

Օրենքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասով անձը հաստատող փաստաթուղթ ստանալու նպատակով անձը էլեկտրոնային միասնական հարթակով դիմում է լիազոր մարմին, այսինքն՝ միգրացիայի և քաղաքացիության բնագավառում պետական կառավարման լիազոր մարմին, իսկ դիվանագիտական անձնագիր ստանալու համար՝ արտաքին գործերի բնագավառում պետական կառավարման լիազոր մարմին։ 2-րդ մասով օտարերկրյա պետություններում քաղաքացին նույն հարթակով դիմում է ՀՀ դիվանագիտական ծառայության մարմին։

Ո՞վ է դիմում

3-րդ մասով 16 տարին լրացած անձը դիմում է անձամբ։ 4-րդ մասով մինչև 16 տարեկան երեխային կամ անգործունակ ճանաչված անձին փաստաթուղթը տրամադրվում է օրինական ներկայացուցչի դիմումի հիման վրա, իսկ 5-րդ մասով սահմանափակ գործունակ ճանաչված անձը դիմում է ինքը՝ առանց հոգաբարձուի գրավոր համաձայնության։

6-րդ մասով հաշմանդամության, առողջական վիճակի կամ շարժվելու կամ կոգնիտիվ ունակությունը ժամանակավորապես կամ մշտապես կորցնելու հետևանքով անձամբ դիմելու անհնարինության դեպքում այդ անձի փոխարեն կարող են դիմել Միասնական սոցիալական ծառայության աշխատակիցները, ինչպես նաև մերձավոր ազգականները՝ հայրը, մայրը, ամուսինը, զավակը, քույրը, եղբայրը, տատը կամ պապը՝ կցելով բժշկական հաստատության տված համապատասխան փաստաթղթերը։ Ազատազրկման դատապարտված կամ կալանավորված անձի փոխարեն դիմում է քրեակատարողական հիմնարկի կամ կալանավորվածներին պահելու վայրի վարչակազմը։

Ի՞նչ հաջորդականությամբ է ընթանում գործընթացը

7-րդ մասով հարթակը տվյալների փոխանակման շերտի միջոցով հաստատում է դիմողի ներկայացրած տվյալների և բնակչության պետական ռեգիստրի տվյալների համապատասխանությունը, ինչպես նաև պահանջվող տվյալների ու փաստաթղթերի առկայությունը։

8-րդ մասով դրանից հետո անձը վճարում է պետական տուրքը, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ Կառավարությունն անձանց որոշ խմբերի համար սահմանել է տուրքի ամբողջական կամ մասնակի վճարման ձևով աջակցություն, և ամրագրում է այցը լիազոր մարմնում, իսկ արտերկրում՝ դիվանագիտական ծառայության մարմնում։ 9-րդ մասով, եթե տվյալները չեն համապատասխանում կամ փաստաթղթերը թերի են, հարթակը ծանուցում է դիմողին ձևական սխալի մասին՝ ուղղորդելով վերացնել այն։

Ժամկետները

10-րդ մասով ամրագրված այցի շրջանակում անձը հանձնում է կենսաչափական տվյալները, որից հետո 14-րդ աշխատանքային օրը ստանում է ծանուցում փաստաթուղթը տրամադրելու կամ տրամադրումը մերժելու մասին։ Արտերկրում դիմելիս ժամկետը ոչ շուտ է, քան 14-րդ, և ոչ ուշ, քան 45-րդ աշխատանքային օրը։

Ծանուցումն ուղարկվում է դիմողի ներկայացրած էլեկտրոնային փոստին կամ հեռախոսահամարին՝ կարճ հաղորդագրությամբ։ Մերժման դեպքում կայացված որոշման հասանելիությունն ապահովվում է էլեկտրոնային փոստի միջոցով։

Համեմատության համար՝ դեռ գործող ՀՕ-287-Ն օրենքի 5-րդ հոդվածի 12-րդ մասով անձնագիրը ՀՀ-ում տրամադրվում կամ փոխանակվում է դիմում ներկայացնելու օրվան հաջորդող 15-րդ աշխատանքային օրը, իսկ դիվանագիտական ներկայացուցչության կամ հյուպատոսական հիմնարկի կողմից՝ 60-օրյա ժամկետում։ Նույն 15-րդ աշխատանքային օրվա ժամկետը նույնականացման քարտի համար սահմանված է ՀՕ-286-Ն օրենքի 4-րդ հոդվածի 9-րդ մասով։ Այսինքն՝ ՀՀ-ում ժամկետը երկու փաստաթղթի համար էլ կրճատվում է մեկ աշխատանքային օրով, իսկ արտերկրում 60 օրացուցային օրվա փոխարեն սահմանվում է 14-45 աշխատանքային օր միջակայք։

Մերժման հիմքերը

12-րդ մասով մերժման հիմքերն են պահանջվող փաստաթղթերը կամ տվյալները չներկայացնելը, տվյալ փաստաթուղթը ստանալու իրավունքի բացակայությունը, բնակչության պետական ռեգիստրում հաշվառված չլինելը, ակնհայտ կեղծ փաստաթղթեր կամ տվյալներ ներկայացնելը, փաստաթղթերում անճշտությունների կամ հակասությունների առկայությունը, էական նշանակություն ունեցող ջնջումները և պետական տուրքը չվճարելը։ Անձնագրի համար 13-րդ մասով ավելանում է քրեորեն պատժելի արարք կատարելու համար հետախուզվելը, ինչպես նաև այլ պետության հայտարարած հետախուզումը, եթե ՀՀ-ն այդ պետության հետ ունի քաղաքացուն հանձնելու մասին վավերացված միջազգային պայմանագիր։

Կարևոր երաշխիք է սահմանված 15-րդ մասով. օրենքով սահմանված հիմքերից բացի, այլ հիմքերով անձը հաստատող փաստաթղթի տրամադրումը մերժելն արգելվում է։

Հին փաստաթուղթը և վերցնելու արգելքը

16-րդ մասով նոր փաստաթուղթ ստանալիս պետք է ներկայացնել հին փաստաթուղթը, բացառությամբ այն դեպքի, երբ հայտարարվել է դրա կորստի կամ հափշտակման մասին։ Ընդ որում, անձն իրավունք ունի պահանջելու, որ նոր անձնագիրը հանձնվելուց հետո հին անձնագիրը վերադարձվի դակված վիճակում։ 17-րդ մասով անձը հաստատող փաստաթուղթը վերցնելն արգելվում է, բացառությամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի։

Հաճախ տրվող հարցեր

– Ե՞րբ է ուժի մեջ մտնում նոր կարգը։ 

– Օրենքի 16-րդ հոդվածի 1-ին մասով՝ էլեկտրոնային միասնական հարթակի գործարկման մասին լիազոր մարմնի հայտարարության հրապարակման օրվան հաջորդող տասներորդ օրը, բայց ոչ ուշ, քան 2026 թվականի նոյեմբերի 1-ը։

– Ներկայիս անձնագիրս անվավե՞ր կդառնա։ 

– Ոչ։ 16-րդ հոդվածի 5-րդ մասով մինչև օրենքն ուժի մեջ մտնելը տրված փաստաթղթերը շարունակում են գործել մինչև դրանց գործողության ժամկետը լրանալը։ Բայց եթե դրանից հետո ձեռք բերեք նոր փաստաթուղթ, հինը կկորցնի իր ուժը։

– Կարո՞ղ է մեկ ուրիշը դիմել իմ փոխարեն։ 

– Այո, բայց միայն օրենքով նախատեսված դեպքերում։ 10-րդ հոդվածի 6-րդ մասով առողջական վիճակի կամ շարժվելու ունակությունը կորցնելու հետևանքով անձամբ դիմելու անհնարինության դեպքում կարող են դիմել Միասնական սոցիալական ծառայության աշխատակիցները կամ մերձավոր ազգականները՝ կցելով բժշկական փաստաթղթերը։

– Հին անձնագիրս ինձ կվերադարձնե՞ն։ 

16-րդ մասով նոր փաստաթուղթ ստանալիս պետք է ներկայացնել հին փաստաթուղթը, բացառությամբ կորստի կամ հափշտակման մասին հայտարարելու դեպքի, ընդ որում անձն իրավունք ունի պահանջելու, որ նոր անձնագիրը հանձնվելուց հետո հին անձնագիրը վերադարձվի դակված վիճակում։

Ամփոփում

Ամփոփելով՝ «Անձը հաստատող փաստաթղթի մասին» ՀՕ-210-Ն օրենքի 10-րդ հոդվածով անձնագիր և նույնականացման քարտ ստանալու դիմումը ներկայացվում է էլեկտրոնային միասնական հարթակով, հարթակը ստուգում է տվյալների համապատասխանությունը բնակչության պետական ռեգիստրի հետ, դրանից հետո վճարվում է պետական տուրքը և ամրագրվում այցը, իսկ կենսաչափական տվյալները հանձնելուց հետո 14-րդ աշխատանքային օրը, արտերկրում՝ ոչ շուտ, քան 14-րդ և ոչ ուշ, քան 45-րդ աշխատանքային օրը, դիմողն էլեկտրոնային փոստով կամ կարճ հաղորդագրությամբ ստանում է ծանուցում փաստաթուղթը տրամադրելու կամ մերժելու մասին. գործող օրենքներով երկու փաստաթղթի ժամկետը 15-րդ աշխատանքային օրն է. 16-րդ հոդվածի 5-րդ մասով մինչև օրենքն ուժի մեջ մտնելը տրված փաստաթղթերը շարունակում են գործել մինչև ժամկետի լրանալը, իսկ 10-րդ հոդվածի 15-րդ մասով օրենքով սահմանված հիմքերից բացի այլ հիմքերով մերժելն արգելվում է, – տեղեկացնում է Iravaban.net–ը։

Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։ Անձը հաստատող փաստաթուղթ ստանալու, տրամադրումը մերժելու և բողոքարկման հետ կապված կոնկրետ իրավիճակներում իրավաբանական խորհրդատվություն ստանալու համար կարող եք դիմել  «ԼԻԳԼ ԸԼԱՅԸՆՍ» իրավաբանական ընկերությանը՝ զանգահարելով +374 99 970704 հեռախոսահամարին կամ գրելով [email protected] էլեկտրոնային փոստի հասցեին։