ՀՀ-ում հղիության արհեստական ընդհատման (աբորտի) իրավունքը և դրա իրականացման պայմանները սահմանված են «Մարդու վերարտադրողական առողջության և վերարտադրողական իրավունքների մասին» օրենքով։ Սակայն շատերը չգիտեն, թե մինչև որ ժամկետն է թույլատրվում ընդհատումը, երբ է պահանջվում միայն կնոջ դիմումը, և որ դեպքերում են անհրաժեշտ բժշկական կամ սոցիալական ցուցումներ։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, «Մարդու վերարտադրողական առողջության և վերարտադրողական իրավունքների մասին» օրենքի համաձայն՝ յուրաքանչյուր կին ունի հղիության արհեստական ընդհատման (աբորտի) իրավունք, սակայն այդ իրավունքի իրացումը կախված է հղիության ժամկետից և օրենքով սահմանված պայմաններից։
Ընդհանուր ժամկետը՝ մինչև 22 շաբաթ
Օրենքի 2-րդ հոդվածի համաձայն՝ հղիության արհեստական ընդհատումը (աբորտը) բժշկական միջամտություն է, որը կատարվում է հղիության ընդհատման նպատակով մինչև հղիության 22 շաբաթը։ Այսինքն՝ 22 շաբաթը ընդհատման առավելագույն ժամկետն է, որից հետո ընդհատում օրենքով նախատեսված չէ։
Մինչև 11 շաբաթ 7 օրը՝ կնոջ դիմումով
Օրենքի 10-րդ հոդվածի 1-ին մասի համաձայն՝ մինչև 11 շաբաթ 7 օր հղիության ժամկետը ընդհատումը կատարվում է կնոջ գրավոր դիմումի համաձայն. այս փուլում որևէ ցուցում կամ հիմնավորում չի պահանջվում։ Իսկ եթե այս ժամկետում ընդհատումը կատարվում է բժշկական ցուցումների հիման վրա, ապա այն իրականացվում է կնոջ գրավոր համաձայնությամբ։
11 շաբաթ 7 օրից մինչև 22 շաբաթը՝ միայն ցուցումների առկայությամբ
Նույն հոդվածի համաձայն՝ 11 շաբաթ 7 օրից մինչև 22 շաբաթական հղիության ժամկետում ընդհատումը կատարվում է բացառապես՝
- բժշկական ցուցումների առկայության դեպքում (ներառյալ՝ սեռի հետ կապված հիվանդության ժառանգման հավանականության դեպքում)՝ կնոջ գրավոր համաձայնությամբ, կամ
- սոցիալական ցուցումների առկայության դեպքում՝ կնոջ գրավոր դիմումի համաձայն։
Ընդ որում, 10-րդ հոդվածի 2-րդ մասը հստակ արգելք է սահմանում. բժշկի կողմից բժշկական կամ սոցիալական ցուցումների՝ կառավարության հաստատած ցանկում չնախատեսված որևէ այլ դեպքում, ներառյալ՝ սեռով պայմանավորված, 11 շաբաթ 7 օրից մինչև 22 շաբաթական ընդհատումն արգելվում է։ Այս կարգավորումն ուղղված է, մասնավորապես, պտղի սեռով պայմանավորված ընդհատումների դեմ։
Երեք օր՝ վերջնական որոշման համար
Օրենքի 10-րդ հոդվածի 4-րդ մասի համաձայն՝ մինչև 11 շաբաթ 7 օրը կնոջ դիմումով ընդհատման դեպքում բժիշկը պարտավոր է կնոջը տրամադրել վերջնական որոշում կայացնելու ժամանակահատված՝ երեք օրացուցային օր ժամկետով, որը հաշվվում է կնոջ՝ ընդհատման համար բժշկին առաջին անգամ դիմելու պահից։ Իսկ եթե երրորդ օրացուցային օրը համընկնում է հղիության 11-րդ շաբաթվա 7-րդ օրը լրանալու օրվան, ապա ժամանակահատվածը տրամադրվում է մինչև այդ ժամկետը լրանալը։
Որտե՞ղ կարող է կատարվել ընդհատումը
10-րդ հոդվածի 5-րդ մասի համաձայն՝ վիրաբուժական եղանակով ընդհատումը, ինչպես նաև 8-22 շաբաթական ժամկետում դեղորայքային եղանակով ընդհատումն իրականացվում են միայն հիվանդանոցային պայմաններում՝ մանկաբարձական և գինեկոլոգիական բժշկական օգնության և սպասարկման լիցենզիա ունեցող բժշկական կազմակերպություններում։ Դեղորայքային եղանակով ընդհատումը մինչև 8 շաբաթական ժամկետում կարող է իրականացվել ինչպես հիվանդանոցային, այնպես էլ արտահիվանդանոցային պայմաններում՝ կրկին միայն համապատասխան լիցենզիա ունեցող կազմակերպություններում։
Անչափահասի ընդհատումը
Օրենքի 10-րդ հոդվածի 3-րդ մասի համաձայն՝ մինչև 16 տարեկան անձի դիմումով ընդհատումը կատարվում է նրա օրինական ներկայացուցչի, իսկ վերջինիս բացակայության դեպքում՝ նրա լիազորած կոնտակտային անձի գրավոր համաձայնությամբ։ Ընդ որում, բուժհաստատության տնօրինությունը պարտավոր է միջոցներ ձեռնարկել՝ ապահովելու երեխայի՝ իր կարծիքն ազատ արտահայտելու և լսված լինելու իրավունքը, և հաշվի առնել նրա կարծիքը՝ տարիքին ու հասունության մակարդակին համապատասխան։
Պարտադիր խորհրդատվությունը
Օրենքը բժշկի համար սահմանում է երկու պարտադիր խորհրդատվություն։ Ընդհատումից անմիջապես առաջ բժիշկը պարտավոր է կնոջն անվճար խորհրդատվություն տրամադրել ընդհատման հնարավոր բացասական հետևանքների վերաբերյալ, իսկ միջամտությունից անմիջապես հետո՝ անցանկալի հղիությունը կանխելու միջոցների և մեթոդների ընտրության վերաբերյալ անվճար բժշկասոցիալական խորհրդատվություն։ Երկու դեպքում էլ խորհրդատվության մասին կատարվում է գրառում կնոջ բժշկական փաստաթղթերում, որը հաստատվում է կնոջ ստորագրությամբ։
Հաճախ տրվող հարցեր
– Պահանջվու՞մ է որևէ հիմնավորում մինչև 11 շաբաթ 7 օրը ընդհատման համար։
– Ոչ։ 10-րդ հոդվածի համաձայն՝ այս ժամկետում ընդհատումը կատարվում է կնոջ գրավոր դիմումի համաձայն՝ առանց ցուցումների։
– Կարո՞ղ է կինը 11 շաբաթ 7 օրից հետո ընդհատել հղիությունը միայն իր ցանկությամբ։
– Ոչ։ Այս ժամկետից հետո ընդհատումը թույլատրվում է բացառապես բժշկական կամ սոցիալական ցուցումների առկայության դեպքում, որոնց ցանկը հաստատում է ՀՀ կառավարությունը։
– Թույլատրվու՞մ է ընդհատումը պտղի սեռի պատճառով։ Ոչ։
– 10-րդ հոդվածի 2-րդ մասն ուղղակիորեն արգելում է սեռով պայմանավորված ընդհատումը 11 շաբաթ 7 օրից մինչև 22 շաբաթական ժամկետում։ Բացառություն է միայն սեռի հետ կապված հիվանդության ժառանգման հավանականությունը, որը բժշկական ցուցում է։
– Ինչու՞ է բժիշկը 3 օր սպասեցնում։
– Օրենքը բժշկին պարտավորեցնում է կնոջը տրամադրել վերջնական որոշում կայացնելու ժամանակահատված՝ երեք օրացուցային օր՝ հաշված առաջին դիմելու պահից։ Դա կնոջ որոշման կշռադատվածությունն ապահովելու մեխանիզմ է։
– Կարո՞ղ է 15 տարեկան աղջիկը հղիությունն ընդհատել առանց ծնողների իմացության։
– Ոչ։ Մինչև 16 տարեկան անձի դիմումով ընդհատումը կատարվում է օրինական ներկայացուցչի, իսկ վերջինիս բացակայության դեպքում՝ լիազորած կոնտակտային անձի գրավոր համաձայնությամբ։
– Ո՞վ է սահմանում բժշկական և սոցիալական ցուցումների ցանկը։
-10-րդ հոդվածի 8-րդ մասի համաձայն՝ ընդհատման կարգն ու պայմանները, ներառյալ բժշկական և սոցիալական ցուցումների ցանկը, հաստատում է ՀՀ կառավարությունը։
Ամփոփելով՝ պետք է նշել, որ օրենքով յուրաքանչյուր կին ունի հղիության արհեստական ընդհատման իրավունք. մինչև 11 շաբաթ 7 օրը այն կատարվում է կնոջ գրավոր դիմումով՝ 3 օրացուցային օր մտածելու ժամկետի պահպանմամբ, 11 շաբաթ 7 օրից մինչև 22 շաբաթը՝ բացառապես բժշկական կամ սոցիալական ցուցումների առկայությամբ, իսկ սեռով պայմանավորված ընդհատումն արգելված է. այս պահանջների խախտումն առաջացնում է օրենքով նախատեսված պատասխանատվություն, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։
