Ոսկու գները՝ պատմական ռեկորդների նոր փուլում

Աշխարհաքաղաքական լարվածության, տնտեսական անորոշության և կենտրոնական բանկերի ակտիվ քաղաքականության պայմաններում ոսկին կրկին վերածվել է համաշխարհային շուկաների գլխավոր ապաստանային ակտիվներից մեկի։ 2025 թվականին թանկարժեք մետաղի գինը հասել է պատմական նոր ռեկորդների՝ ընդգծելով նրա առանցքային դերը գլոբալ ֆինանսական համակարգում։

Վերջին տարիներին ոսկու համաշխարհային շուկան գտնվում է ակտիվ վերափոխումների փուլում։ Գնաճային ճնշումները, ռազմական հակամարտությունները, խոշոր տնտեսությունների դրամավարկային քաղաքականության փոփոխությունները և ֆինանսական շուկաների անկայունությունը զգալիորեն մեծացրել են ներդրողների հետաքրքրությունը ոսկու նկատմամբ՝ հանգեցնելով գների կտրուկ աճի։

Պատմական բարձր և ցածր մակարդակներ

2025 թվականին ոսկու գինը սահմանեց նոր պատմական առավելագույն՝ մեկ տրոյական ունցիայի դիմաց գերազանցելով 4,300 ԱՄՆ դոլարը։ Այս ռեկորդային աճը պայմանավորված էր միաժամանակ մի քանի գործոններով՝ աշխարհաքաղաքական ճգնաժամերի խորացմամբ, դոլարի նկատմամբ վստահության նվազմամբ, ինչպես նաև կենտրոնական բանկերի կողմից ոսկու պահուստների ընդլայնմամբ։

Մինչ այդ, ոսկու գների նշանակալի աճ արձանագրվել էր նաև 2020–2022 թվականներին, երբ COVID-19 համավարակի և գլոբալ տնտեսական անորոշության պայմաններում գինը առաջին անգամ անցավ 2,000 դոլարի հոգեբանական շեմը։

Պատմականորեն ցածր գները գրանցվել են 1990-ականների վերջին և 2000-ականների սկզբին, երբ ոսկու գինը տատանվում էր մոտ 260–280 դոլարի սահմաններում։ Այդ ժամանակաշրջանում ֆինանսական շուկաները համեմատաբար կայուն էին, իսկ ներդրողները նախընտրում էին ավելի բարձր եկամտաբեր ակտիվներ՝ նվազեցնելով հետաքրքրությունը ոսկու նկատմամբ։

Ինչո՞վ է պայմանավորված գների փոփոխությունը

Մասնագետների գնահատմամբ՝ ոսկու գնի վրա ազդող հիմնական գործոններն են․

• Տնտեսական և աշխարհաքաղաքական անորոշությունը – պատերազմները, սանկցիաները և առևտրային հակամարտությունները մեծացնում են ոսկու պահանջարկը։

• Դրամավարկային քաղաքականությունը – տոկոսադրույքների նվազեցումը խոշոր կենտրոնական բանկերի կողմից ոսկին դարձնում է ավելի գրավիչ ներդրումային գործիք։

• Կենտրոնական բանկերի պահուստային ռազմավարությունը – վերջին տարիներին բազմաթիվ երկրներ ավելացնում են ոսկու պահուստները՝ արժութային ռիսկերը նվազեցնելու նպատակով։

• Դոլարի փոխարժեքն ու գնաճը – դոլարի արժեզրկման և բարձր գնաճի պայմաններում ոսկին դիտարկվում է որպես արժեքի պահպանման միջոց։

Ոսկու խոշոր արդյունահանող երկրները

Ոսկու համաշխարհային առաջարկը հիմնականում ձևավորվում է մի քանի առաջատար երկրների կողմից։ Ներկայումս խոշոր արտադրողներն են՝

• Չինաստան՝ շուրջ 370–380 տոննա տարեկան արտադրությամբ,

• Ռուսաստան՝ մոտ 320 տոննա,

• Ավստրալիա՝ շուրջ 300 տոննա,

• Կանադա՝ մոտ 190–200 տոննա,

• ԱՄՆ՝ շուրջ 160–170 տոննա։

Զգալի արտադրություն ունեն նաև Գանան, Պերուն, Մեքսիկան, Ինդոնեզիան և Ուզբեկստանը, որոնք համաշխարհային շուկայի կարևոր դերակատարներ են։

Ասպիաքվ՝ ոսկու գների պատմությունը ցույց է տալիս, որ թանկարժեք մետաղը շարունակում է մնալ գլոբալ տնտեսության վստահության ցուցիչներից մեկը։ Յուրաքանչյուր խոշոր ճգնաժամ կամ անորոշություն շուկաներում ուղեկցվում է ոսկու պահանջարկի աճով։ 2025 թվականին գրանցված ռեկորդային մակարդակները ևս մեկ անգամ հաստատում են, որ ոսկին ոչ միայն հումք է, այլև ռազմավարական ակտիվ՝ համաշխարհային ֆինանսական համակարգի անկայուն փուլերում։